آیا رقیب اژدهای چینی، آسمان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران را فتح می‌کند؟

با انتشار تصاویری از آغاز تولید انبوه جنگنده نسل پنجم چینی FC-31، این سوال مطرح می‌شود که آیا این هواپیمای پیشرفته می‌تواند رقیبی جدی برای جنگنده‌های سنگین‌وزن J-20 چین باشد؟ طراحی FC-31 به گونه‌ای است که قابلیت استقرار روی ناوهای هواپیمابر را دارد و احتمالاً با نام J-35 شناخته خواهد شد. همچنین، یک نسخه صادراتی با عنوان J-31 نیز از آن توسعه یافته است. در این میان، این سوال پیش می‌آید که آیا این هواپیمای چینی می‌تواند در خدمت نیروی هوایی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد و به ارتقای توان دفاعی کشور کمک کند؟

FC-31: تولدی دوباره برای رقابت در آسمان

یکی از اصلی‌ترین عواملی که احتمال خرید FC-31 توسط نیروی هوایی چین را کاهش می‌دهد، این است که این نیرو در سال‌های اخیر بر بهره‌گیری از جنگنده‌های سنگین‌وزن J-20 تمرکز داشته است. افزون بر این، پیشرفت‌های قابل توجه در توسعه دو جنگنده نسل ششم سنگین-سبک (High-Low Mix) باعث شده است که نیروی هوایی چین، در نسل ششم نیز این موقعیت را حفظ کند. با این حال، بررسی اولویت‌های عملیاتی نیروی هوایی و روندهای کلی خرید جنگنده، نشانه‌هایی از احتمال یا عدم احتمال چینی‌ها برای ارائه تصمیمی مبنی بر این که جنگنده FC-31 به نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران تحویل داده شود، دیده می‌شود.

اولین گام با جنگنده‌های سنگین وزن

یکی از مهم‌ترین عواملی که احتمال خرید FC-31 توسط نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران را کاهش می‌دهد، این است که این کشور در سال‌های اخیر بر بهره‌گیری از جنگنده‌های سنگین‌وزن، تاکید داشته است. افزون بر این، پیشرفت‌های قابل توجه در توسعه دو جنگنده نسل ششم (High-Low Mix) نیز، این موقعیت را در اختیار ایران قرار می‌دهد.

افزایش تولید J-35، نشانه‌ای از تمرکز بر جنگنده نسل پنجم

افزایش مداوم تولید جنگنده J-35، نشان می‌دهد که تمرکز اصلی بر تامین نیروی هوایی چین بر روی دو نوع جنگنده نسل پنجم متمرکز است. انتظار می‌رود میزان خرید سالانه J-35 در سال 2024 به 100 فروند برسد، در حالی که این عدد در سال 2020 حدود 20 فروند بود. برای مقایسه، تنها جنگنده‌ی نسل پنجم دیگری که هم اکنون در دست توسعه است، یعنی F-35، تنها با نرخ 20 تا 40 فروند در سال توسط نیروی هوایی آمریکا خریداری می‌شود. طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده برای سال مالی 2022، این عدد حتی به 40 فروند کاهش خواهد یافت.

سرمايه‌گذاری وسیع چین در توليد انبوه J-35، به خوبی نشان می‌دهد كه اولويت اصلی بر ورود جنگنده‌های نسل پنجم ديگر مانند J-31 در ناوگان باقی نخواهد ماند. «ابراهام آبرامز»، کارشناس برجسته‌ی برنامه‌ی J-20، در کتاب خود با عنوان «جنگنده‌ی پنهان‌کار چین: J-20 و چالش‌های فراروی هوایی غرب چین» تحليل کرده است: «برنامه‌ي اين جنگنده مي‌تواند به گسترش بيشتر سهم جنگنده‌هاي دوربرد در ناوگان کل جنگنده‌های نیروی هوایی چین بینجامد… فاصله‌ی زیاد ميان پايگاه‌های هوايی چين با رقيب بالقوه، اهميت توانايی پرواز دوربرد، در صورت و وقوع یک جنگ احتمالی و همچنین، مزايای مشاركت در عملیات از پایگاه‌های هوایی پراکنده، همگی از عواملی هستند که به نفع تمرکز بر جنگنده‌های دوربرد عمل می‌کنند.»

نقش کلیدی FC-31 در ناوگان دریایی و صادرات تسلیحات

با توجه به احتمال پایين خدمت J-31 در نیروی هوایی، طراحی FC-31 همچنان نقش مهمی در تامین منافع امنیتی چین ایفا می‌کند. تخمين زده می‌شود که هزینه‌های توسعه این جنگنده پائین بوده، زیرا بسیاری از فناوری‌های به‌کاررفته در آن، پیش‌تر در توسعه‌ی J-20 استفاده شده‌اند و به نیازهای توسعه و تحقق و گسترش نیازهای جدید، نیازی نیست. افزون بر آن، طراحی FC-31 ساده‌تر از J-20 است و فاقد پیچیدگی‌های نظیر کانارد (canards) است.

با این حال، FC-31 قابلیت‌های پنهان‌کارانه قدرتمندی برای ناوگان نیروی دریایی چین فراهم می‌کند. به ویژه برای نخستین ناو هواپیمابر این نیرو، «فوجیان»، که انتظار می‌رود پیش از پایان سال 2024 وارد خدمت شود.

نسخه‌ی صادراتی این هواپیما با نام J-31، ابزاری کلیدی برای تقویت شرکای راهبردی چین، مانند پاکستان، به شمار می‌رود و می‌تواند در بازارهای جهانی نیز با پیشرفته‌ترین جنگنده‌های آمریکایی و روسی رقابت کند. ممنوعیت صادرات J-20، J-10 و پیشرفته‌تر J-17B، سبب شد که J-31 نخستین جنگنده‌ی صادراتی چین باشد که در رده‌ی جنگنده‌های نسل پنجم قرار می‌گیرد.

توسعه‌ی ترکیب جنگنده‌های سبک و سنگین؛ چرا چین در اولویت است؟

در حالی که چین کشوری است که در جهان، توانایی تولید و توسعه‌ی هم‌زمان دو جنگنده‌ی نسل پنجم را به سرعت در دستور کار خود قرار داده است، در تاریخ بی‌سابقه نیست و با روندهای کلی نیروی هوایی، هم‌زمان F-15 و F-16 در آمریکا و توسعه‌ی F-18 برای بازار خارجی قابل مقایسه است. چین، در حال حاضر تنها کشوری در جهان است که هم‌زمان دو جنگنده‌ی نسل پنجم را با سرعت تولید می‌کند و بر اساس برنامه‌های فعلی، در نسل ششم نیز این موقعیت را حفظ خواهد کرد.

تقی مولوی ([https://inten.asia/](https://inten.asia/)): کارشناس سئوی دیجیتال مارکتینگ و هوش مصنوعی

منبع :
ایلنا