نزدیکی و مقارنهی شدید دو سیاره درخشان آسمان شب در طول چند شب متوالی رخ خواهد داد و بهترین زمان برای تماشای آن، ۹ تا ۱۱ ژوئن (۱۹ تا ۲۱ خرداد) خواهد بود.
زمان و نحوه رصد این پدیده کمیاب
در یکی از جذابترین رویدادهای رصد آسمان در سال ۲۰۲۶، دو سیاره درخشان آسمان شب برای چند شب متوالی در فاصله بسیار نزدیکی از یکدیگر ظاهر خواهند شد. این مقارنهی سیارههای زهره (Venus) و مشتری (Jupiter) در آسمان غربی و در زمان گرگومیش (شفق) رخ میدهد و به راحتی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده خواهد بود.
بهترین زمان برای نگاه کردن به آسمان، از حدود ۴۵ دقیقه تا دو ساعت پس از غروب آفتاب در روز سهشنبه ۹ ژوئن است، اگرچه شبهای قبل و بعد از آن نیز نمایی تقریباً مشابه را ارائه میدهند. برای دیدن بهترین نمایش، مکانی را پیدا کنید که دید واضحی به افق غربی داشته باشد.
در ۹ ژوئن، این دو جرم آسمانی به نظر میرسد که تنها ۱.۶ درجه از یکدیگر فاصله دارند؛ یعنی حدود سه برابر پهنای یک ماه کامل. برای اندازهگیری این فاصله در آسمان شب، میتوانید یک انگشت اشاره یا دو انگشت کوچک خود را در کنار هم و در امتداد دست خود به سمت آسمان بگیرید. این مقارنه به اندازهای نزدیک است که به راحتی در میدان دید یک دوربین دوچشمی استاندارد جا میشود؛ یک فرصت نادر برای علاقهمندان به ستارهشناسی.
خطای دید در فضا و موقعیت سیارات
با وجود تمام این زیبایی، این مقارنه در واقع یک خطای دید است. مشتری که نسبت به زمین یک سیاره بیرونی محسوب میشود، بسیار دورتر خواهد بود. این غول گازی در زمان مقارنه حدود شش واحد نجومی (au) — یعنی شش برابر فاصله زمین تا خورشید — از زمین فاصله دارد. در مقابل، زهره به عنوان یک سیاره درخشان داخلی، تنها ۱.۲ واحد نجومی از ما فاصله خواهد داشت؛ یعنی پنج برابر نزدیکتر از مشتری.
اتفاقی که میافتد این است که زهره در آسمان زمین در حال بالا آمدن است، در حالی که مشتری در حال عقبنشینی و پایین رفتن است. برای درک دلیل آن، سرعت سه سیاره دخیل یعنی زهره، زمین و مشتری را در نظر بگیرید:
زهره ۲۲۴.۷ روز طول میکشد تا به دور خورشید بچرخد، زمین ۳۶۵.۲۵ روز و مشتری ۱۱.۸۶ سال زمان نیاز دارد. در حال حاضر زمین با سرعت از مشتری دور میشود و همین امر باعث میشود مشتری در آسمان شامگاهی ما رو به پایین و در حال غرق شدن به نظر برسد؛ به طوری که در ۲۹ جولای، مشتری در درخشش خورشید گم خواهد شد. با این حال، سیاره سریعتر یعنی زهره در حال نزدیک شدن به زمین است و این باعث میشود در آسمان شامگاهی ما بالا بیاید. زهره در تمام طول تابستان به عنوان «ستاره شامگاهی» به شدت در آسمان خواهد درخشید.
تفاوت درخشش و ابزار مناسب برای رصد
زهره علاوه بر اینکه به طور چشمگیری به زمین نزدیکتر است، بسیار درخشانتر نیز خواهد بود. در طول این مقارنه، زهره با قدر (قدر ظاهری) ۳.۹- و مشتری با قدر ۱.۷- میدرخشند (در ستارهشناسی، عدد منفیتر نشاندهنده درخشش بیشتر است). این موضوع باعث میشود زهره از دید زمین، حدود ۷.۵ برابر درخشانتر از مشتری باشد. زهره علاوه بر نزدیکتر بودن، به دلیل لایههای ابری ضخیم خود، نور خورشید بسیار بیشتری را منعکس میکند.
اگرچه میتوانید این مقارنه را با چشم غیرمسلح ببینید، اما یک جفت دوربین دوچشمی ستارهشناسی به شما کمک میکند تا هر دو سیاره را به طور واضح در کنار هم ببینید. همچنین با یک تلسکوپ خانگی خوب، ممکن است بتوانید برخی از چهار ماه بزرگ گالیلهای مشتری — یعنی گانیمد، اروپا، کالیستو و آیوا — را به صورت نقاط نوری در یک خط در دو طرف این سیاره غولپیکر مشاهده کنید. یک دوربین عکاسی مناسب نیز به شما امکان میدهد عکسهای خیرهکنندهای از این رویداد ثبت کنید.
مقارنه بزرگ بعدی سیارات قبل از طلوع آفتاب در ۱۵ نوامبر رخ خواهد داد، زمانی که مشتری و مریخ در فاصله تنها ۱.۲ درصدی از یکدیگر ظاهر میشوند.
آگهی فردا