وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اخبار مهمی را در رابطه با طرح کالابرگ الکترونیک اعلام کرده است که نشان دهنده تلاش دولت برای تقویت قدرت خرید اقشار کم درامد جامعه است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، احمد میدری، ضمن تایید اجرای مرحله پنجم این طرح، از یک افزایش قابل توجه در مبلغ کالابرگ برای دهک های پایین درآمدی خبر داده است.
بر اساس این اعلام، مبلغ پرداختی کالابرگ برای سه دهک اول جامعه، از ۵۰۰ هزار تومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافته است. این افزایش ۱۳۰ هزار تومانی به طور مستقیم قدرت خرید خانوارهای کم درامد را برای تامین کالاهای اساسی افزایش می دهد. با این حال، لازم به ذکر است که این افزایش صرفا شامل سه دهک اول شده و برای سایر دهک های مشمول طرح (دهک های چهارم تا هفتم)، مبلغ کالابرگ تغییری نداشته و ثابت باقی مانده است.
همچنین، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از برنامه ریزی جدی دولت برای ادامه این طرح در سال آینده خبر داد و گفت: دولت قصد دارد برای مناسبت های مهم پیش رو، یعنی عیدنوروز یا ماه مبارک رمضان، حداقل یک نوبت دیگر کالابرگ را به مردم پرداخت کند تا بخشی از هزینه های سنگین این ایام جبران شود.
چالش تامین منابع مالی مستمر و ایده حق انتخاب
آغاز طرح توزیع کالابرگ الکترونیک به اسفندماه ۱۴۰۳ باز می گردد. میدری در این خصوص توضیح داد که تا پیش از نوبت پنجم، این طرح یک منبع مالی مستمر و پایداری نداشته است. به همین دلیل، هر زمان بودجه و منابع مالی در دسترس قرار می گرفت، آن را میان حدود ۵۹ تا ۶۰ میلیون نفر که مشمول دریافت کالابرگ هستند، توزیع می کردند.
اما وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تاکید دارد که از دیدگاه کارشناسان و متخصصان وزارتخانه، در صورتی که بتوان منابع مالی این طرح را به صورت مستمر و مطمئن فراهم کرد، امکان طراحی برنامه های گسترده تر و متنوع تری وجود خواهد داشت. این برنامه ها می تواند شامل ارائه حق انتخاب بیشتری به مردم در نحوه دریافت و مصرف کالابرگ باشد.
او در توضیح مدل های پیشنهادی گفت: یک مدل، پرداخت نقدی مبلغ یارانه به مردم است. این شیوه به مردم این امکان را می دهد تا بتوانند با این مبلغ، اقلام مشخص شده توسط دولت یا حتی سایر کالاهای مورد نیاز خود را از حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار فروشگاه تحت پوشش طرح خریداری کنند. پیشنهاد کارشناسی وزارتخانه نیز این است که به مردم این حق انتخاب داده شود که خودشان تصمیم بگیرند بسته کالایی خود را چگونه و در چه زمانی دریافت کنند.
انتقال ارز ترجیحی از تولیدکننده به مصرف کننده؛ راه حل اصلی
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با قاطعیت بر این نکته تاکید کرد که اجرای مستمر و موفقیت آمیز طرح کالابرگ، شدیدا به تامین منابع مالی مستمر وابسته است. او راه حل اصلی تامین این منابع را در تغییر شیوه ارائه ارز ترجیحی دانست. به اعتقاد وی، ارز ترجیحی به جای اینکه به تولیدکنندگان و واردکنندگان کالاها داده شود، باید مستقیما به مصرف کننده نهایی (یعنی مردم) پرداخت گردد.
میدری در این خصوص مثال روشنی ارائه داد و گفت: این انتقال منابع تاکنون فقط در مورد “برنج” اجرایی شده است؛ جایی که منابع مالی از تولیدکننده گرفته و مستقیما به مصرف کننده منتقل شد. برنج یکی از اقلامی است که ارز ترجیحی ان در طول یک سال، معادل یک میلیارد دلار بوده و بخش عمده ای از آن از قبل پرداخت شده بود.
مشکل اصلی درمورد روش اجرا نیست، بلکه درمورد تامین منابع است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اظهار داشت: بزرگترین مانع این است که ارز باید از تولیدکننده گرفته شده و به مصرف کننده داده شود، در حالی که بخش عمده ای از تعهدات مربوط به ارز سال ۱۴۰۴ تا شهریورماه ان سال ایجاد شده بود و بنابراین، منبع مالی قابل توجهی برای تغییر گسترده در روش پرداخت کالابرگ وجود ندارد. با این وجود، وزارت رفاه اصرار دارد که در صورت تامین منابع کافی، می توان هر دو روش (نقدی و کالایی) را اجرا کرد.
سهم بنزین در تامین بودجه کالابرگ چقدر است؟
یکی از بحث های مطرح، تامین بخشی از بودجه کالابرگ از محل افزایش قیمت بنزین است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در پاسخ به این پرسش توضیح داد که هنوز هیچ مبلغی از محل افزایش قیمت بنزین برای کالابرگ اجرایی نشده است. وی همچنین تاکید کرد که حتی در صورت اجرا نیز، با توجه به اینکه افزایش قیمت از ۳۰۰۰ به ۵۰۰۰ تومان، مربوط به مصرف مازاد سهمیه بنزین است و بخش عمده ای از مردم (به جز کلانشهرها) همان سهمیه رایج خود را استفاده می کنند، پیش بینی نمی شود منبع مالی زیادی از این محل ایجاد شود.
با این حال، به دستور صریح رئیس جمهور، هر گونه منبع مالی که از محل افزایش قیمت بنزین مازاد ایجاد شود، به طور کامل به طرح کالابرگ اختصاص خواهد یافت. بر اساس برآوردهای اولیه صورت گرفته، پیش بینی می شود که حدود ۵ هزار میلیارد تومان از محل درآمد مازاد بنزین در سال به کالابرگ اختصاص یابد. این مبلغ، در مقایسه با بودجه کلی ۳۰ هزار میلیارد تومانی مورد نیاز برای کالابرگ، رقم بالایی محسوب نمی شود و تنها می تواند به عنوان یک کمک جانبی در افزایش منابع مالی طرح عمل کند.
در نهایت، میدری با اشاره به دستور رئیس جمهور برای ادامه اجرای این طرح، تایید کرد که برنامه دولت این است که حداقل یک نوبت دیگر کالابرگ در ایام عید یا ماه رمضان پرداخت شود. همچنین، استمرار پرداخت کالابرگ در طول سال ۱۴۰۵ نیز مد نظر دولت است، اما تصمیم گیری نهایی در این باره کاملا وابسته به تخصیص بودجه ای است که هنوز لایحه ان به مجلس ارائه نشده است.
