رمزگشایی زبان گربهها: آیا میتوانیم با گربههایمان حرف بزنیم؟
آیا تا به حال آرزو کردهاید که بتوانید زبان گربه خود را بفهمید؟ آن «میاااو»های بامدادگاهی چه معنایی دارند؟ آیا گربه شما واقعا از شما میخواهد که ظرف غذایش را پر کنید، یا پیام دیگری دارد؟ سالهاست دانشمندان در تلاشند تا راز زبان گربهها را کشف کنند و با پیشرفت تکنولوژی، به ویژه هوش مصنوعی، به این هدف نزدیکتر شدهاند. در این مقاله، به بررسی پیشرفتهای اخیر در زمینه رمزگشایی زبان گربهها و چگونگی استفاده از هوش مصنوعی برای درک بهتر ارتباط با این موجودات دوستداشتنی میپردازیم.
زبان بدن و صداهای گربهها: یک ارتباط پیچیده
هرکسی که با گربه زندگی میکند، با صداهای مختلف آنها آشناست: از خرخرهای آرامشبخش گرفته تا غرغرهای هشداردهنده و میاااوهای پرسشآمیز. مطالعات جانورشناسانی نشان داده که صداهای گربهها به بیش از ۲۰ گروه مختلف تقسیم میشوند که شامل میاااو، هیس، تریل، جیغ و چتر (نوعی صدای خاص) است. هر میاااو، از دیدگاه علمی، به گروه وسیع «میاااو» تعلق دارد که خود شامل تغییرات زیادی است. گربههای خانگی، برخلاف همتایان وحشی خود که عموما ساکت هستند، دامنهی وسیعتری از صداها را تولید میکنند. تحقیقات حتی نشان میدهد که ممکن است گربهها نیز مانند انسانها گویشهای منطقهای داشته باشند.
علاوه بر صداها، زبان بدن گربهها نیز حاوی اطلاعات ارزشمندی است: دم تکاندهنده نشانهی هیجان، گوشهای خوابیده نشانگر ترس و پلک زدن آهسته به معنای صلح و آرامش است. Felis catus (نام علمی گربه) گونهای اجتماعی است که طی هزاران سال اهلی شدن، ارتباط صوتی خود را با انسانها، این پستانداران عجیب و غریب که یخچال را باز میکنند، تطبیق داده است.
هوش مصنوعی: گامی به سوی ترجمه زبان گربهها
تصور کنید که با استفاده از تلفن همراه خود، صدای گربه خود را ضبط میکنید و بلافاصله متوجه میشوید که او میگوید: «لطفاً ظرف غذای من را پر کن». شرکت چندملیتی چینی «بایدو» (Baidu)، که در زمینهی خدمات اینترنتی و هوش مصنوعی فعالیت میکند، در دسامبر گذشته درخواست ثبت اختراعی را برای سیستمی ارائه کرد که میتواند صداهای حیوانات را به زبان انسان ترجمه کند. سخنگوی بایدو به رویترز اعلام کرد که این سیستم هنوز در مرحلهی تحقیق است.
این سیستم پیشنهادی، صداهای حیوانات را جمعآوری و پردازش میکند. به عنوان مثال، صدای گربه یا توله سگ گرسنه را به عنوان یک کد ذخیره کرده و آن را نه تنها با دادههای حسگر حرکتی مانند تکان دادن دم، بلکه با علائم حیاتی مانند ضربان قلب و دمای بدن نیز مرتبط میکند. تمام این دادهها از طریق یک سیستم هوش مصنوعی پردازش میشوند و در نهایت به عباراتی در زبانهای انگلیسی، ماندارین یا هر زبان دیگری تبدیل میشوند.
تاریخچهی رمزگشایی زبان گربهها و پیشرفتهای اخیر
رویای رمزگشایی زبان گربهها بسیار قدیمیتر از یادگیری عمیق است. در اوایل قرن بیستم، میاااوهای گربهها روی استوانههای مومی ضبط میشدند. در دههی ۱۹۷۰، جان بردشو (John Bradshaw)، جانورشناس بریتانیایی، بیش از چهار دهه از عمر خود را صرف نقشهبرداری از نحوهی ارتباط گربههای خانگی با انسانها و یکدیگر کرد. در دههی ۱۹۹۰، او و دانشجوی دکترای خود، شارلوت کامرون-بومونت (Charlotte Cameron-Beaumont)، به این نتیجه رسیدند که میااوی مشخص گربههای خانگی، که در بین گربههای وحشی کمتر دیده میشود، ابزاری است که گربهها برای مدیریت انسانها از آن استفاده میکنند. گربههای خانگی به ندرت از این صدا با یکدیگر استفاده میکنند، اگرچه گربههای کوچک با مادران خود از این صدا استفاده میکنند.
با این حال، پیش از ظهور یادگیری ماشین، اطلاعات رسمی در این زمینه کم بود: صدها مقاله در مورد آواز پرندگان و دهها مقاله در مورد سوت دلفینها وجود داشت، اما مقالات اندکی در مورد آواشناسی گربهها وجود داشت تا اینکه یادگیری ماشین در دههی گذشته این حوزه را متحول کرد.
