هنوز تا هوش مصنوعی واقعی فاصلهای نجومی داریم! نظر جنجالی نویسنده سریال ماردربات
دنیای ماردربات: آیندهای که شرکتهای فناوری برای ما میسازند
مارتا ولز، نویسنده مجموعه پرفروش «خاطرات ماردربات»، در دنیای علمی-تخیلی خود تصویری هشداردهنده از سلطه شرکتهای فناوری بر زندگی انسانها و ماشینها ارائه میدهد. در این دنیا، هوشهای ماشینی در فضاپیماها و رباتها ساکن شدهاند و سازههای نیمهانسان-نیمهماشین به انسانها هم محافظت (در قالب «واحدهای امنیتی») و هم لذت جنسی (در قالب «واحدهای آرامشبخش») ارائه میکنند.
شخصیت اصلی داستان، یک واحد امنیتی که خود را «ماردربات» نامیده، با هک کردن ماژول کنترل شرکت مالکش، اراده آزاد به دست میآورد. اما بیشتر موجودات مانند او این شانس را ندارند.
سلطه شرکتها بر جهان ماردربات
در دنیای ماردربات، شرکتها تقریباً بر همه چیز کنترل دارند و برای بهرهکشی از سیارات و نیروی کار قراردادی با یکدیگر رقابت میکنند. حقوق انسانها و رباتها اغلب قربانی طمع سرمایهداری میشود – بازتابی از گناهانی که ولز به شرکتهای فناوری امروزی نسبت میدهد. اما درست خارج از قلمرو شرکتها (به نام «حلقه شرکتها»)، سیارهای مستقل به نام «حفاظت» وجود دارد که جامعهای نسبتاً آزاد و صلحآمیز است و ماردربات، برخلاف همه احتمالات، میخواهد از آن محافظت کند.
اقتباس تلویزیونی موفق در اپل تیویپلاس
اکنون با پخش اقتباس تلویزیونی «ماردربات» در اپل تیویپلاس، ولز به مخاطبان کاملاً جدیدی دست یافته است. این نمایش مورد تحسین منتقدان قرار گرفته (و در زمان نگارش این مقاله، امتیاز ۹۶ درصدی از سوی مخاطبان در راتن تومیتوز دریافت کرده) و بهطور مداوم در میان پربینندهترین سریالهای این پلتفرم قرار دارد. اخیراً فصل دوم آن تأیید شده است.
گفتوگوی علمی آمریکا با مارتا ولز
مجله «ساینتیفیک آمریکن» با مارتا ولز درباره تفاوت بین هوش مصنوعی امروزی و هوش ماشینی واقعی، شخصیت مصنوعی و رباتهای نورودایورژنت گفتوگو کرده است.
حلقه شرکتها: پیشبینیای نگرانکننده
ولز درباره دنیایی که خلق کرده میگوید: «بله، به طرز نگرانکنندهای این روند شرکتمحور در ۱۰ تا ۱۵ سال گذشته در جریان بوده – این مسیری است که ما به عنوان یک جامعه در آن حرکت کردهایم. وقتی این ایده را داشته باشیم که شرکتها شخصیت حقوقی دارند، که یک شرکت به نوعی بیشتر از یک فرد انسانی واقعی شخصیت دارد، آنگاه واقعاً به شما نشان میدهد که چقدر میتواند بد باشد.»
سفر به مریخ: رویایی برای میلیاردرها
ولز به طرحهای فعلی برای سفر به مریخ اشاره میکند: «در حال حاضر ایده رفتن به مریخ توسط شرکتهای خصوصی به عنوان پاسخ به تمام مشکلات تبلیغ میشود. اما [مفهوم این است که کسانی که میروند] برخی میلیاردرها و حلقه اطرافیان و خدمتکاران قراردادی آنها خواهند بود، و این به نوعی برای آنها بهشت و برای بقیه دقیقاً برعکس خواهد بود.»
آیا دنیای ماردربات دیستوپیاست؟
ولز در پاسخ به این سوال که آیا دنیای او دیستوپیایی است میگوید: «نه واقعاً، زیرا با آن استاندارد، ما اکنون در یک دیستوپیا زندگی میکنیم، و فکر میکنم اصطلاح دیستوپیا تقریباً واقعیت را بیاهمیت جلوه میدهد.»
شخصیت در ماردربات: هوش مصنوعی واقعی در مقابل الگوریتمهای امروزی
ولز تفاوت بین ماردربات و هوش مصنوعی امروزی را اینگونه توضیح میدهد: «ماردربات یک هوش ماشینی است، و چتجیپیتی نیست. آن را هوش مصنوعی مینامند که یک ابزار بازاریابی است، اما در واقع هوش مصنوعی نیست. یک مدل زبانی بزرگ یک هوش ماشینی نیست. ما واقعاً چنین چیزی را در حال حاضر نداریم.»
چرا مردم به هوش مصنوعی امروزی اعتماد میکنند؟
ولز معتقد است: «انسانها واقعاً مستعد انساننمایی اشیا هستند، به ویژه چیزهایی مانند لپتاپ و تلفن ما و همه این چیزهایی که به آنچه انجام میدهیم پاسخ میدهند. فکر میکنم این فقط در وجود ما نهادینه شده است، و شرکتها از آن سوءاستفاده میکنند تا سعی کنند پول درآورند، شغلها را از مردم بگیرند و به دلایل خودشان.»
نورودایورژنسی در ماردربات
یکی از دلایل محبوبیت این سریال، پرداخت آن به تنوع عصبی است. ولز میگوید: «خب، این به من درباره نورودایورژنسی خودم آموزش داد. میدانستم که مشکلاتی با اضطراب و چیزهای مشابه دارم، اما نمیدانستم که احتمالاً اوتیسم دارم.»
نقش داستانهای علمی-تخیلی در کاوش انسانیت
ولز درباره نقش ژانر علمی-تخیلی میگوید: «میتواند باشد. نمیدانم که همیشه اینطور بوده باشد یا نه. داستانهای علمی-تخیلی توسط مردم نوشته میشود، و جنبههای خوب و بد شخصیت آنها در آن وارد میشود.»
این مقاله نشان میدهد که چگونه مارتا ولز از داستاننویسی علمی-تخیلی برای کاوش مسائل عمیق انسانی و اجتماعی استفاده میکند، در حالی که هشدارهای جدی درباره جهتگیری فناوری و شرکتهای بزرگ در جهان امروز ارائه میدهد.
