چین در حال سبزتر شدن است، اما نه دقیقاً به آن شکلی که مدلهای پیشبینی آبوهوایی تصور میکردند. این کشور با سرعت بالایی پروژه کاشت میلیاردها درخت را جلو میبرد، اما یک مطالعه جدید نشان میدهد که این جنگلهای دستکاشت رفتار بسیار متفاوتی نسبت به همتایان طبیعی خود دارند.
تلاش غولآسای چین برای احیای جنگلها و ایجاد دیوار سبز
به گزارش واضح به نقل از منبع خبر IFLScience، چین از دهه ۱۹۷۰ میلادی تاکنون (بر اساس برخی برآوردها) بیش از ۶۶ میلیارد درخت را در قالب یکی از بزرگترین پروژههای احیای جنگل در تاریخ جهان کاشته است. بسیاری از این درختان بخشی از پروژه بزرگ «دیوار سبز بزرگ» هستند؛ سدی طبیعی در برابر توفانهای شنی بیابانهای شمالی که برخی از آنها آنقدر شدید هستند که به پکن هم میرسند. این دیوار سبز علاوه بر مهار شنهای روان، وظیفه ترسیم کربن (جذب کربن) از اتمسفر و متوقف کردن فرآیند بیابانزایی را بر عهده دارد.
علاوه بر این مرز شمالی، حجم عظیمی از زمینهای جنگلی احیاشده در بخشهای مرکزی و جنوبی چین نیز وجود دارد. این مناطق به دلیل آبوهوای مرطوب نیمهگرمسیری و موسمی استوایی، شرایطی ایدهآل را برای رشد سریع و شکوفایی پوشش گیاهی فراهم میکنند. تا سال ۲۰۲۰، این جنگلهای تازه کاشتهشده مساحتی بالغ بر ۹۰.۳۱ میلیون هکتار را تحت پوشش قرار دادند که رقم شگفتانگیز ۳۶.۶ درصد از کل اراضی جنگلی این کشور را شامل میشود.
تفاوت جنگلهای مهندسیشده جدید با جنگلهای طبیعی در چیست؟
اگرچه مقیاس وسیع این تلاشها برای توسعه محیط زیست و پوشش گیاهی دهههاست به دقت رصد میشود، اما تحلیل جدید دانشگاه پکن نشان میدهد که این جنگلهای مهندسیشده و دستکاشت، مانند جنگلهای طبیعی عمل نمیکنند. این کشف مهم نشان میدهد که مدلهای اقلیمی جهان که ما برای درک رفتار جنگلها از آنها استفاده میکنیم، ممکن است از اساس دچار اشتباه در تنظیمات و پیشبینیها باشند.
پژوهشگران با استفاده از دادههای ماهوارهای و فناوری هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، نحوه واکنش جنگلهای دستکاشت و طبیعی را در شرایط محیطی کاملاً یکسان مقایسه کردند. آنها دریافتند که جنگلهای کاشتهشده در چین، پوشش برگی (شاخص سطح برگ) خود را دو تا سه برابر سریعتر از جنگلهای طبیعی افزایش میدهند. بخشی از این ابررشد به سن کم و شادابی درختان مربوط میشود؛ چرا که برگهای جوانتر به طور طبیعی کارآمدتر هستند و پتانسیل بالاتری برای جذب CO2 دارند.
نقش کلیدی سن درختان و سابقه مدیریت جنگل در مدلهای اقلیمی
با این حال، جوانی درختان تنها عامل این اتفاق نیست. حتی زمانی که محققان سن درخت و شرایط رشد محلی را به طور دقیق در محاسبات خود لحاظ کردند، جنگلهای دستکاشت باز هم ۴.۶ درصد سریعتر از حد انتظار رشد کردند. این جهش رشدی در جنگلهای مخلوط و همیشه سبز حتی چشمگیرتر بود و واکنشهای بسیار شدیدی را به افزایش سطح CO2 اتمسفر نشان داد.
بر اساس این مطالعه، این تفاوت ساختاری یک نقطه کور حیاتی را در پیشبینیهای تغییرات اقلیمی فعلی آشکار میکند. بسیاری از مدلهای اکوسیستمی با نگاهی کلی با همه جنگلها رفتار میکنند و نحوه و زمان پیدایش این جنگلها را کاملاً نادیده میگیرند.
نویسندگان این مطالعه نتیجهگیری کردند:
«این یافتهها بر اهمیت سن جنگل و سابقه مدیریت آن تأکید میکنند؛ ابعادی که در حال حاضر در مدلهای اکوسیستمی بزرگ نادیده گرفته میشوند و منجر به دستکم گرفتن سیستماتیک افزایش شاخص سطح برگ (LAI) در مناطق جنگلی جوان میگردند.»
آیا پروژه احیای جنگلهای چین تأثیر مثبتی داشته است؟
هیچکدام از این یافتهها به این معنی نیست که پروژه عظیم درختکاری و احیای جنگل چین به هیچ وجه “بد” یا بیفایده است. بلکه به این معناست که این اکوسیستمهای ساختهشده به دست انسان، به روشهایی عمل میکنند که مدلهای قبلی انتظار آن را نداشتند.
در اوایل سال جاری، تحقیقات نشان داد که حجم انبوه درختان کاشتهشده در اطراف بیابان تکلهمکان، بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷ سالانه حدود ۸.۳ میلیون تن CO2 جذب کردهاند، در حالی که تنها حدود ۶.۷ میلیون تن از خود آزاد کردهاند. این بدان معناست که این جنگل عملاً به یک چاهک کربن (Carbon Sink) تبدیل شده و گازهای گلخانهای بیشتری را نسبت به آنچه منتشر میکند، از اتمسفر زمین میمکد.
کاشت درخت مزایای بیشماری فراتر از جذب کربن از جو زمین دارد؛ از ایجاد فضاهای سبزتر و زیستگاههای حیات وحش گرفته تا پایدارسازی سیستمهای خاک. با این حال، باید به یاد داشت که این اقدام به تنهایی یک راهکار معجزهآسا و قطعی برای مقابله با تغییرات آبوهوایی نیست. اما همانطور که چین نشان میدهد، قطعاً نقطه شروع بسیار خوبی است.
این مطالعه جدید در مجله علمی معتبر Geophysical Research Letters منتشر شده است.
آگهی فردا