تهران چگونه دوباره نفس می کشد؟ نقشه راه نجات پایتخت از غبار سیاه

آلودگی هوا در کلان شهری مثل تهران دیگر یک خبر تکراری نیست، بلکه به بخشی از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شده است. هر سال با سرد شدن هوا و پدیده وارونگی، بحث ها درباره راهکارهای کاهش این بحران داغ می شود. اما واقعا چه کارهای سریعی می توان انجام داد که اثر آن را در کوتاه ترین زمان ممکن حس کنیم؟

مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر تهران، در گفتگوهای اخیر خود به نکات کلیدی و اجرایی اشاره کرده است که می تواند تا ۳۰ درصد از حجم آلاینده های پایتخت را کاهش دهد. در این مطلب می خواهیم به زبانی ساده بررسی کنیم که چطور می توانیم دوباره آسمان آبی را در تهران ببینیم.

معاینه فنی؛ فراتر از یک برچسب ساده

یکی از اولین و موثرترین قدم ها برای داشتن هوای پاک، نظارت دقیق بر سلامت خودروها است. بسیاری از ما تصور می کنیم که داشتن یک برچسب معاینه فنی روی شیشه ماشین کافی است، اما واقعیت این است که معاینه فنی باید بسیار جدی تر از این حرف ها باشد.

پیرهادی معتقد است که معاینه فنی نباید صرفا یک روال اداری و صوری باشد. خودروها باید در شرایط واقعی رانندگی تست شوند تا مشخص شود چه میزان گازهای سمی تولید می کنند. اگر سیستم معاینه فنی به صورت واقعی و سختگیرانه اجرا شود، می توانیم شاهد کاهش چشمگیر مونوکسید کربن و سایر ترکیبات خطرناک در هوا باشیم.

مدیریت هوشمند ترافیک و حذف فرسوده ها

ترافیک تهران فقط باعث اتلاف وقت نیست، بلکه کارخانه تولید سم است. وقتی ماشین ها در راهبندان های طولانی متوقف می شوند یا با سرعت بسیار پایین حرکت می کنند، میزان آلایندگی آن ها چندین برابر می شود. مدیریت هوشمند چراغ های راهنمایی، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی که آلودگی تولید نمی کنند و کنترل تقاضای سفر از جمله راهکارهای سریع هستند.

همچنین، تردد خودروهای فرسوده در روزهایی که هوا ساکن است و بادی نمی وزد، باید به شدت محدود شود. خودروهای قدیمی به دلیل تکنولوژی پایین و مستهلک شدن قطعات، چندین برابر یک خودروی نو آلودگی تولید می کنند.

کنترل صنایع و سوخت مصرفی

در روزهایی که هوا پایدار است و آلودگی در سطح زمین حبس می شود، مدیریت فعالیت صنایع حیاتی است. پیرهادی تاکید می کند که به جای تعطیلی کامل، باید ظرفیت فعالیت صنایع را تنظیم کرد و بر نوع سوختی که مصرف می کنند نظارت جدی داشت. استفاده از سوخت های بی کیفیت در نیروگاه ها می تواند وضعیت هوای شهر را به سرعت بحرانی کند.

غول خفته ای به نام بخارات بنزین (VOC)

ترکیبات آلی فرار یا VOC عمدتا از جایگاه های سوخت و در زمان سوخت گیری وارد هوا می شوند. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، سیستم هایی برای جمع آوری این بخارات نصب شده است، اما در تهران این موضوع هنوز به طور جدی دنبال نمی شود. کنترل سریع این بخارات می تواند یکی از سریع ترین راه ها برای بهبود کیفیت هوای تهران باشد.

درس هایی از تجربه های بین المللی

شهرهایی مثل لندن و لوس آنجلس سال ها پیش وضعیتی مشابه تهران داشتند. موفقیت آن ها نتیجه ده ها سال قانون گذاری سختگیرانه و اجرای دقیق است. در این کشورها، استانداردهای آلایندگی خودروها مدام به روز می شود و نظارت میدانی بسیار قوی وجود دارد.

چرا فقط راهکار سریع کافی نیست؟

تهران با مشکلاتی مثل اقلیم خشک و پایداری جوی روبرو است. بنابراین نسخه راه حل سریع به تنهایی معجزه نمی کند. تهران نیازمند مدیریت علمی و مستمر است. بزرگترین ضعف فعلی، نه کمبود قانون، بلکه ضعف در اجرای قوانین و نظارت های میدانی است.