باستانشناسی تجربی: سفری هیجانانگیز به اعماق تاریخ
آیا تا به حال به این فکر کردهاید که زندگی در دنیای باستان چگونه بوده است؟ باستانشناسی تجربی به شما امکان میدهد تا با سفر به گذشته، پاسخ این سوال را بیابید. در این شیوه جذاب از باستانشناسی، محققان به جای مطالعه صرف اشیاء باستانی، آنها را بازسازی میکنند و به طور عملی درگیر فرایندهای تاریخی میشوند. در این مقاله، گفتوگویی با سام کیین، نویسنده علمی و مولف کتاب “شام با شاه توتانخآمون”، در مورد تجربیات شگفتانگیز او در دنیای باستانشناسی تجربی خواهید خواند.
باستانشناسی تجربی چیست؟
سام کیین، نویسندهی هفت کتاب علمی، در این مصاحبه با راشل فلتمن از برنامهی “علم به سرعت” مجلهی “ساینتیفیک آمریکن”، باستانشناسی تجربی را فعالیتهای عملی مانند ساخت و بازسازی اشیاء باستانی معرفی میکند. او از روشهای سنتی باستانشناسی که بیشتر به کاوشهای میدانی و بررسی دقیق یافتهها میپردازد، انتقاد میکند و میگوید که این روشها، گرچه اطلاعات ارزشمندی ارائه میدهند، اما ممکن است برای برخی خسته کننده به نظر برسند. اما باستانشناسی تجربی با رویکردی فعال و حسی، تجربهای فراگیرتر و هیجانانگیزتر از باستانشناسی سنتی ارائه میدهد.
پروژههای جذاب باستانشناسی تجربی
کیین در کتاب خود “شام با شاه توتانخآمون” به تجربیات جذاب خود در حوزهی باستانشناسی تجربی میپردازد. از جملهی این تجربیات میتوان به شرکت در یک ضیافت رومی اصیل، آزمودن جراحی باستانی (ترپاناسیون)، و مومیایی کردن یک ماهی اشاره کرد. او بر طیف گستردهی فعالیتها در این حوزه تأکید میکند که از پخت و پز غذاهای باستانی و ساخت ابزارهای سنگی تا ساخت منجنیقهای عظیم و کشتیهای کهن و حتی مومیایی کردن انسان را شامل میشود.
تجربهی شخصی سام کیین: از منجنیق تا جراحی باستانی
یکی از جالبترین تجربیات کیین، ساخت و پرتاب یک منجنیق 9 متری قرون وسطایی در ایالت یوتا بوده است. او همچنین تجربهی دردناک و طاقتفرسای انجام جراحی ترپاناسیون (برداشتن قسمتی از جمجمه) با ابزارهای سنگی بر روی سر یک گوزن را شرح میدهد. این جراحی، یکی از قدیمیترین جراحیهای شناختهشدهی بشر است که کیین با استفاده از ابزارهای سنگی ساختهشده توسط متخصصان باستانشناسی تجربی انجام داده است. او از تیزی ابزارهای سنگی ساختهشده از ابسیدین (نوعی سنگ آتشفشانی) شگفتزده شد اما با چالشهای سایش سریع این ابزارها در طول عمل جراحی روبرو شد. این تجربهی سخت، درک او را از دشواریهای زندگی و تکنولوژیهای پیشرفتهی اجدادمان افزایش داد.
ارزش علمی باستانشناسی تجربی
با وجود اینکه گاهی باستانشناسی تجربی بهعنوان نمایشی بیش از یک علم جدی تلقی میشود، کیین بر ارزش علمی آن تأکید میکند. او میگوید که بازسازی عملی فرایندهای گذشته، به ویژه در مواردی که اطلاعات کمی در دسترس است (مثل ساخت اهرام مصر و مومیایی کردن)، بسیار ارزشمند است. با انجام آزمایشها میتوان به درک عمیقتری از شیوهی زندگی گذشتگان و تکنولوژیهای آنها دست یافت. کیین به نمونههایی از آشپزها و آرایشگران اشاره میکند که با دانش حرفهای خود، نقصهای موجود در تفسیرهای باستانشناسی متون تاریخی را نشان دادند.
کسانی که در باستانشناسی تجربی مشارکت میکنند
کیین در این مصاحبه به طیف گستردهای از افراد فعال در این حوزه اشاره میکند: از استادان دانشگاه و باستانشناسان حرفهای تا علاقمندان و جوامع بومی و اصیل. این افراد با تجربیات و دیدگاههای مختلف خود، به پیشرفت باستانشناسی تجربی کمک میکنند. کیین به نقش جامعههای بومی و اصیل در حفظ و احیای سنن و دانش باستانی اشاره میکند. آنها گاهی نقش معلم را برای باستانشناسان دارند و اطلاعات ارزشمندی را در زمینه شیوههای زندگی گذشته در اختیار آنها قرار میدهند.
تاثیر باستانشناسی تجربی بر زندگی روزمره
تجربیات کیین در باستانشناسی تجربی نگاه او به دنیای اطراف را تغییر داده است. او اکنون به درختان و سنگها نه بهعنوان عناصر تزئینی بلکه بهعنوان منابع طبیعی نگاه میکند. این تجربیات او را به طبیعت نزدیکتر کرده و درک او را از محیط زیست بهعنوان مخزن منابع افزایش داده است.
آرزوهای آیندهی سام کیین
کیین در پایان مصاحبه میگوید که آرزوی او این است که در آینده یک سفر دریایی طولانی با استفاده از کشتیهای باستانی به جزایر پولینزی داشته باشد و از روشهای ناوبری باستانی استفاده کند.