با ادامه حملات و اقدامات تروریستی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان، پس از آنکه در روزهای گذشته مراکزی مانند مدارس، مراکز درمانی، اماکن ورزشی و برخی از آثار و میراث فرهنگی هدف قرار گرفتند، دامنه این حملات در شب گذشته به تعدادی از انبارها و تأسیسات ذخیرهسازی نفت نیز کشیده شد. به دنبال این حملات و انفجار مخازن سوخت، برخی متخصصان حوزه بهداشت و محیطزیست نسبت به احتمال بروز آلودگیهای گسترده و حتی بارشهای اسیدی ناشی از انتشار آلایندهها در هوا هشدار دادهاند و توصیههایی را برای کاهش خطرات احتمالی مطرح کردهاند.
به گزارش ایسنا، طبق اصول و قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه و مفاد کنوانسیونهای ژنو، هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی و صنعتی از جمله تأسیسات نفتی در جریان درگیریهای مسلحانه ممنوع است؛ با این حال بررسی تجربه جنگهای گذشته نشان میدهد که در بسیاری از موارد، چنین مراکزی بدون توجه کافی به پیامدهای زیستمحیطی و انسانی مورد حمله قرار گرفتهاند.
برای نمونه در جریان جنگ بالکان در سال ۱۹۹۹، نیروهای ناتو پالایشگاهها و مخازن نفتی در شهر پانچوو و همچنین پالایشگاه نفت نوویساد در صربستان را هدف حمله قرار دادند. همچنین در سال ۲۰۰۶ رژیم صهیونیستی با حمله به مخازن سوخت یک نیروگاه حرارتی در لبنان، خسارات زیستمحیطی گستردهای بر جای گذاشت؛ حوادثی که پیامدهای آن تا مدتها در منطقه باقی ماند.
کارشناسان معتقدند حمله به تأسیسات نفتی و سوختی میتواند پیامدهای گسترده و بلندمدتی به همراه داشته باشد؛ پیامدهایی که تنها به خسارتهای اقتصادی محدود نمیشود و ابعاد مختلف زیستمحیطی، بهداشتی و حتی اجتماعی را در بر میگیرد. در بسیاری از موارد، چنین حملاتی باعث افزایش شدید آلودگی هوا و خاک شده و آثار آن میتواند سالها پس از پایان درگیری نیز ادامه داشته باشد.
بر اساس گزارش مرکز اطلاعرسانی «ناظر محیط زیست و درگیری»، هدف قرار گرفتن زیرساختهای نفتی معمولاً مجموعهای از اثرات چندلایه و پیچیده بر محیطزیست بر جای میگذارد. آتشسوزی مخازن نفتی باعث آزاد شدن حجم زیادی از مواد آلاینده در جو میشود؛ موادی مانند دیاکسید گوگرد، دیاکسید نیتروژن، مونوکسید کربن، هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای و حتی فلزات سنگینی مانند سرب. این ترکیبات میتوانند در مسافتهای طولانی در هوا جابهجا شوند و پس از مدتی بر سطح خاک یا منابع آبی رسوب کنند.
انتشار چنین آلایندههایی علاوه بر آسیب به اکوسیستمهای طبیعی، خطرات جدی برای سلامت انسانها نیز ایجاد میکند؛ بهویژه برای افرادی که از قبل دچار بیماریهای تنفسی یا مشکلات قلبی هستند. همچنین آسیب دیدن تأسیسات ذخیرهسازی و پالایش نفت ممکن است باعث نشت مواد شیمیایی خطرناک شود و آلودگی گستردهای در هوا، خاک و آب ایجاد کند؛ آلودگیای که گاهی حتی مناطق فراتر از محل حادثه و کشورهای همسایه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
در زمان سوختن نفت خام، تودههای عظیمی از دود سیاه و غلیظ در جو شکل میگیرد که همراه با جریان باد در مناطق مختلف پراکنده میشود و میتواند کیفیت هوا را بهطور قابل توجهی کاهش دهد. حتی پس از مهار آتشسوزیها نیز بقایای نفت و فرآوردههای سوخته در آبها و خاک باقی میمانند و میتوانند باعث تخریب زیستگاههای طبیعی، آلودگی منابع آب و آسیب به گونههای جانوری شوند.
از سوی دیگر، نفوذ مواد آلاینده به آبهای زیرزمینی میتواند زمینهای کشاورزی و منابع آبی مورد استفاده برای آشامیدن، آبیاری و مصارف خانگی را تهدید کند. قرار گرفتن طولانیمدت در معرض این آلایندهها نیز ممکن است خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی، آسیبهای کبدی و اختلالات کلیوی را افزایش دهد.
به همین دلیل کارشناسان حقوق بشر و محیطزیست تأکید میکنند که همانگونه که حفاظت از غیرنظامیان در برابر خشونت و خسارات جنگی یک اصل اساسی است، برخورداری از محیطزیستی سالم نیز به عنوان یکی از حقوق بنیادین انسانها باید مورد توجه قرار گیرد. آنها معتقدند پیامدهای زیستمحیطی جنگها و درگیریهای نظامی نیازمند بررسی جدیتر در سطح بینالمللی و ایجاد چارچوبهای حقوقی قویتر برای پاسخگویی، جبران خسارتها و حمایت از مردم و محیطزیست در مناطق آسیبدیده است.
