زلزلههای ۱۱ و ۱۸ اردیبهشت: چه خبر از گسل درونه؟
در روزهای اخیر، دو زلزله نسبتاً محسوس در تاریخهای ۱۱ و ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ در مناطق مختلف ایران به وقوع پیوست که نگرانیهای زیادی را در میان مردم و مسئولین بهوجود آورد. این زلزلهها بهویژه در استانهای شمالی و مرکزی احساس شد و بازتابهای گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی داشت. اما در این میان، گسل درونه بهعنوان یکی از نقاط حساس و فعال در زلزلهخیزی کشور مورد توجه قرار گرفت. برای بررسی دقیقتر این موضوع، با مهدی زارع، یکی از کارشناسان برجسته حوزه زلزلهشناسی کشور، مصاحبهای داشتهایم که در ادامه میآوریم.
مهدی زارع در ابتدا به این موضوع اشاره کرد که گسل درونه یکی از گسلهای فعال در منطقه زلزلهخیز ایران به شمار میرود. این گسل در استانهای شمالی کشور قرار دارد و به عنوان یکی از گسلهای مهم در فرایند لرزهنگاری و زلزلهشناسی ایران شناخته میشود. زارع افزود: «فعالیت گسل درونه در فرآیند تهیه نقشههای خطرپذیری زلزله و پیشبینیهای لرزهای بسیار حائز اهمیت است. این گسل بههمراه چندین گسل دیگر در استانهای مازندران و گیلان، یکی از عوامل اصلی در بروز زلزلههای پیشین در این مناطق محسوب میشود.»
وی همچنین به تاریخچه زلزلههای مربوط به این گسل اشاره کرد و توضیح داد: «در گذشته، گسل درونه در چندین نوبت فعالیت داشته است و زلزلههای بزرگی را بهوجود آورده که خسارات زیادی را به بار آورده است. با این وجود، همیشه تغییرات فعالیت این گسل قابل پیشبینی نبوده و میتواند در هر زمان و مکانی بروز کند.»
در ادامه، زارع به زلزلههای اخیر در تاریخهای ۱۱ و ۱۸ اردیبهشت اشاره کرد و گفت: «زلزله ۱۱ اردیبهشت با شدت ۴.۲ ریشتر و مرکز آن در نزدیکی شهرستان نکا ثبت شد. پس از این زلزله، شاهد دومین زلزله در تاریخ ۱۸ اردیبهشت با شدت ۴.۱ ریشتر بودیم که مرکز آن نیز در نزدیکی همان منطقه بود.»
بنا بر گفتههای زارع، این دو زلزله بهطور مشخص بهعلت فعالیت گسل درونه و تأثیرات آن در منطقه رخ دادند. وی تأکید کرد: «تحلیلهای نشان میدهد که این زلزلهها میتوانند بهعنوان نشانههایی از فعالیت مستمر و برنامهریزی نشده گسل درونه تفسیر شوند. بنابراین، لازم است که مسئولین و برنامهریزان شهری و عمرانی توجه ویژهای به این گسل داشته باشند.»
این کارشناس لرزهشناسی همچنین به اهمیت پیشبینی زلزلهها و آمادهسازی مردم در برابر پیامدهای آن اشاره کرد و گفت: «مهم است که ما به مردم آموزشهای لازم در زمینه زلزلهشناسی بدهیم تا آنها بتوانند در مواقع بحرانی بهترین واکنش را نشان دهند. همچنین، برنامهریزیهای مناسب در ساخت و سازها و زیرساختها باید بهگونهای باشد که از خسارات ناشی از زلزلهها کاسته شود.»
زارع در پایان به این نکته نیز اشاره کرد که با توجه به موقعیت جغرافیایی ایران و قراردادن آن بر روی چندین گسل فعال، زلزلهها به عنوان یک واقعیت قابل پیشبینینشده در زندگی روزمره ما به شمار میروند. لذا آگاهی از شرایط و فعالیت گسلها و آمادگی برای مواجهه با زلزلهها باید در دستور کار قرار گیرد.
بنابراین، با توجه به فعالیتهای گسل درونه و زلزلههای اخیر، لازم است که همگان به اهمیت پایش و نظارت مستمر بر این گسلها توجه داشته و در زمینههای مختلف از جمله آموزش عمومی اقدامات مؤثری انجام شود.
