سینمای ایران این روزها با یکی از سختترین دوران خود دست و پنجه نرم میکند. آمارهای نگرانکننده از جشنواره فیلم فجر اخیر، از کاهش بیش از ۳۰ درصدی استقبال مخاطبان حکایت دارد؛ موضوعی که زنگ خطر را برای تولیدکنندگان و صاحبان سالنهای سینما به صدا درآورده است. ابوالحسن داودی، سخنگوی شورایعالی تهیهکنندگان، با تشریح وضعیت بحرانی فعلی، از نقشه راه جدیدی رونمایی کرده است که قرار است از نوروز ۱۴۰۵ برای احیای این صنعت اجرایی شود.
بحران در کمین تولید و نمایش؛ میراث تلخ ناآرامیها
نشست اخیر شورایعالی تهیهکنندگان که به دلیل وقایع دیماه با تاخیری چند هفتهای برگزار شد، محلی برای واکاوی ریشههای رکود بود. داودی معتقد است که سینماگران به عنوان بخشی از بدنه جامعه، شوک ناشی از حوادث اخیر را حس کردهاند و ریزش تماشاگران، نتیجه مستقیم شرایط ویژه اجتماعی و اقتصادی است.
وی هشدار داد که اگر چارهای اندیشیده نشود، سال آینده شاهد بنبست کامل در چرخه تولید و نمایش خواهیم بود. سینمایی که نتواند مخاطب خود را به سالن بکشاند، در پرداخت هزینههای اولیه خود نیز ناتوان خواهد ماند و این یعنی خاموشی تدریجی چراغ جادو.
طرح «تقسیم پول از مبدأ»؛ پایان انتظار طولانی تهیهکنندگان
یکی از بزرگترین گلایههای سرمایهگذاران در سالهای اخیر، روند طولانی بازگشت سرمایه بوده است. در سیستم سنتی، پول بلیت ابتدا به حساب سینمادار میرفت و ماهها (گاهی تا یک سال) طول میکشید تا سهم تهیهکننده پرداخت شود. در شرایط تورمی امروز، این تاخیر به معنای نابودی ارزش سرمایه بود.
روش اجرایی: از نوروز آینده، به محض خرید بلیت توسط مخاطب (چه آنلاین و چه در گیشه)، سیستم بهطور خودکار سهم تهیهکننده و سینمادار را تفکیک کرده و به حسابهای جداگانه واریز میکند.
مزیت دوطرفه: این اقدام علاوه بر نقدینگی سریع برای تولیدکننده، بار مالیاتی کاذب را از دوش سینماداران برمیدارد؛ چرا که دیگر پولی که متعلق به آنها نیست، در گردش مالیشان ثبت نمیشود.
بلیت شناور؛ برقراری عدالت در سبد خرید مخاطب
طرح انقلابی دیگر، تغییر در سیستم قیمتگذاری است. تا پیش از این، قیمت بلیت در تمام ساعات و روزها ثابت بود، اما از سال آینده سیستم «قیمتگذاری شناور» اجرا میشود.
در این مدل، قیمت بلیت بر اساس زمان نمایش و میزان تقاضا تغییر میکند:
سانسهای کممخاطب (ظهر و میانه روز): با قیمت ارزانتر برای جذب قشر دانشجو و خانوادهها.
سانسهای پیک (عصر و ایام آخر هفته): با قیمت واقعی و متناسب با تقاضا.
این الگو که در کشورهای پیشرفته جهان مرسوم است، به مخاطب اجازه میدهد با هر توان مالی، زمانی را برای تماشای فیلم محبوبش پیدا کند.
نقد جدی به ساختار تولید و حمایتهای دولتی
داودی در بخش دیگری از سخنانش، انگشت اتهام را به سمت کیفیت تولیدات و نحوه حمایتهای دولتی گرفت. او معتقد است بسیاری از فیلمهای فعلی از ذائقه و نیاز واقعی جامعه عقب افتادهاند.
وی تاکید کرد که سینمای مستقل در جشنواره اخیر به حاشیه رانده شده و اکثر آثار با بودجههای نفتی و دولتی ساخته شدهاند که لزوماً دغدغه جذب تماشاگر ندارند. راهکار داودی برای خروج از این وضعیت، بازنگری در نظارت و ممیزی و همسو کردن سینما با واقعیتهای ملموس زندگی مردم است.
چشمانداز آینده
اجرای این دو طرح زیرساختی در نوروز، میتواند تنفس مصنوعی موثری برای پیکر نیمهجان سینما باشد. اما سوال اصلی اینجاست که آیا تغییر در ساختار مالی و قیمتگذاری، بدون بهبود کیفیت محتوا و فضای اجتماعی، میتواند قهر مخاطب با صندلیهای قرمز سینما را به آشتی تبدیل کند؟
