وقوع حریق گسترده در عصر روز پنجم اسفند ماه در خیابان لاله زار تهران، بار دیگر موضوع امنیت بناهای تاریخی و فرسوده پایتخت را به صدر اخبار بازگرداند. در این حادثه، طبقات فوقانی پاساژ گراند هتل که به محل انبار اجناس الکتریکی تبدیل شده بود، طعمه حریق شد. این حادثه در حالی رخ داد که مالکان بنا سال هاست نسبت به فرسودگی شدید و خطر فروپاشی آن هشدار داده اند، اما ثبت میراثی این ساختمان، عملا هرگونه نوسازی را با بن بست مواجه کرده است.
بلاتکلیفی ۱۲ ساله؛ میراثی که به خاطر یک سریال ثبت شد!
مهدی وکیلی، مالک سه دانگ از این بنای ۱۲۰ ساله، در تشریح وضعیت این ملک می گوید که مشکلات آن ها از زمان ساخت سریال هزاردستان و بازسازی نمای این هتل در شهرک سینمایی آغاز شده است. به گفته او، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران حدود ۱۵ ماه پیش این ملک را به ثبت رسانده است، در حالی که مالکان از سال ۱۳۹۱ پیگیر تعیین تکلیف آن بوده اند. اکنون مالکان معتقدند ساختمانی که سقف های آن به شدت پوسیده و در حال ریزش است، بیش از آنکه ارزش میراثی داشته باشد، یک تهدید جدی برای جان شهروندان محسوب می شود.
رای دیوان عدالت اداری: مسئولیت حوادث با وزارت میراث فرهنگی است
با توجه به ناایمن بودن بنا، مالکان در پنج سال گذشته از طریق مجاری قانونی اقدام کرده و موفق به دریافت رای از دیوان عدالت اداری شده اند. طبق این رای که حدود دو سال از صدور آن می گذرد، مسئولیت هرگونه حادثه در این ساختمان مستقیما متوجه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است. بر اساس حکم دادگاه، این وزارتخانه موظف بوده است که یا ملک را خریداری و مرمت کند و یا آن را از فهرست آثار میراثی خارج نماید تا مالکان بتوانند نسبت به ایمن سازی آن اقدام کنند؛ اما تا به امروز هیچ گام اجرایی در این زمینه برداشته نشده است.
نصب بنر ناایمنی درست در صبح روز حادثه
نکته تامل برانگیز در این حادثه، نصب بنر هشدار ناایمنی در ورودی ساختمان تنها چند ساعت پیش از وقوع آتش سوزی است. مالک بنا می گوید بارها از شهرداری و آتش نشانی درخواست کرده اند که اخطارهای ناایمنی را برای وزارت میراث فرهنگی نیز ارسال کنند، چرا که مالکان عملا اجازه دست بردن در ساختار بنا را ندارند. این بنر در حالی نصب شد که به گفته مالکان، اتصال برق در سقف های چوبی و پوسیده، محتمل ترین علت شروع این آتش سوزی ویرانگر بوده است.
واکنش سازمان آتش نشانی به وضعیت ایمنی گراند هتل
سید جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتش نشانی تهران، ضمن تایید نصب بنر هشدار توسط کارگروه ایمنی مناطق، اعلام کرد که این اقدام برای ساختمان هایی انجام می شود که به اخطارهای مکرر توجه نکرده اند. اگرچه در محل حادثه گفته شد که مراحل اداری برای ایمن سازی آغاز شده است، اما کارشناسان آتش نشانی در بازدیدهای میدانی هیچ عملیات اجرایی مشخصی برای رفع خطرات فیزیکی مشاهده نکرده اند. این حادثه نشان داد که بروکراسی های اداری میان دستگاه ها می تواند به قیمت نابودی تاریخ و سرمایه های اقتصادی تمام شود.
خسارت های سنگین به کسبه و صاحبان سرقفلی
گراند هتل که از سال ۱۳۷۵ به عنوان یک پاساژ تجاری مورد استفاده قرار می گیرد، محل کسب و کار ده ها مغازه دار است که دارای حق سرقفلی هستند. در پی این آتش سوزی، حجم زیادی از اجناس الکتریکی انبار شده در طبقات بالا از بین رفته است. مالکان ملک تاکید دارند که با توجه به رای صریح دیوان عدالت اداری، اکنون باید منتظر ماند و دید که آیا وزارت میراث فرهنگی مسئولیت جبران خسارت های وارده به کسبه و مالکیت بنا را بر عهده خواهد گرفت یا خیر.