نرم افزارها و اپلیکیشنهای ترجمه صدای گربهها
یکی از اولین نشانههای این که کامپیوترها میتوانند رمز زبان گربهها را بشکنند، در سال ۲۰۱۸، با انتشار CatSound توسط یگنا راج پاندایا (Yagya Raj Pandeya) و همکارانش آشکار شد. CatSound، کتابخانهای شامل حدود ۳۰۰۰ کلیپ صوتی از ۱۰ نوع صدای گربه است. این سیستم با دقت حدود ۹۱ درصد موفق به شناسایی انواع صداها شد.
در سال ۲۰۱۹، محققان دانشگاه میلان ایتالیا مطالعهای بر روی میااوی گربهها انجام دادند. آنها میاااو را به سه نوع تقسیم کردند: «انتظار غذا»، «انزوا در محیط ناآشنا» و «مسواک زدن». این مطالعه نشان داد که میااوی «غذای من را بده» شکلی متفاوت از میااوی «کجایی؟» یا «من را نوازش کن» دارد. سیستمی که برای تشخیص این اشکال آموزش داده شد، با دقت ۹۶ درصد موفق به شناسایی میااوها شد.
این تحقیق منجر به توسعهی اپلیکیشن MeowTalk شد که ادعا میکند میتواند میااوی گربهها را در زمان واقعی ترجمه کند. این اپلیکیشن از یادگیری ماشین برای دستهبندی هزاران میااوی ارسالی کاربران استفاده میکند. یک مطالعهی اعتبارسنجی در سال ۲۰۲۱، نرخ موفقیت نزدیک به ۹۰ درصد را برای این اپلیکیشن گزارش داد. اما این اپلیکیشن همچنین خطاهای ترجمه را نیز ثبت میکند، که یادآور این نکته است که گربه ممکن است به دنبال چیزی کاملا متفاوت باشد.
روشهای پیشرفتهی تحلیل صداهای گربهها
سیستمهای یادگیری ماشین، فایلهای صوتی گربهها را مانند عکسها پردازش میکنند. میاااو به یک اسپکتروگرام تبدیل میشود: یک محور نشاندهندهی زمان و محور دیگر نشاندهندهی فرکانس صدا است و رنگها یا روشنایی نشاندهندهی شدت صدا هستند. محققان دانشگاه دوکز (Duzce University) در ترکیه، با استفاده از ترانسفورماتور دیداری، این اسپکتروگرامها را به قطعات کوچکتر تقسیم کردند و به هر قطعه وزنی اختصاص دادند تا مشخص شود کدام قسمتهای صدا معنی میاااو را میدهد.
در ماه مه ۲۰۲۵، ولاد رزنی کوف (Vlad Reznikov) سیستمی به نام Feline Glossary Classification ۲.۳ را ارائه کرد که ۴۰ نوع صدای مختلف گربه را در پنج گروه رفتاری طبقهبندی میکند. این سیستم با دقت بیش از ۹۵ درصد موفق به شناسایی صداهای گربه در زمان واقعی شد.
فراتر از صدا: تحلیل رفتار و ارتباط بین گونهای
یادگیری ماشین برای درک جنبههای دیگر رفتار حیوانات نیز مورد استفاده قرار میگیرد. بریتانی فلورکیویچ (Brittany Florkiewicz)، روانشناس تطبیقی و تکاملی، از آن برای شناسایی نحوهی تقلید گربهها از حالات چهره یکدیگر و ردیابی فاصلهی فیزیکی بین آنها برای استنتاج روابط استفاده میکند.
علاقه به آواشناسی حیوانات محدود به گربهها نیست. سیستم DeepSqueak برای موشها کاری مشابه انجام میدهد و میتواند صداهای فراصوت موشها را رمزگشایی کند. کِوین کفی (Kevin Coffey)، روانشناس، خاطر نشان میکند که حیوانات بیشتر به دنبال برقراری ارتباط در مورد نیازهای خود مانند تعامل اجتماعی، بازی، غذا، جفتگیری یا ترس و درد هستند. او در مورد ادعاهای اغراقآمیز شرکتهای هوش مصنوعی در مورد ترجمه مستقیم زبان حیوانات شک دارد.
مطالعهای در سال ۲۰۲۰ نشان داد که سگها و اسبها در هنگام بازی، حالتهای چهره یکدیگر را تقلید میکنند. فلورکیویچ معتقد است که این امر ممکن است تا حدودی نتیجهی اهلی شدن باشد.
نتیجه
رابطه متقابل انسانها و گربهها حدود ۱۲۰۰۰ سال پیش آغاز شد و اکنون دانشمندان از پیشرفتهترین فناوریها برای درک زندگی درونی گربهها استفاده میکنند. اما شاید گربهها از ابتدا ما را راهنمایی میکردند و شاید نرمافزار ما را با همان بیتفاوتی که در برابر اسباببازیهای جدید نشان میدهند، قضاوت کنند. گفتار، صرفاً یک برچسب نیست، بلکه معنایی مذاکرهشده است و گربهها، به عنوان استادان ابهام، ممکن است کمی راز و رمز را ترجیح دهند.
آگهی فردا