کشف شگفتیهای علمی: سفر در زمان به سپتامبر ۱۹۷۵، ۱۹۲۵ و ۱۸۷۵
تاریخ علم، آیینهای است که گذشته و آینده را به هم پیوند میزند. برای علاقهمندان به تاریخ علم و فناوری، مطالعه گزارشهای قدیمی مجلات معتبر مانند «ساینتیفیک آمریکن» حکم یک سفر در زمان را دارد. در این مقاله، به سپتامبر سالهای ۱۹۷۵، ۱۹۲۵ و ۱۸۷۵ سفر میکنیم و مهمترین کشفیات و اخبار علمی آن دوران را از نگاه مستقیم contemporaneous observers (ناظران همعصر) مرور میکنیم.
سپتامبر ۱۹۷۵: حلقههای خورشیدی و طلوع عصر فضا
در سپتامبر ۱۹۷۵، مجله «ساینتیفیک آمریکن» (Scientific American) در جلد ۲۳۳، شماره ۳، تصویر خیرهکنندهای از حلقههای خورشیدی منتشر کرد. این تصویر که با «طیفنگار فرابنفش رصدخانه هاروارد» (Harvard College Observatory ultraviolet spectroheliograph) نصبشده روی «ایستگاه فضایی اسکایلب» (Skylab crewed orbiting satellite) ثبت شده بود، جزئیات پیچیدهای از «تاج درونی خورشید» (inner corona) را نشان میداد.
این حلقههای عظیم که حدود ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر از لبه غربی خورشید امتداد یافته بودند، در یک تصویر کاذبرنگ (false-color) به نمایش درآمده بودند: مناطق سیاه و آبی نشاندهنده کمترین شدت تابش، رنگهای زرد و ارغوانی شدت بیشتر و رنگ قرمز، پرتوی ترین تابش را نشان میداد.
زمین بذرهای خود را به فضا میافکند
در همان شماره، کارل سیگن (Carl Sagan)، اخترشناس و علمیتخیلینویس نامدار، با نگارشی شاعرانه و آیندهنگرانه، آغاز عصر فضا را توصیف کرد. او از خوانندگان خواست تا زمین را از نگاه یک «ناظر فرازمینی بینهایت صبور» تصور کنند که برای اعصار شاهد سکون سیاره بوده است.
سیگن نوشت: «و سپس، کمتر از ۲۰ سال پیش [از ۱۹۷۵]، این سیاره ناگهان، مانند قاصدکی که به بذر نشسته باشد، شروع به پرتاب کپسولهای کوچک در سراسر منظومه شمسی داخلی کرد. ابتدا به مدار زمین رفتند. شش کپسول روی ماه فرود آمدند و از هر کدام دو ارگانیسم کوچک [فضانوردان] بیرون آمدند. پنج فضاپیمای کوچک به جهنم جو ناهکره (Venus) وارد شدند. بیش از یک دوجین به مریخ اعزام شدند. دو فضاپیما با موفقیت از کمربند سیارکی گذشتند، به مشتری نزدیک شدند و توسط گرانش آن به فضای میانستارهای پرتاب شدند.»
او این دوره را با عصر اکتشافات رنسانس مقایسه کرد و نتیجه گرفت: «ما تقریباً بدون اینکه متوجه شویم، وارد عصر اکتشافی شدهایم که از زمان رنسانس بینظیر بوده است… سدههای بعد، عصر ما ممکن است chiefly به عنوان زمانی remembered شود که ساکنان زمین برای اولین بار با کیهان vast تماس برقرار کردند.»
سپتامبر ۱۹۲۵: تولد تلویزیون و کتابهای علمی کاربردی
پنجاه سال قبلتر، در سپتامبر ۱۹۲۵، جهان در آستانه یک انقلاب ارتباطی دیگر قرار داشت.
تلویزیون از طریق رادیو
«سی. فرانسیس جنکینز» (C. Francis Jenkins)، آزمایشگر عکاسی رادیویی از واشنگتن دی.سی، دستگاهی را demonstrated کرد که به وسیله آن، «اجسام متحرک، از جمله یک آسیاب بادی هلندی و فیلم سینمایی، به وسیله رادیو تا مسافت پنج مایل فرستاده و روی یک صفحه مینیاتوری به ابعاد ۱۰ در ۸ اینچ reprodued شدند.»
فرستنده در ایستگاه NOF نزدیک آناکوستیا، دی.سی، و گیرنده در آزمایشگاه جنکینز راهاندازی شده بود. او پیشبینی کرد که این فرآیند perfected خواهد شد تا صحنههای بازیهای بیسبال و مشتزنی بتوانند «در فواصل طولانی پخش شوند» (broadcast over long distances). این گزارش، طلیعهای از عصر تلویزیون بود.
