با ادامه یافتن بحران کم آبی و خشکسالی های پی در پی در ایران، دوباره نام یک فناوری قدیمی اما پرحاشیه بر سر زبان ها افتاده است: بارورسازی ابرها. این تکنولوژی که سابقه ای طولانی در دنیا و حتی در ایران دارد، این روزها به عنوان یکی از راهکارهای عبور از شرایط شکننده آبی مطرح می شود.
کارشناسان درباره میزان اثربخشی این روش اختلاف نظر دارند، اما پدر علم هواشناسی ایران معتقد است این فناوری می تواند به طور معمول بین ۵ تا ۲۰ درصد در میزان بارندگی ها موثر باشد.
بارورسازی ابرها دقیقا چیست و چگونه کار می کند؟
بارورسازی ابرها یک روش علمی برای تعدیل آب و هوا است که قدمتی حدود ۹۰ ساله در تحقیقات آزمایشگاهی دارد. در این روش با افزودن موادی به داخل ابر، تلاش می شود تا آب بیشتری از ابر به شکل باران یا برف گرفته شود. این کار از طریق هواپیما، پهپاد یا ژنراتورهای زمینی انجام می شود.
نگاهی به سابقه این فناوری در ایران
ایران از سال های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷ سابقه اجرای طرح های باروری ابرها را برای افزایش ذخیره سدهای لتیان و کرج داشته است. در حال حاضر و با گذشت ششمین سال خشکسالی، این عملیات در حوضه های مهمی مانند دریاچه ارومیه، زاینده رود و تهران دوباره کلید خورده است.
استفاده از پهپادهای بومی برای تولید باران
پروژه های جدید بارورسازی در ایران با تکیه بر توان داخلی و استفاده از پهپادهای پیشرفته دنبال می شود. این روش به عنوان یکی از مقرون به صرفه ترین راه های استحصال آب در مناطقی که دارای سامانه های بارشی مستعد هستند، شناخته می شود.
در برنامه هفتم توسعه نیز تاکید شده است که بخشی از افزایش حجم آب کشور باید از طریق فناوری های نوین و استحصال آب های جوی تامین گردد.
میزان اثربخشی و خطرات احتمالی
حسین اردکانی، پدر علم هواشناسی، معتقد است که بارورسازی می تواند ۵ تا ۲۰ درصد به میزان بارش ها کمک کند. اما او بر یک نکته حیاتی تاکید دارد: این فرآیند بسیار ظریف است و اگر به درستی انجام نشود، می تواند باعث کاهش ۲۵ تا ۳۰ درصدی بارش ها در منطقه شود. بنابراین دقت علمی در این کار حرف اول را می زند.
چالش ها و نظرات منتقدان
منتقدان معتقدند بارورسازی ابرها نباید جایگزین مدیریت مصرف و اصلاح الگوی کشت شود. آن ها این اقدام را یک راه حل کوتاه مدت می دانند. اما موافقان تاکید دارند که در شرایط فعلی، استفاده از هر روش مکمل برای جبران ناترازی آب ضروری است.
نتیجه گیری نهایی
بارورسازی ابرها یک علم پیچیده است که می تواند بخشی از کمبود بارش ها را جبران کند. با این حال، موفقیت واقعی در مدیریت آب زمانی حاصل می شود که این فناوری در کنار مدیریت صحیح مصرف و پروژه های بلندمدت قرار بگیرد.
