ممنوعیت کیسههای پلاستیکی: آیا واقعاً موثر است؟
در این مقاله به بررسی اثربخشی ممنوعیت یا وضع مالیات بر کیسههای پلاستیکی یکبار مصرف میپردازیم. آیا این اقدامات تاثیری در کاهش آلودگی زیست محیطی، به ویژه در اکوسیستمهای ساحلی، دارند؟ نتایج تحقیقات جدید نشان میدهند که این سیاستها میتوانند تاثیر قابل توجهی داشته باشند.
یک سوم از ساکنین ایالات متحده دیگر نمیتوانند به راحتی از کیسههای پلاستیکی یکبار مصرف استفاده کنند – و سواحل، رودخانهها و دریاچهها از این موضوع سود میبرند. این نتیجه تحقیقی است که در ۱۹ ژوئن در مجلهی Science منتشر شد. محققان دادههای هزاران پاکسازی ساحلی در سراسر ایالات متحده را تجزیه و تحلیل کردند و دریافتند که مناطقی که سیاستهای ممنوعیت یا وضع مالیات بر کیسههای پلاستیکی یکبار مصرف را اجرا کردهاند، نسبت به مناطقی که چنین سیاستهایی را نداشتهاند، کاهش قابل توجهی در میزان این نوع زبالهها در سواحل خود داشتهاند. این شاید محکمترین مدرک تا به امروز باشد که نشان میدهد این اقدامات در محیط زیست تاثیرگذار هستند.
کیمبرلی اورموس، اقتصاددان محیط زیست در دانشگاه دلاور و یکی از نویسندگان این تحقیق جدید، میگوید: «انتظار نداشتم چیزی پیدا کنیم. واقعاً شوکه شدم.»
اورموس و همکارش، آنا پاپ، اقتصاددان محیط زیست که قرار است از سال آینده در انستیتو تکنولوژی ماساچوست مشغول به کار شود، این تحقیق را زمانی آغاز کردند که از حجم عظیم دادههای یک سازمان غیرانتفاعی به نام Ocean Conservancy مطلع شدند. این گروه زبالههای جمعآوری شده در بیش از ۴۵۰۰۰ پاکسازی ساحلی داوطلبانه بین ژانویه ۲۰۱۶ و دسامبر ۲۰۲۳ را ردیابی کرده بود. بنابراین، اورموس و پاپ کنجکاو بودند که ببینند آیا میتوانند نشانهای از اتفاقاتی که پس از وضع سیاستهای محدود کننده کیسههای پلاستیکی یکبار مصرف در شهرها، شهرستانها یا ایالتها رخ میدهد، پیدا کنند یا خیر.
و شگفتآورانه، آنها این کار را انجام دادند. محققان با توجه به تنوع تلاشهای پاکسازی که در پایگاه دادهها نمایش داده شده بود، تصمیم گرفتند که شمارش کیسههای پلاستیکی به صورت جداگانه را به طور معناداری انجام ندهند. اما آنها توانستند تعیین کنند که چه نسبتی از زبالهها در هر مکان از این کیسههای یکبار مصرف تشکیل شده است و این نسبت در طول زمان چگونه تغییر کرده است. خبر بد این است که زبالههای پلاستیکی در طی هشت سال مورد مطالعه در همه جا افزایش یافته است و کیسههای یکبار مصرف نیز نسبت بیشتری از این زبالهها را تشکیل میدادند. اما با مقایسه آمار پاکسازی با سیاستهای محلی، تیم تحقیقاتی دریافت که هم مالیات و هم ممنوعیت کامل کیسههای پلاستیکی منجر به کاهش نسبت این کیسهها در زبالههای ساحلی شده است.
این یافته برای سیاستگذاران که به دنبال ایجاد تغییرات مثبت هستند، بسیار مهم است. کارا لاوندر لاو، اقیانوسشناس در انجمن آموزش دریایی ماساچوست که در این تحقیق جدید شرکت نداشته است، میگوید: «این در واقع یکی از معدود مطالعاتی است که نشان میدهد تاثیر مورد نظر سیاستها در دادههای محیط زیستی نیز قابل مشاهده است.»
محققان توانستند به طور شگفتآوری به قدرت و محدودیتهای این سیاستها نیز بپردازند. آیا ممکن بود که مردم به طور کلی از پلاستیک فاصله گرفته باشند، صرف نظر از این سیاستها؟ اورموس و پاپ به بررسی سایر زبالههای پلاستیکی رایج مانند نی، بطریهای آب و درپوش بطری پرداختند و دریافتند که برای این اقلام، هیچ تغییری ایجاد نشده است.
محققان همچنین سیاستها را با جزئیات بیشتری بررسی کردند تا تعیین کنند چه چیزی بهترین عملکرد را دارد. آنها دریافتند که ممنوعیتهای کامل موثرتر از اقداماتی هستند که برخی از انواع کیسههای پلاستیکی را ممنوع میکنند اما به بقیه اجازه میدهند. و تیم تحقیقاتی دریافت که این سیاستها در مکانهایی که قبلاً بالاترین غلظت کیسههای یکبار مصرف را در زبالههای ساحلی خود داشتند، بیشترین تاثیر را داشتهاند.
دادهها همچنین شامل مشاهداتی از حیات وحش درگیر در پلاستیک بود. در اینجا، اورموس و پاپ نشانههایی یافتند که نشان میدهد سیاستهایی که کیسههای پلاستیکی را هدف قرار میدهند، به نظر میرسد که این موارد را کاهش میدهند، اگرچه آنها امیدوارند که در آینده این ارتباط را با جزئیات بیشتری مورد مطالعه قرار دهند.
در مجموع، یافتهها نشان میدهند که ممنوعیت و مالیات بر کیسههای پلاستیکی، راهحل کامل مشکل پلاستیک نیستند، اما اهمیت دارند. پاپ میگوید: «این سیاستها فقط یک نوع کالا را هدف قرار میدهند. آنها به کاهش آلودگی ناشی از این نوع کالا کمک میکنند، اما به هیچ وجه راهحل آلودگی پلاستیک به طور کلی نیستند.»
لاو هشدار میدهد که تلاش برای کپی کردن و چسباندن ممنوعیتها و مالیات بر کیسههای پلاستیکی به سایر محصولات ممکن است نتیجه عکس داشته باشد. لاو میگوید: «من فکر میکنم که سیاستهای مربوط به راهحلهای پلاستیکی باید محدوده باریکی داشته باشند و بسیار خاص برای کالا، مواد یا هر چیزی که میخواهیم کاهش دهیم، باشند. ما نمیتوانیم فقط یک رویکرد را انتخاب کنیم و یک سیاست کلی ایجاد کنیم.»
با این حال، هنگام مواجهه با چالشی به بزرگی آلودگی پلاستیک، هر سه دانشمند میگویند که هر رویکرد موفقی مفید است. لاو میگوید: «پلاستیکها آنقدر فراگیر هستند و پلاستیکهای یکبار مصرف آنقدر زیاد استفاده میشوند که البته یک سیاست در مورد نی یا کیسههای پلاستیکی نمیتواند کل مشکل را حل کند. اما من فکر میکنم این اقدامات مهم هستند – به خصوص اگر بتوانیم نشان دهیم که به نظر میرسد تاثیری دارند – زیرا باید از جایی شروع کنیم.»
خبرگزاری حرفتو: مقایسه برندها، تحلیل کسبوکارها از تجربه کاربران