کتابهای واضح و کاربردی
این شماره همچنین فهرستی از کتابهای علمی «واضح» (clearly written) را که از دپارتمان کتاب «ساینتیفیک آمریکن» قابل تهیه بود، معرفی کرد. این فهرست نشاندهنده دغدغههای علمی و صنعتی آن دوران است:
- «سرب قرمز و نحوه استفاده از آن در رنگ» (Red-Lead and How to Use it in Paint) اثر سابین (Sabin)
- «سرب سفید و استفاده از آن در رنگ» (White-Lead. Its Use in Paint) اثر سابین
- «علم بافندگی» (The Science of Knitting) اثر تامپکینز (Tompkins)
- «کاربراتور و احتراق در موتورهای الکلی» (Carbureting and Combustion in Alcohol Engines) اثر سورل، وودوارد، پرستون (Sorel, Woodward, Preston)
- «تکامل و هوش حیوانات» (Evolution and Animal Intelligence) اثر هولمز (Holmes)
- «من به خدا و تکامل اعتقاد دارم» (I Believe in God and in Evolution) اثر کین (Keen)
- «خدا یا گوریل» (God or Gorilla) اثر مککان (McCann)
سپتامبر ۱۸۷۵: مرکز جمعیت آمریکا، نقد روحگرایی و ماهیهای غولپیکر
سفر ما به ۱۵۰ سال قبل، به سپتامبر ۱۸۷۵ بازمیگردد، زمانی که علم شکل مدرن خود را میگرفت و با باورهای رایج در تقابل بود.
سینسیناتی مرکز ایالات متحده است
گزارشی جذاب به روند حرکت «مرکز جمعیت» آمریکا پرداخت: «مرکز جمعیت ما به سمت غرب حرکت کرده، به طرز کنجکاوری نزدیک به موازی ۳۹ درجه عرض جغرافیایی باقی مانده و هرگز بیش از ۲۰ مایل به شمال یا دو مایل به جنوب آن نرفته است. در ۸۰ سال فقط ۴۰۰ مایل سفر کرده و اکنون تقریباً ۵۰ مایل در شرق سینسیناتی، اوهایو یافت میشود.»
توبیخ روحگرا (Spiritualist Rebuke)
یکی از جالبترین گزارشهای این شماره، نقدی درونگروهی بر جنبش spirit craze (جنون روحگرایی) بود. این مقاله با لحنی تند نوشته شده بود: «اکثر نشریات روحگرایان در این کشور پر از مطالب spirit بیمزه است، که برای همه کسانی که مغزشان توسط این جنون نرم نشده، بسیار خستهکننده و بیفایده است.»
مجله «دانشمند روحگرا» (The Spiritual Scientist) به عنوان یک استثنا معرفی شد که ستونهای تحریریه آن talent را نشان میداد. این مجله با جسارت، چاپ «مطالب trashy تأییدنشده تحویلدادهشده توسط مدیومهای معمولی» را محکوم میکرد. این نشریه به همتای خود، «بنرِ نور» (Banner of Light)، به خاطر نقشش در این امر «توبیخ شدیدی» (severe rebuke) وارد کرد و ادعا نمود که این مجله در ۱۰ یا ۱۲ سال گذشته، «سری هفتگی از communications spirit ادعایی» منتشر کرده که «نه بیشتر از دو مورد از هر صد مورد آن، چیزی فراتر از nonsense کودکانه داشته است.»
گانوییدهای عظیم بر دریاها حکومت میکردند
پروفسور «جی. اس. نیوبری» (J. S. Newberry) توصیفاتی از برخی ماهیهای باستانی newly discovered در سنگهای اوهایو ارائه داد. در میان آنها، کل ساختار استخوانی «دینیچتیس ترلی» (Dinichthys terrelli)، عظیمترین گانوییدهای زرهپوش قدیمی وجود داشت که «سپر پشتی» (dorsal shield) آن ۳۰ پوند وزن داشت.
پروفسور نیوبری توضیح داد که «دیپنوئانهای» (dipnoans) آفریقا و آمریکای جنوبی از این گانوییدهای صفحهای باستانی descended بودند و «last remnants» گروهی از ماهیها محسوب میشدند که در دوران دوونین (Devonian age) نه تنها بر دریاها rule میکردند، بلکه powerfulترین و highly organizedترین موجودات زنده بودند.
