جولای آتیشی: بارش شهابی، رقص نور شهابسنگها در آسمان شب!
در نیمه دوم تیر ماه، آسمان شب میزبان یکی از زیباترین پدیدههای طبیعی سال است: بارش شهابی. این رویداد تماشایی، فرصتی استثنایی برای رصدگران آسمان در نیمکرههای شمالی و جنوبی زمین فراهم میکند تا شاهد رقص نور شهابسنگها باشند. در این بازه زمانی، سه بارش شهابی مهم رخ میدهد که هر کدام ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارند.
بارش شهابی آلفا-کاپریکورنیدز: جرقههای درخشان آسمان
از ۲۲ تیر ماه (12 جولای)، علاقهمندان به آسمان میتوانند بارش شهابی آلفا-کاپریکورنیدز را رصد کنند. این بارش شهابی اگرچه نسبتاً کمفروغ است، اما در شبهای ۷ و ۸ مرداد (29 تا 30 جولای) به اوج خود میرسد. آلفا-کاپریکورنیدز به شهابهای درخشانش مشهور است، حتی با وجود اینکه تعداد شهابها در ساعت به طور متوسط تنها به ۵ عدد میرسد. این شهابها که منشأ آنها دنبالهدار کوتاهمدت 169/NEAT است، به دلیل درخشندگی بالا، حتی در مناطق با آلودگی نوری زیاد نیز قابل مشاهده هستند.
کانون بارش شهابی آلفا-کاپریکورنیدز در صورت فلکی جدی (Capricorn) قرار دارد. با توجه به اینکه در زمان اوج این بارش، ماه در فاز هلال افزایشی قرار دارد، شرایط برای یک رصد تماشایی مهیا خواهد بود. بهترین زمان برای مشاهده این شهابها از ساعت ۲۲:۰۰ به وقت محلی آغاز میشود.
بارش شهابی برساوشی: نمایش باشکوه تابستانی
بارش شهابی برساوشی (Perseids) برای بسیاری، مهمترین رویداد نجومی تابستان محسوب میشود. این بارش شهابی که از اواسط تیر ماه قابل مشاهده است، در تاریخ ۲۱ تا ۲۲ مرداد (12 تا 13 آگوست) به اوج خود میرسد. منشاء بارش برساوشی، دنبالهدار سویفت-تاتل (Comet Swift-Tuttle) است که هر ۱۳۳ سال یک بار به دور خورشید میچرخد. بارش شهابی برساوشی به دلیل فراوانی شهابها، شهرت فراوانی دارد و در شرایط ایدهآل و آسمان تاریک، میتوان تا ۵۰ تا ۷۵ شهاب در ساعت را مشاهده کرد.
در حالی که بارش برساوشی در طول مرداد ماه قابل مشاهده است، اوج این بارش در سال جاری با ماه فزاینده (waxing gibbous Moon) همزمان خواهد شد که ممکن است در برخی مناطق دید را کاهش دهد. با این حال، فعالیت این بارش در طول ماه مرداد ادامه دارد و فرصتهای زیادی را برای تماشای این پدیده فراهم میکند. بهترین زمان برای تماشا از نیمه شب تا سپیده دم است، زمانی که آسمان تاریکتر است.
بارش شهابی دلتا-آکوارییدز جنوبی: نمایش کمنور اما فریبنده
بارش شهابی دلتا-آکوارییدز جنوبی (Southern Delta Aquariids) یکی دیگر از بارشهای شهابی است که در نیمه دوم تیر ماه میتوان به تماشای آن نشست. این شهابها که منشاء آنها دنبالهدار کوتاهمدت 96P/Macholz است، از ۲۷ تیر ماه (18 جولای) ظاهر میشوند و در شبهای ۷ و ۸ مرداد (29 تا 30 جولای) به اوج خود میرسند. کانون این بارش در صورت فلکی دلو (Aquarius) قرار دارد. اگرچه این بارش معمولاً تعداد کمتری شهاب تولید میکند (حدود ۲۰ تا ۲۵ شهاب در ساعت)، اما دنبالههای کمنور آنها، منظرهای جذاب برای رصدگران آسمان ایجاد میکند.
امسال، بارش دلتا-آکوارییدز جنوبی از شرایط رصدی مطلوبی برخوردار است، زیرا اوج آن با هلال افزایشی ماه همزمان است که زودتر غروب میکند و مزاحمتی برای مشاهده بارش ایجاد نخواهد کرد. این بارش شهابی به داشتن غافلگیریها نیز معروف است. در سالهای گذشته، مانند سالهای ۱۳۵۶ (1977) و ۱۳۸۲ (2003)، بارش دلتا-آکوارییدز جنوبی نمایش بسیار قویتری از حد انتظار داشته است. همیشه این احتمال وجود دارد که این بارش امسال نیز بینندگان را با یک نمایش تماشاییتر از حد معمول شگفتزده کند.
چگونه از تماشای این بارشهای شهابی بیشترین لذت را ببریم؟
برای تماشای این بارشهای شهابی نیازی به تجهیزات خاصی ندارید – چشمان غیرمسلح شما به خوبی این کار را انجام میدهند. با این حال، یک جفت دوربین دوچشمی میتواند تجربه شما را به خصوص برای شهابهای کمنور دلتا-آکوارییدز جنوبی بهبود بخشد. برای به حداکثر رساندن شانس دیدن شهابها، میتوانید از یک اپلیکیشن رصد آسمان مانند Star Walk استفاده کنید که به شما کمک میکند بهترین زمانها و مکانها را برای رصد شهابها پیدا کنید.
هنگام خروج برای رصد بارشهای شهابی، به یاد داشته باشید که یک پتو، تنقلات و هر گونه تجهیزاتی که ممکن است برای ثبت لحظه به آن نیاز داشته باشید، همراه داشته باشید. چه یک تازهکار در زمینه ستارهشناسی باشید و چه یک رصدگر باتجربه، این بارشهای شهابی پیش رو، نوید یک تجربه فراموشنشدنی را میدهند.
