چرا آبوهوای جهان در حال فروپاشی است؟ از بیابانهای عربستان تا اقیانوس اطلس!
تغییرات اقلیمی و پدیدههای جوی غیرمعمول، این روزها در سراسر جهان نگرانیهایی را به وجود آوردهاند. از جنوب شبهجزیره عربستان که خود را برای بارشهای سنگین و سیلابهای ناگهانی آماده میکند تا اقیانوس اطلس که شاهد شکلگیری طوفانی سهمگین به نام “ایرین” بود، وضعیت آبوهوایی در حال تغییر، جوامع مختلف را با چالشهای جدی روبرو کرده است. این دو رویداد، که به طور همزمان در نقاط دور از هم رخ میدهند، یادآور تأثیرات گسترده و گاه غیرمنتظره پدیدههای آبوهوایی هستند.
وضعیت در جنوب شبهجزیره عربستان
طبق پیشبینیهای هواشناسی، این هفته یک موج گرمسیری یا همان منطقه کمفشار گسترده در حال عبور از جنوب شبهجزیره عربستان است. این موج با خود رطوبت فراوانی به همراه دارد که باعث افزایش فعالیتهای همرفتی (ابرهای بارانزا و رعدوبرق) در غرب یمن و جنوب غربی عربستان سعودی خواهد شد. کارشناسان میگویند تا روز چهارشنبه خطر رعد و برق در این منطقه بسیار بالاست.
پیشبینیها نشان میدهد شهر الحدیده در یمن و استان جازان در عربستان سعودی ممکن است تنها در همین بازه زمانی حدود ۱۰۰ میلیمتر بارندگی دریافت کنند. برای درک بزرگی این رقم کافی است بدانیم الحدیده در طول یک سال تنها ۷۵ میلیمتر بارندگی دارد و جازان نیز به طور متوسط سالانه ۱۵۰ میلیمتر باران را تجربه میکند. بنابراین بارندگی پیشبینیشده تقریباً معادل بارش یک سال کامل در الحدیده است.
ویژگی جغرافیایی منطقه نیز خطر را افزایش میدهد. ارتفاعات و کوههای مشرف به دریای سرخ، مانند یک سد طبیعی عمل کرده و باعث تشدید بارشها در دامنهها میشوند. این پدیده احتمال وقوع سیلابهای ناگهانی را بالا میبرد. رواناب ناشی از بارشها، از کوهها به سمت دشتها و بهویژه سکونتگاههای ساحلی سرازیر میشود و این موضوع خطر خسارتهای سنگین را دوچندان میکند.
علاوه بر بارش شدید، احتمال تگرگ و بادهای شدید خارج از طوفانهای تندری نیز وجود دارد. این بادها بهویژه در زمینهای خشک و بیابانی میتوانند منجر به شکلگیری طوفانهای گرد و غبار کوتاهمدت اما شدید شوند. چنین شرایطی باعث کاهش ناگهانی دید و اختلال جدی در حملونقل زمینی و هوایی خواهد شد.
اگرچه انتظار میرود آثار اصلی این سامانه بارشی در مناطق ساحلی دریای سرخ متمرکز شود، اما کارشناسان احتمال میدهند رطوبت منتقلشده از دریای عرب به مناطق داخلی نیز کشیده شود. حتی ممکن است بیابان ربعالخالی که از خشکترین نقاط زمین به شمار میرود، شاهد بارندگی نادر و غیرمنتظره باشد.
طوفان سهمگین ایرین در اقیانوس اطلس
در حالی که عربستان و یمن با خطر سیلابهای غیرمعمول دستوپنجه نرم میکنند، در آن سوی جهان، طوفانی به نام “ایرین” توجهها را به خود جلب کرده است. این طوفان در تعلقات آخر هفته از روی دریای کارائیب عبور کرد و با سرعتی حیرتآور شدت گرفت.
روز شنبه، ایرین در طی یک بازه کوتاه، از طوفان رده ۱ به طوفان فوقالعاده قدرتمند رده ۴ رسید. هواپیماهای شناسایی نیروی هوایی آمریکا، سرعت بادهای پایدار آن را ۱۴۰ مایل بر ساعت (حدود ۲۲۵ کیلومتر بر ساعت) ثبت کردند. این تغییر ناگهانی، ایرین را به نخستین طوفان فصل جاری تبدیل کرد که نه تنها نامگذاری شده، بلکه مستقیماً به بالاترین درجه در مقیاس سافیر-سیمپسون رسیده است.
خوشبختانه این شدت فوقالعاده پایدار نبود. روز یکشنبه، ایرین با عبور از شمال پورتوریکو و جزایر ویرجین بریتانیا اندکی ضعیفتر شد و سپس مسیر خود را به سمت شمال تغییر داد. همین تغییر مسیر باعث شد تا جزایری مانند باهاما و جزایر تورکس و کایکوس از آثار مستقیم طوفان در امان بمانند. با این حال، بسیاری از جزایر منطقه همچنان با امواج عظیم اقیانوسی، بارانهای شدید و وزش بادهای مخرب روبرو خواهند بود.
پیشبینیها نشان میدهد بقایای ایرین پس از تکمیل فرآیند گذار فراگرمسیری، احتمالاً در تعطیلات آخر ماه اوت (اوایل شهریور)، به بریتانیا و بخشهایی از شمال غربی اروپا اثر میگذارد. این آثار عمدتاً شامل هوای مرطوب، بارندگی پراکنده و وزش باد شدید خواهد بود، نه یک طوفان ویرانگر.
به گزارش گاردین، بررسی این دو پدیده همزمان نشان میدهد که شرایط جوی در مقیاس جهانی میتواند به سرعت تغییر کرده و مناطقی را که معمولاً آرام هستند، درگیر شرایط بحرانی کند. بارش ۱۰۰ میلیمتری در جنوب عربستان شاید برای دیگر کشورها عادی باشد، اما در این منطقه به معنای خطر سیلابهای جدی است. از سوی دیگر، طوفان ایرین یادآور این نکته است که پدیدههای اقیانوسی میتوانند در مدت کوتاهی به طوفانهای فوقالعاده قدرتمند تبدیل شده و حتی پس از کاسته شدن از شدت، تأثیرات گستردهای بر نقاط دیگر بگذارند. این شرایط نشان میدهد که آمادگی، پایش دقیق و اطلاعرسانی بهموقع میتواند در کاهش خسارات و حفظ جان انسانها نقش کلیدی داشته باشد.
