مفهوم و اهمیت اقتصاد دیجیتال در جهان امروز
اقتصاد دیجیتال در دنیای کنونی، ستون فقرات قدرتهای بزرگ اقتصادی به حساب میآید. رقابت شدید میان کشورهایی مانند چین و آمریکا به خوبی نشان دهنده اهمیت این حوزه است. اقتصاد دیجیتال در واقع شامل کلیه فعالیتهای اقتصادی است که بر پایه فناوریهای نوین شکل میگیرند؛ مانند رایانش ابری (Cloud Computing)، هوش مصنوعی (AI) و استفاده گسترده از پلتفرمهای دیجیتال.
این اقتصاد دارای سه لایه اصلی است که در تعامل با یکدیگر عمل میکنند: هسته ارتباطی (شامل زیرساخت شبکه)، لایه خدمات پلتفرمی و لایه سرریز فناوری اطلاعات (تاثیرات بر سایر بخشهای اقتصاد). کارشناسان معتقدند این فضا یک مزیت حیاتی برای کشور ایجاد میکند، به خصوص در زمینه اشتغالزایی و ظهور مشاغل جدید.
کاهش سهم اقتصاد دیجیتال در ایران و زنگ خطر عقب ماندگی
برآوردها نشان میدهد که سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص ملی (GDP) در ایران مسیری نزولی را طی کرده و از ۴/۷ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۴/۲ درصد در سال ۱۴۰۱ کاهش یافته است. مسئولان اذعان دارند که این کاهش سهم، کاملا برخلاف جهت رشد جهانی است؛ در حالی که در کشورهایی مثل چین، سهم از ۴۵ درصد فراتر رفته است. در چنین شرایطی، نوآوری نقش حیاتی در رشد اقتصادی ایفا میکند.
دو طرح تحول آفرین: فیبر نوری و جی نف (GNAF)
برای جبران این عقب ماندگی، اجرای دو پروژه کلیدی و تحولآفرین تاکید دارد: طرح فیبر نوری (FTTX) و پروژه ملی جی نف (GNAF). تجربه سایر کشورهای جهان به وضوح نشان میدهد که دولت الکترونیک بدون دادههای دقیق مکانمحور (تامین شده توسط جی نف) و بدون زیرساخت قوی ارتباطی (فیبر نوری) قابل تحقق نیست.
وضعیت کنونی اجرای پروژههای فیبر نوری و جی نف
۱. طرح فیبر نوری (FTTX)
فناوری آینده، قطعا فیبر نوری است. تاکنون ۹ میلیون و ۱۱۹ هزار و ۳۱۰ نفر تحت پوشش این فناوری قرار گرفتهاند (پیشرفت ۴۶ درصدی). هدف نهایی برنامه، جمعآوری کامل سیمهای مسی و برقراری تمامی ارتباطات ثابت کشور بر بستر فیبر نوری است.
۲. پروژه ملی جی نف (GNAF) یا نقشه نشانی ملی ایران
هدف اصلی پروژه جی نف، هویت بخشی دقیق به مکانها با اتصال نقشه و آدرس دقیق به کد پستی است. تا کنون مختصات جغرافیایی بیش از ۳۰ میلیون نقطه شهری و ۷۰ هزار نقطه روستایی ژئوکد شده است. برنامه ریزی شده است که تا پایان سال ۱۴۰۴، دادههای این پایگاه اطلاعاتی با پیشرفت ۹۵ درصدی تکمیل شود.
نقش نوآوری در خروج از بحران اقتصادی
امروزه، اقتصاد برای یافتن راهحلهای مداوم و پایدار برای مشکلات، بیش از هر زمان دیگری به نوآوری وابسته است. یکی از راهحلهای ممکن و عملی برای برون رفت از بحرانهای اقتصادی فعلی، سرمایهگذاری و تقویت اقتصاد دیجیتال است. فراهم کردن زیرساختهای لازم برای توسعه فناوریهای نوین و استفاده مطلوبتر از فضای مجازی یک الزام است.
