بر اساس گزارش های میدانی و امارهای هواشناسی، پاییزی که در حال گذراندن ان هستیم، یکی از خشک ترین فصول سال های اخیر بوده و متاسفانه تاکنون هیچ بارش موثری که بتواند منابع و سفره های اب زیرزمینی را احیا کند، رخ نداده است. ایران به صورت رسمی وارد ششمین سال متوالی خشکسالی شده است. کاهش شدید بارندگی ها در سرتاسر کشور، نشان دهنده یک تغییر پایدار در الگوی اقلیمی و ورود به یک دوره طولانی مدت کم ابی است.
امارهای تکان دهنده از کاهش بارندگی ها
وزارت نیرو اعلام کرده است که در سال ابی گذشته (منتهی به ۱۴۰۴)، میزان بارندگی کل کشور به ۱۵۲ میلی متر رسیده است. این میزان، در مقایسه با متوسط ۵۷ سال گذشته، کاهشی در حدود ۴۰ درصد را نشان می دهد که رقمی بسیار نگران کننده است.
- چهار استان کشور با کاهش بارندگی بین ۵۰ تا ۸۰ درصد روبرو هستند.
- پانزده استان دیگر با کاهش ۳۰ تا ۵۰ درصدی بارندگی مواجه اند.
- تنها یک استان وضعیت بارشی نرمال دارد که در ان استان نیز افزایش بارشی دیده نشده است.
علاوه بر این، میزان ابدهی رودخانه ای در سال ابی گذشته، در حدود ۲۴ تا ۲۵ میلیارد متر مکعب بوده که نسبت به سال قبل از ان، ۴۲ درصد افت را نشان می دهد.
سدهای پایتخت در خطر خاموشی!
وضعیت سدهای تامین کننده اب پایتخت و البرز به مرز بحران رسیده است. محمد رضا کاویان پور، رئیس موسسه تحقیقات اب، در این باره اظهار داشت که ظرفیت ذخیره سازی مخازن سدهای استان تهران در سال ابی جدید، حدود ۲۵۰ میلیون متر مکعب است. این رقم در مقایسه با ۴۹۰ میلیون متر مکعب ذخیره در سال ابی ۱۴۰۳، تقریبا به نصف کاهش یافته است.
وی تاکید کرد که متاسفانه در حالی که بارش های پاییزی به طور معمول حدود ۵۰ تا ۶۰ میلی متر اب برای تهران به همراه داشته، تاکنون هیچ بارشی در پایتخت رخ نداده و این روند خشک تا پایان فصل ادامه خواهد یافت.
ورودی اب سد کرج به مرز هشدار رسید!
هم اکنون، ورودی اب سد کرج تنها ۲ متر مکعب در ثانیه است، در حالی که ۶ متر مکعب اب از سد برداشت می شود. این شرایط ذخیره اب سد کرج را که در حال حاضر ۳۱ میلیون متر مکعب است (در مقایسه با ۸۱ میلیون متر مکعب سال گذشته)، بسیار بحرانی کرده است؛ به طوری که سد تنها برای حدود ۱۵ روز اینده توان تامین اب خواهد داشت.
کاهش فشار و قطعی اب: اغاز سناریوی بدبینانه
با تداوم کم بارشی ها، مقامات اب کشور ناچار به اجرای سناریوی بدبینانه شدند و برخی شهروندان در روزهای اخیر گزارش داده اند که اب در مناطق مختلف قطع می شود.
سخنگوی صنعت اب ضمن تایید این محدودیت ها، هشدار داد که اگر شرایط به همین روال پیش برود، اوضاع بدتر خواهد شد. وزیر نیرو، عباس علی ابادی، نیز این بحران را تایید کرد و گفت: “ممکن است در برخی از شب ها مجبور شویم که فشار اب را تا حد صفر کاهش دهیم.” او از هموطنان خواست تا برای کاهش مشکلات خود در مواقع اضطراری، حتما از مخازن و ذخیره سازهای اب استفاده کنند.
راه حل عبور از بحران: ۲۰ درصد صرفه جویی حیاتی است
کارشناسان تاکید می کنند که برای عبور موفقیت امیز از این دوره خشکسالی، تمرکز بر مدیریت تقاضا و کاهش مصرف، یک ضرورت حیاتی است. اگر بتوان با اقداماتی هدفمند، میزان مصارف فعلی اب را در حدود ۲۰ درصد کاهش داد، می توان با موفقیت این شرایط خشک را پشت سر گذاشت. برای این منظور، نیاز است تا با حمایت دولت و فرهنگ سازی عمومی، **تغییرات رفتاری اساسی** در الگوی مصرف اب ایجاد شود. همچنین، در بخش های صنعتی، کشاورزی و خدماتی نیز باید ساختارهای تولید به گونه ای تغییر یابد که میزان مصرف اب به طور چشمگیری کاهش پیدا کند.
بدون تردید، دورنمای شرایط اقلیمی کشور الزام می کند که یک مدیریت قوی و دقیق بر مصارف اب در هر سه حوزه شرب، صنعت و کشاورزی اعمال شود تا ناترازی عظیمی که بر منابع ابی کشور تحمیل شده است، جبران گردد. در غیر این صورت، شرایط خوبی در انتظار منابع ابی و زندگی شهروندان نخواهد بود.