وزیر محترم تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در یک گفتگو به تشریح کامل روند پرچالش حذف یارانه های نقدی از خانوار هایی که در رده های بالای درآمدی قرار دارند، پرداخت. ایشان همچنین از ارائه یک پیشنهاد مهم به هیئت دولت خبر داد که در صورت تصویب، مسئولیت تصمیم گیری نهایی در مورد حذف یارانه افراد ثروتمند به سازمان امور مالیاتی کشور واگذار خواهد شد. این تغییر احتمالی، نشان دهنده یک تحول بزرگ در ساختار اجرایی سیاست های حمایتی و نظارتی دولت است.
بازنگری اساسی در سیاست های حمایتی دولت: جزئیات حذف یارانه ها و طرح جدید کالابرگ
آغاز پروسه حذف یارانه ها با هدف افزایش دقت
بر اساس توضیحات آقای احمد میدری، روند حذف یارانه ها برای خانواده هایی با درآمد بالا، از حدود مرداد و شهریور ماه سال جاری کلید خورده است. این اقدام، پس از به روز رسانی دقیق اطلاعات موجود در “پایگاه رفاه ایرانیان” عملیاتی شده است. پیش از این، در فروردین و اردیبهشت ماه، یارانه نقدی حدود یک میلیون نفر به صورت آزمایشی قطع شده بود. این کار با هدف اصلی بررسی روش های موجود و اطمینان یافتن از صحت اطلاعات مورد استفاده انجام شد. پس از طی مراحل آزمایشی و کسب اطمینان لازم، پروسه حذف به صورت تدریجی ادامه پیدا کرد.
طبق آخرین گزارش ها، از ابتدای سال تا کنون، یارانه نقدی نزدیک به شش میلیون و هشتصد هزار نفر از فهرست دریافت کنندگان حذف شده است. با احتساب این گروه، تعداد کل افرادی که دیگر یارانه نقدی از دولت دریافت نمی کنند، رقمی معادل چهارده تا پانزده میلیون نفر را شامل می شود. این آمار نشان دهنده عزم جدی دولت برای هدفمند سازی کمک های حمایتی است.
تغییر شیوه شناسایی دهک ها: افزایش دقت در احراز هویت اقتصادی
آقای میدری تاکید کرد که حذف نام افراد از لیست یارانه بگیران، یک فرآیند بسیار حساس و دشوار است و با نهایت دقت در حال اجرا می باشد، چرا که این موضوع مستقیما با حقوق عمومی مردم سروکار دارد و هر گونه اشتباه می تواند عواقب اجتماعی به دنبال داشته باشد. به همین دلیل، رئیس جمهور در شهریور ماه دستورالعملی صادر کرد که منجر به ایجاد تغییرات مهمی در کل فرآیند حذف یارانه ها شد.
بر اساس این دستورالعمل تازه، قرار است داده ها و اطلاعات موجود در سازمان امور مالیاتی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با یکدیگر ترکیب و یکپارچه شوند. قرار است مبنای اصلی تصمیم گیری برای تشخیص وضعیت اقتصادی خانوارها، اطلاعات مندرج در “کارپوشه ایرانیان” که در سازمان مالیاتی ایجاد شده، قرار گیرد. این یکپارچه سازی اطلاعاتی، انتظار می رود که به طور چشمگیری دقت در شناسایی دهک های درآمدی جامعه و همچنین صحت اطلاعات مربوط به وضعیت اقتصادی واقعی خانوار ها را افزایش دهد.
معیار های جدید برای حذف یارانه: ملاک درآمدی روشن
در شرایطی که جامعه با تورم و افزایش فشارهای اقتصادی روبرو است، یکی از دغدغه های اصلی مردم، معیار دقیق دولت برای تشخیص خانوار های پردرآمد و حذف یارانه انهاست. وزیر رفاه در پاسخ به این سوال کلیدی، از یک پیشنهاد مهم سخن گفت: «امیدواریم این پیشنهاد به زودی در هیئت دولت به تصویب برسد؛ پیشنهاد ما این است که دیگر از “دهک بندی” به عنوان تنها ملاک اصلی برای حذف استفاده نشود و در عوض، یک معیار درآمدی کاملاً شفاف و مشخص به صورت رسمی به مردم اعلام شود.»
هر چند که طبق قوانین قبلی، دولت موظف بود یارانه سه دهک بالای درآمدی (دهک های هشت، نُه و ده) را حذف کند، اما ایشان توضیح داد که معیار دهک بندی فعلی بر اساس وضعیت اقتصادی عمومی کشور تنظیم شده است. به عنوان مثال، اگر میانگین درآمد سرانه یک خانواده سه نفره، بیش از سی میلیون تومان باشد، ان خانواده در رده بالای درآمدی جای می گیرد. وزیر رفاه اذعان کرد که پذیرش و درک این معیار برای خود دولتمردان نیز دشوار است، اما متاسفانه واقعیت کنونی وضعیت اقتصادی خانوار های ایرانی همین گونه است.
