به گزارش ایونا نیوز واضح، همزمان با هفته پیشگیری از سرطان، واقعیتهای تکاندهندهای از لایههای زیرین زنجیره تأمین داروهای خاص در کشور منتشر شده است. در حالی که ظرفیتهای علمی کشور در تولید داروهای شیمیدرمانی به ثبات نسبی رسیده، اما سد محکمی به نام «چالشهای ارزی و نقدینگی» مسیر دسترسی بیماران به داروهای نوین و حیاتی را ناهموار کرده است.
تکیه بر توان داخلی؛ ۷۰ درصد داروهای شیمیدرمانی ایرانی هستند
دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، در گفتوگویی صریح با رسانهها، تصویری دوگانه از بازار داروی سرطان ارائه داد. از یک سو، خبر خوش این است که ایران در تولید داروهای شیمیدرمانی کلاسیک به خودکفایی ۷۰ درصدی (از نظر تعداد قلم) رسیده است. این یعنی بخش بزرگی از نیاز درمانی مبتلایان به سرطان با تکیه بر فناوریهای بومی تامین میشود و از تلاطمهای شدید بازار واردات مصون مانده است.
با این حال، نقطه ضعف ماجرا در داروهای نوین، محصولات بیولوژیک و ایمونوتراپی نهفته است. اگرچه شرکتهای دانشبنیان گامهای بزرگی برای تولید برخی مولکولهای پرمصرف برداشتهاند، اما همچنان برای داروهای جدیدی که به تازگی وارد پروتکلهای درمانی جهانی شدهاند، وابستگی ۱۰۰ درصدی به واردات وجود دارد.
گره کور ارزی؛ وقتی پول هست اما دارو نیست!
سخنگوی سازمان غذا و دارو به موضوعی اشاره کرد که شاید تلخترین بخش بحران دارو باشد: «ارزهای بلاتکلیف». به گفته هاشمی، مشکل اصلی تنها کمبود ارز نیست؛ بلکه بخش قابل توجهی از ارز تخصیص یافته در پیچوخمهای شبکه بانکی یا در حساب شرکتهای واسط گیر افتاده است.
مبالغ هنگفتی از ماهها پیش در یکی از مبادی تأمین ارز بلاتکلیف مانده و به دلیل محدودیتهای انتقال پول، عملاً به دست ذینفع خارجی نمیرسد. این بنبست مالی، زنجیره واردات داروهای حیاتی را با سکته مواجه کرده و فشار مضاعفی را بر شرکتهای واردکننده که خود با بدهیهای انباشته دست به گریبانند، وارد آورده است.
مثلث استراتژیک برای عبور از بحران
سازمان غذا و دارو برای مهار موج کمبودها و گرانی، سه راهبرد اصلی را در دستور کار قرار داده است:
فشار بر شبکه بانکی: پیگیری مستمر برای آزادسازی ارزهای بلوکه شده و تسهیل فرآیند انتقال پول به شرکتهای دارویی جهان.
حمایت از نخبگان دارویی: سرمایهگذاری هدفمند روی تولید داخل، بهویژه در حوزه داروهای بیولوژیک که ارزبری بسیار بالایی دارند.
اصلاح هوشمند قیمتها: پذیرش واقعیتهای تورمی و اصلاح قیمت دارو به گونهای که تولید برای کارخانهها صرفه اقتصادی داشته باشد و کیفیت محصول آسیب نبیند.
زنگ خطر قیمتها؛ هشدار به سازمانهای بیمهگر
هاشمی با صراحت اعلام کرد که تداوم تخصیص ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی لزوماً به معنای ثبات قیمت نخواهد بود. با انتقال برخی اقلام به تالارهای قیمتی بالاتر، افزایش قیمت داروهای سرطان اجتنابناپذیر است. در این میان، سازمان غذا و دارو یک خط قرمز تعیین کرده است: بیماران نباید هزینه این افزایش را از جیب خود بپردازند.
تحقق این هدف مستلزم آن است که سازمان برنامه و بودجه و شرکتهای بیمه، پوشش حمایتی خود را تقویت کنند تا فاصله میان قیمت واقعی و قدرت خرید بیمار، توسط نظام حمایتی پر شود.
نظارت با «تیتک» و نبرد با بازار سیاه
خروج داروهای گرانقیمت سرطان از شبکه رسمی و ورود آنها به بازار غیرقانونی (ناصرخسرو)، یکی دیگر از دغدغههای جدی است. سازمان غذا و دارو تاکید دارد که با استفاده از سامانه «تیتک»، مسیر توزیع این داروها به صورت سهمیهبندی و کاملاً رصد شده انجام میشود. هاشمی معتقد است تا زمانی که تفاوت فاحشی بین قیمت رسمی و بازار آزاد وجود داشته باشد، انگیزه برای انحراف دارو وجود دارد و تنها راهکار، واقعیسازی قیمتها همراه با پوشش بیمهای کامل است.
توصیهای به پزشکان: از تقاضای القایی بپرهیزید
در شرایطی که منابع ارزی محدود است، سازمان غذا و دارو از پزشکان درخواست کرده تا تجویزهای خود را دقیقاً منطبق بر «فهرست رسمی دارویی کشور» انجام دهند. تجویز داروهای خارج از فهرست یا برندهایی که مشابه داخلی باکیفیت دارند، تنها منجر به سرگردانی بیماران در بازار سیاه و اتلاف منابع ارزی کشور میشود.
نتیجهگیری:
مدیریت بحران داروهای سرطان فراتر از توان یک سازمان است. سازمان غذا و دارو به عنوان رگولاتور وظیفه خود را انجام میدهد، اما تا زمانی که وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه، «امنیت دارویی» را در اولویت اول تخصیص منابع قرار ندهند، سایه استرس و نایابی بر سر بیماران سنگینی خواهد کرد. پایداری بازار دارو نه با شعار، بلکه با تامین پایدار ارز و نقدینگی محقق میشود.
به نظر شما، مهمترین مانع در دسترسی بیماران به داروهای حیاتی چیست؟ سوءمدیریت داخلی یا محدودیتهای بینالمللی؟ نظرات خود را با واضح در میان بگذارید.