آیا چپ دستها واقعاً خلاقترند؟ رازهای مغزِ هنرمند فاش شد!
شاید شما هم شنیده باشید که چپ دستها در هنر و خلاقیت استعداد بیشتری دارند. اما آیا این باور صحت دارد؟ تحقیقات جدید، این افسانه دیرینه را به چالش کشیدهاند و حقایق جالبی را در مورد ارتباط بین دست برتری و خلاقیت آشکار کردهاند.
افسانه خلاقیت چپ دستها در بوته آزمایش
تحقیقات جدید دانشگاه کرنل (Cornell University) نشان میدهد که باور رایج مبنی بر خلاقتر بودن افراد چپ دست، پایه و اساسی ندارد. این پژوهش که حاصل بررسی و تحلیل بیش از یک قرن مطالعه در این زمینه است، خلاف این ادعا را ثابت میکند.
دانیل کاساسانتو (Daniel Casasanto)، دانشیار روانشناسی و نویسنده ارشد مقاله «دست برتری و خلاقیت: واقعیتها و افسانهها» که در نشریه Psychonomic Bulletin and Review منتشر شده است، میگوید: «دادهها هیچ مزیتی را در تفکر خلاقانه برای چپ دستها نشان نمیدهند.»
راست دستها در صدر مشاغل خلاقانه
جالب است بدانید که بر اساس این تحقیقات، راست دستها نه تنها از چپ دستها خلاقتر نیستند، بلکه شواهد قوی وجود دارد که آنها در مشاغلی که نیازمند بالاترین سطح خلاقیت هستند، بیشتر دیده میشوند.
ریشههای شکلگیری یک افسانه
با وجود این یافتهها، این سوال مطرح میشود که چرا باور به خلاقیت بیشتر چپ دستها همچنان پابرجاست؟ محققان دانشگاه کرنل معتقدند که این موضوع ریشه در چند عامل دارد:
- سوگیری آماری: تمرکز بیش از حد بر حضور چپ دستها در حوزههای هنری مانند نقاشی و موسیقی، در حالی که در سایر مشاغل خلاقانه حضور کمتری دارند، باعث ایجاد یک سوگیری آماری میشود.
- تصورات فرهنگی: ارتباط دادن خلاقیت با ویژگیهای خاص و غیرمعمول، مانند چپ دست بودن، و همچنین پیوند دادن نبوغ هنری با اختلالات روانی، به تداوم این باور دامن زده است. اصطلاح “افسانه هنرمند عذابکشیده” به خوبی این موضوع را نشان میدهد.
- انتخاب گزینشی دادهها: استناد مکرر به تعداد محدودی از مطالعات با نمونههای کوچک و دارای سوگیری، در طول سالها باعث تقویت این باور نادرست شده است.
مغز و تفکر واگرا
دانیل کاساسانتو خاطرنشان میکند که از نظر علمی، دلایلی وجود دارد که تصور شود چپ دستها میتوانند در خلاقیت برتری داشته باشند. تفکر واگرا – توانایی یافتن راهحلهای متعدد برای یک مسئله در مدت زمان کوتاه و برقراری ارتباطات غیرمنتظره – بیشتر توسط نیمکره راست مغز پشتیبانی میشود.
جزئیات روششناسی تحقیق
محققان برای بررسی این موضوع، یک فراتحلیل انجام دادند – تقریبا ۱۰۰۰ مقاله علمی مرتبط منتشر شده از سال ۱۹۰۰ میلادی را بررسی کردند. بسیاری از این مقالات به این دلیل کنار گذاشته شدند که دادهها را به صورت استاندارد گزارش نکرده بودند یا فقط شامل راست دستها بودند (که یک رویه رایج در مطالعاتی است که به دنبال نمونههای همگن هستند). در نهایت، ۱۷ مطالعه باقی ماند که حدود ۵۰ اثر اندازه را گزارش میکردند.
این فراتحلیل نشان داد که دست برتری تفاوت چندانی در سه آزمایش آزمایشگاهی رایج که ارتباط آن را با تفکر واگرا بررسی میکنند، ایجاد نمیکند. در واقع، راست دستها در برخی از آزمایشها اندکی برتری داشتند.
بررسی باورهای غلط و حقایق کلیدی
در اینجا برخی از حقایق کلیدی که این تحقیق آشکار کرده است را مرور میکنیم:
- هیچ برتری خلاقانه: چپ دستها در مجموع هیچ برتری در خلاقیت نشان نمیدهند.
- تسلط راست دستها: راست دستها در مشاغلی که نیازمند بیشترین میزان خلاقیت هستند، حضور پررنگتری دارند.
- ریشههای افسانه: این تصور قالبی ریشه در دادههای مغرضانه، ارتباط با سلامت روان و ارائه بیش از حد حکایات دارد.
درباره این خبر پژوهشی در مورد دست برتری و خلاقیت
- نویسنده: بکا بویر (Becka Bowyer)
- منبع: دانشگاه کرنل (Cornell University)
- تماس: بکا بویر – دانشگاه کرنل
- تصویر: تصویر متعلق به Neuroscience News است.
- تحقیق اصلی: دسترسی بسته است.
«دست برتری و خلاقیت: واقعیتها و افسانهها» توسط دانیل کاساسانتو و همکاران، Psychonomic Bulletin & Review.
خلاصه مقاله اصلی
دست برتری و خلاقیت: واقعیتها و افسانهها
آیا چپ دستها خلاقتر از راست دستها هستند؟
در باور عمومی و ادبیات علمی، دست چپ بودن با خلاقیت بالاتر مرتبط است.
در یک بررسی کیفی که توسط فراتحلیلها پشتیبانی میشد، ما ارزیابی کردیم که آیا چپ دستها یا افراد با دست برتری مختلط، خلاقتر از راست دستها هستند یا خیر، که توسط آزمایشهای تفکر واگرا اندازهگیری شد، و ارزیابی کردیم که آیا چپ دستها یا افراد با دست برتری مختلط، در مشاغل خلاقانه بیشتر حضور دارند یا خیر.
ما استدلال میکنیم که مکانیسمهای قابل قبولی برای ارتباط بین خلاقیت و دست برتری را میتوان در نظریههای تأثیرگذار پایه عصبی خلاقیت یافت.
با این حال، ما هیچ مدرکی پیدا نکردیم که چپ دستها یا افراد با دست برتری مختلط، خلاقتر از راست دستها باشند. برعکس، راست دستها در یک آزمایش استاندارد تفکر واگرا (آزمون کاربردهای جایگزین) از نظر آماری امتیاز بالاتری کسب کردند.
علاوه بر این، اگرچه چپ دستها و افراد با دست برتری مختلط ممکن است در هنر و موسیقی بیشتر حضور داشته باشند، اما به طور کلی در مشاغل خلاقانه کمتر حضور دارند.
هم راست دستها و هم چپ دستها تمایل دارند باور کنند که چپ دستها خلاقتر هستند، اما این باور توسط شواهد تجربی موجود پشتیبانی نمیشود.