انتقال مسئولیت حذف یارانه ها: نقش پررنگ سازمان مالیاتی
در ادامه این گفتگو، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیشنهادی را مطرح کرد که در صورت موافقت دولت، تحولی جدی را در این حوزه ایجاد خواهد کرد. وی گفت: «ما به دولت پیشنهاد داده ایم که سنجش درآمد خانوار ها برای پرداخت یا حذف یارانه، از طریق سوابق مالیاتی انها انجام شود. به عبارت دیگر، اعطای یارانه، یک کمک حمایتی است که وزارت رفاه باید مشمولان ان را تعیین کند، اما حذف یارانه، در واقع نوعی اقدام در جهت اخذ مالیات تلقی می شود، و سازمان امور مالیاتی مسئولیت اخذ مالیات را بر عهده دارد. بنابراین، پیشنهاد ما این است که وظیفه تعیین اینکه چه کسانی مشمول دریافت یارانه هستند با وزارت رفاه باقی بماند، اما مسئولیت نهایی حذف یارانه از فهرست، به سازمان امور مالیاتی محول شود. ما نیز امادگی کامل خود را برای هر نوع همکاری با سازمان مالیاتی در این زمینه اعلام کرده ایم.»
تعیین تکلیف نهایی اعتراضات حذف یارانه تا اواسط دی ماه
درباره طولانی شدن فرآیند بررسی اعتراضات مردمی به حذف یارانه ها، وزیر رفاه توضیحاتی ارائه داد. ایشان گفت: «هنگامی که یک فرد اعتراض خود را به صورت رسمی ثبت می کند، تمام اطلاعات ریز و دقیق ان شخص از بانک های اطلاعاتی مختلف کشور جمع اوری شده و بررسی موضوع به صورت خودکار و ماشینی انجام می شود. تلاش حداکثری ما این است که نتایج بررسی تمامی اعتراض هایی که تا تاریخ اول اذر ماه ثبت شده اند، به صورت سیستمی و خودکار، حداکثر تا اواسط دی ماه به اطلاع معترضان برسد.»
طرح توسعه کالابرگ و حفظ قدرت خرید مردم
در بخش پایانی سخنان خود، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به موضوع افزایش تعداد مشمولان دریافت کالابرگ الکترونیک و همچنین ارتقای ساختار اجرایی این طرح اشاره کرد. او تاکید کرد که با وجود تمام محدودیت های بودجه ای که دولت فعلی با ان روبرو بوده، تعداد افراد مشمول و اعتبار اختصاص یافته به کالابرگ افزایش چشمگیری داشته است.
از اسفند ماه سال گذشته تا کنون، اعتباری معادل حدود یک میلیارد و یکصد میلیون دلار کالابرگ توزیع شده است. این طرح در چهار مرحله اجرا شده و در هر مرحله، بیش از بیست و یک میلیون خانواده مشمول استفاده از ان بوده اند. در مجموع، هشتاد و چهار میلیون بار استفاده از این کالابرگ ها ثبت شده است.
ایشان با مقایسه این طرح با دوره های قبلی اجرای کالابرگ، گفت که در دوره های قبل، حدود پانصد میلیون دلار کالابرگ با مشارکت بیست و چهار میلیون خانواده توزیع شده بود. همچنین بر اساس نظرسنجی های رسمی انجام شده توسط نهادهای معتبر مانند ایسپا و مرکز پژوهش های مجلس، مردم به طور نسبی از نحوه اجرای طرح کالابرگ در دولت چهاردهم رضایت داشته اند. البته در ابتدای راه اندازی طرح، حدود پنجاه مشکل اجرایی شناسایی شده بود که وزارت رفاه با استفاده از روش هایی مثل پیام رسان های داخلی، تلاش کرد تا ساختار اجرایی طرح را بهبود بخشد.
در خاتمه، وزیر رفاه هدف نهایی دولت را این گونه بیان کرد: «برنامه ما این است که در سال اینده، مردم بتوانند با شیوه ای انتخابی و بر اساس منابع مالی ثابت، هر ماه از اعتبار کالابرگ خود استفاده کنند. امیدواریم که در این مسیر با مشکلات بودجه ای غیرقابل پیش بینی مواجه نشویم. تاکید اصلی ما بر این است که بتوانیم حداقل قدرت خرید مردم را برای تامین یک سبد مشخص از کالا های اساسی حفظ کنیم.»
