سفر دونالد ترامپ به چین در شرایطی انجام میشود که جنگ علیه ایران و بحران تنگه هرمز به مهمترین چالش امنیتی و اقتصادی جهان تبدیل شده و بسیاری معتقدند موضع چین درباره ایران و انرژی محور اصلی مذاکرات پکن و واشنگتن خواهد بود.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در نخستین سفر خود به چین در دور دوم ریاست جمهوری راهی پکن شده تا با شی جین پینگ درباره مهمترین مسائل اقتصادی و سیاسی جهان گفتوگو کند. این سفر در حالی انجام میشود که تنشهای منطقهای در خلیج فارس و بحران تنگه هرمز شرایط تازهای را در روابط چین و آمریکا ایجاد کرده است.
اگرچه دو طرف تلاش میکنند این دیدار را در چارچوب روابط اقتصادی و تجاری معرفی کنند اما تحلیلگران معتقدند بحران ایران و امنیت تنگه هرمز به مهمترین محور رایزنیهای دو قدرت بزرگ جهان تبدیل خواهد شد.
آخرین دیدار رسمی روسای جمهور آمریکا و چین چند سال پیش در کره جنوبی برگزار شد؛ دیداری که محور آن مسائل تجاری و کاهش تنشهای اقتصادی بود. در آن نشست ترامپ از شی جین پینگ به عنوان رهبر بزرگ چین یاد کرد و دو طرف بر اهمیت حفظ ثبات در روابط دوجانبه تأکید داشتند.
با این حال روابط واشنگتن و پکن طی سالهای اخیر با تنشهای متعددی روبهرو شده است. آغاز جنگ تعرفهای از سوی ترامپ علیه کالاهای چینی فشار سنگینی بر اقتصاد چین وارد کرد اما واکنش متقابل پکن موجب شد دو کشور وارد دورهای از آتشبس تجاری شوند.
در کنار اختلافات اقتصادی موضوع تایوان همچنان یکی از مهمترین خطوط قرمز چین در برابر آمریکا محسوب میشود. پکن بارها از واشنگتن خواسته در امور تایوان دخالت نکند و به اصل چین واحد احترام بگذارد. چین حتی هشدار داده در صورت لزوم برای بازگرداندن تایوان به حاکمیت خود از قدرت نظامی استفاده خواهد کرد.
در همین حال برخی رسانههای غربی گزارش دادهاند چین ممکن است در جریان سفر ترامپ خواستار تغییر موضع رسمی آمریکا درباره استقلال تایوان شود. این مسئله نگرانیهایی را نیز در تایپه ایجاد کرده است.
اما مهمترین موضوعی که اکنون بر سفر ترامپ سایه انداخته بحران ایران و تحولات خلیج فارس است. جنگی که آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز کردند نه تنها دستاورد مشخصی برای واشنگتن نداشته بلکه موجب افزایش تنش در بازار انرژی و بالا رفتن قیمت نفت و سوخت در جهان شده است.
بسته شدن یا محدود شدن تردد در تنگه هرمز به عنوان مهمترین مسیر انتقال انرژی جهان فشار مستقیمی بر اقتصاد چین وارد میکند زیرا پکن بخش بزرگی از نفت مورد نیاز خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکند.
در همین شرایط آمریکا تحریمهای جدیدی علیه شرکتهای بزرگ نفتی چین اعمال کرده تا صادرات نفت ایران را محدود کند اما پکن در اقدامی کمسابقه به برخی شرکتهای خود اعلام کرده از تحریمهای آمریکا علیه ایران تبعیت نکنند. این اقدام نشانهای از افزایش تقابل اقتصادی و سیاسی میان دو کشور تلقی میشود.
کارشناسان معتقدند چین به دلیل نیاز گسترده به انرژی و همچنین روابط راهبردی با ایران تمایلی به همراهی کامل با سیاستهای ضدایرانی آمریکا ندارد. به همین دلیل یکی از مهمترین اهداف ترامپ در سفر به پکن میتواند تلاش برای متقاعد کردن چین جهت همراهی با واشنگتن در پرونده تنگه هرمز باشد.
در همین راستا آمریکا و بحرین پیشنویس قطعنامهای درباره وضعیت تنگه هرمز تهیه کردهاند که هدف آن افزایش فشار بر ایران عنوان شده است. برخی تحلیلگران بر این باورند که سرنوشت این قطعنامه تا حد زیادی به موضع چین بستگی دارد و احتمال وتوی آن از سوی پکن وجود دارد.
نماینده ایران در سازمان ملل نیز با انتقاد از رویکرد آمریکا تأکید کرده تنها راه بازگشت امنیت به تنگه هرمز پایان جنگ و رفع تنشهای منطقهای است.
در مجموع بسیاری از ناظران معتقدند اختلافات عمیق میان چین و آمریکا در حوزه تجارت انرژی تایوان و بحران ایران به اندازهای گسترده است که دستیابی به توافقی مهم در این سفر کوتاه بعید به نظر میرسد و تنگه هرمز میتواند به مهمترین نقطه اختلاف جدید میان پکن و واشنگتن تبدیل شود.
آگهی فردا