صنعت دامپروری و کشاورزی به عنوان ستون های اصلی تولید مولد در کشور، این روزها زیر فشار شدید تورم و افزایش قیمت نهاده ها، روزگار سختی را سپری می کنند. حذف ارز ترجیحی و به دنبال آن صعود بی سابقه قیمت سموم و خوراک دام، چرخه تولید محصولات لبنی و پروتئینی را با مخاطرات جدی مواجه کرده است. این وضعیت نه تنها معیشت تولیدکنندگان را هدف قرار داده، بلکه با تاثیر مستقیم بر قیمت نهایی محصولاتی نظیر شیر، گوشت و ماست، قدرت خرید مصرف کنندگان را نیز به شدت کاهش داده است.
وضعیت بحرانی دامداری در قطب تولید لبنیات کشور
استان مازندران که همواره به عنوان یکی از قطب های اصلی تامین محصولات کشاورزی و دامی ایران شناخته می شود، اکنون در خط مقدم این بحران اقتصادی قرار دارد. با وجود آنکه کشاورزان و دامداران مازنی در تمامی فصول سال برای زنده نگه داشتن چرخ تولید تلاش می کنند، اما ناهماهنگی میان هزینه های تولید و قیمت فروش محصولات، پایداری این مشاغل را زیر سوال برده است. در این میان، مناطق کوهستانی نظیر سوادکوه با چالش های مضاعفی روبرو هستند که تداوم فعالیت در این بخش را دشوارتر از سایر نقاط استان کرده است.
چالش های خاص دامداران در شهرستان سوادکوه
طبق آمارهای رسمی، شهرستان سوادکوه با دارا بودن حدود ۱۱۰ هزار راس دام سبک و سنگین، یکی از ذخایر استراتژیک دامپروری منطقه محسوب می شود. با این حال، تفاوت ساختاری در تامین علوفه باعث شده است تا دامداران این منطقه فشار اقتصادی بیشتری را تحمل کنند. برخلاف سایر مناطق مازندران که زمین ها به کشت علوفه اختصاص می یابند، در سوادکوه وابستگی شدیدی به نهاده های دولتی و اتحادیه ها وجود دارد. این وابستگی در کنار گرانی های اخیر باعث شده است که برخی دامداران برای تامین مخارج خود، ناچار به فروش زمین های کشاورزی یا حذف دام های خود از چرخه تولید شوند.
رونمایی از طرح ۵ ساله جهاد کشاورزی برای نوسازی دامداری ها
عباسعلی پورمند، سرپرست مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان سوادکوه، در گفتگو با رسانه ها از تدوین و آغاز اجرای یک طرح ۵ ساله پیشرفته برای بهبود وضعیت دامداری در این منطقه خبر داد. این طرح که اجرای پایلوت آن در روستاهایی مانند کارسالار آغاز شده است، بخش های مختلفی از جمله اصلاح نژاد، بهبود تغذیه، رعایت اصول بهداشتی و بهینه سازی ضریب تبدیل را در بر می گیرد. هدف اصلی این برنامه، کاهش هزینه های تولید از طریق علمی کردن فرآیندهای سنتی و افزایش بهره وری در واحدهای کوچک و بزرگ است.
سنتی بودن؛ پاشنه آشیل دامداری و کشاورزی منطقه
یکی از بزرگ ترین موانع رشد در حوزه دامپروری سوادکوه، اصرار بر روش های سنتی و استفاده از خوراک های کم ارزش مانند کاه و سبوس خام است. کارشناسان جهاد کشاورزی معتقدند که دامداران باید به سمت استفاده از مکمل های غذایی و کنسانتره حرکت کنند تا با کمترین میزان نهاده، بیشترین بازدهی را داشته باشند. همچنین در بخش کشاورزی، عدم اطلاع از زمان دقیق کاشت، داشت و برداشت و عدم انجام آزمون خاک، باعث شده است تا خروجی محصولات با استانداردهای مدرن فاصله زیادی داشته باشد.
اصلاح نژاد گاوهای بومی به هلشتاین و دورگه
با آزاد سازی قیمت جو و سبوس، دیگر دامداری به روش سنتی توجیه اقتصادی ندارد. مدیریت جهاد کشاورزی سوادکوه اعلام کرده است که یکی از اهداف اصلی آن ها، جایگزینی گاوهای بومی با نژادهای اصلاح شده نظیر هلشتاین یا گاوهای دو رگه است. این دام ها توانایی تولید شیر و گوشت بسیار بیشتری نسبت به نژادهای قدیمی دارند و می توانند در شرایط گرانی نهاده ها، سودآوری واحد دامداری را تضمین کنند.
بحران زمین های بایر و وسوسه تغییر کاربری
یکی دیگر از مشکلات جدی در سوادکوه، خرد شدن زمین های کشاورزی به دلیل قانون ارث و تمایل مالکان به تغییر کاربری زمین ها است. بسیاری از مالکان به جای کشت علوفه مورد نیاز دام، به دنبال فروش زمین به افراد خوش نشین و ساخت ویلا هستند. جهاد کشاورزی هشدار داده است که طبق قانون، زمین هایی که بیش از ۵ سال بایر بمانند، ممکن است توسط منابع طبیعی بازپس گرفته شوند. تلاش ها بر این است که با تجمیع زمین های کوچک و کشت گیاهانی مانند جو و شبدر، وابستگی دامداران به بازار آزاد نهاده ها تا ۵۰ درصد کاهش یابد.
