مدیریت کلسترول برای دههها به عنوان سنگ بنای پیشگیری از بیماریهای قلبی شناخته شده است. با این حال، با وجود آگاهی گسترده، بیماریهای قلبی عروقی همچنان علت اصلی مرگومیر در سراسر جهان هستند و میلیونها فرد بالغ سطح کلسترولی دارند که آنها را در معرض خطر جدی قرار میدهد.
به گزارش واضح به نقل از دانشکده پزشکی جانز هاپکینز (Johns Hopkins Medicine)، در پاسخ به شواهد علمی جدید، کالج متخصصان قلب آمریکا (ACC) و انجمن قلب آمریکا (AHA) دستورالعملهای بالینی جدیدی را منتشر کردهاند که تمرکز ویژهای بر تشخیص زودهنگام کلسترول، ارزیابی شخصیسازیشده خطر و استراتژیهای درمانی هدفمند دارد. این توصیهها که به طور مشترک در مجلات معتبر علمی Journal of the American College of Cardiology و Circulation منتشر شدهاند، بر کاهش سطوح بالای کلسترول لیپوپروتئین کمچگالی (LDL) یا همان کلسترول بد و همچنین سایر چربیهای خون از جمله لیپوپروتئین آ (Lp(a)) که یک عامل خطر ژنتیکی برای بیماریهای قلبی است، تمرکز دارند.
این دستورالعمل همچنین خواستار غربالگری زودهنگام کلسترول، به ویژه برای افرادی با سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی عروقی است و پزشکان را تشویق میکند تا در زمان ارزیابی خطر طولانیمدت بیمار و تعیین گزینههای درمانی، طیف وسیعتری از فاکتورهای سلامتی را مد نظر قرار دهند.
دکتر راجر اس. بلومنتال (Roger S. Blumenthal)، رئیس کمیته نگارش این دستورالعمل و مدیر مرکز پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی سیکارون در جانز هاپکینز میگوید: «ما میدانیم که وقتی صحبت از کاهش خطر حملات قلبی، سکته مغزی و نارسایی احتقانی قلب میشود، هرچه سطح کلسترول LDL پایینتر باشد، بهتر است. ما همچنین میدانیم که کاهش چربیهای خون و فشار خون بالا در جوانان، از سلامت بهینه قلب و عروق در تمام طول زندگی فرد پشتیبانی میکند.»
خطرات افزایش کلسترول LDL و اصول سبک زندگی سالم
مطالعات نشان میدهند که از هر چهار فرد بالغ در ایالات متحده، یک نفر دارای کلسترول LDL بالا (LDL-C) است که عامل اصلی ابتلا به آترواسکلروز (تصلب شرایین) یا همان باریک و سخت شدن رگها به شمار میرود. چربیهای اضافی میتوانند در دیواره سرخرگها تجمع یافته و پلاک تشکیل دهند. با بزرگ شدن پلاکها، جریان خون محدود میشود. عواملی مانند افزایش سن و سایر خطرات قلبی عروقی نیز احتمال پارگی پلاک را افزایش میدهند که میتواند منجر به حمله قلبی، سکته مغزی یا نیاز به جراحیهای اضطراری برای بازگرداندن جریان خون شود.
دکتر بلومنتال تاکید میکند که اصول اصلی زندگی سالم برای قلب بدون تغییر باقی مانده است؛ این اصول شامل پیروی از یک رژیم غذایی سالم، ورزش منظم، اجتناب از مصرف دخانیات، خواب کافی و حفظ وزن مناسب است. او اشاره میکند که حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد از بیماریهای قلبی عروقی حداقل تا حدودی با فاکتورهای خطر قابل اصلاح مرتبط هستند و همین موضوع، تغییر سبک زندگی را به پایه و اساس پیشگیری تبدیل میکند.
یکی از بهروزرسانیهای برجسته در این راهنما، توصیه به شروع غربالگری در سنین پایینتر و توجه بیشتر به فاکتورهایی مانند سابقه خانوادگی تصلب شرایین، بیماریهایی نظیر آرتریت روماتوئید و فاکتورهای خطر در طول زندگی شامل یائسگی زودرس، پرهاکلامپسی (مسمومیت بارداری) و دیابت بارداری در هنگام ارزیابی خطر قلبی عروقی و گزینههای درمانی است.
به عنوان مثال، به افرادی که مبتلا به هایپرکلسترولمی خانوادگی (یک بیماری ارثی که باعث افزایش شدید LDL-C میشود) هستند، توصیه میشود غربالگری را از دوران کودکی، یعنی حدود سن ۹ سالگی یا حتی زودتر آغاز کنند. این دستورالعمل همچنین یک بار انجام آزمایش لیپوپروتئین آ یا همان Lp(a) را توصیه میکند. بالا بودن میزان Lp(a) که اغلب ژنتیکی است، در سطح ۱۲۵ نانومول در لیتر با حدود ۴۰ درصد خطر بالاتر بیماری قلبی و در سطح ۲۵۰ نانومول در لیتر با دو برابر شدن این خطر همراه است.
ماشین حساب خطر PREVENT؛ ابزاری نوین برای ارزیابی شخصیسازیشده
تغییر بزرگ دیگر، بهکارگیری ابزاری جدید برای تخمین خطرات ۱۰ ساله و ۳۰ ساله حمله قلبی و سکته مغزی است. فرمول ترکیبی قبلی برای تخمین خطر ۱۰ ساله قلبی عروقی در افراد بالغ ۴۰ ساله و بالاتر و با استفاده از فاکتورهایی مانند سن، سطح کلسترول و فشار خون طراحی شده بود.
اما ماشین حساب جدید که با نام PREVENT (پیشبینی خطر رویدادهای بیماری قلبی عروقی) شناخته میشود، معیارهای بیشتری از جمله قند خون و شاخصهای سلامت کلیه را در نظر میگیرد. استفاده از این ابزار از سن ۳۰ سالگی توصیه میشود. ابزار PREVENT با استفاده از دادههای ۶.۶ میلیون نفر توسعه یافته است، در حالی که در ماشین حساب قبلی تنها از دادههای حدود ۲۶ هزار نفر استفاده شده بود.
دکتر سث مارتین (Seth Martin)، متخصص قلب و عروق و مدیر آزمایشگاه سلامت دیجیتال در مرکز سیکارون جانز هاپکینز میگوید: «تغییر پارادایم به سمت استراتژیهای پیشگیری فعال در سنین پایینتر میتواند مسیر بیماریهای قلبی عروقی را به طور معناداری تغییر دهد و به نتایج سلامتی بسیار بهتری برای افراد در دهههای بعدی زندگی منجر شود.»
تشدیدکنندههای خطر و تصویربرداری میزان کلسیم کرونری
برای افرادی که در مرز خطر یا خطر متوسط قرار دارند، پزشکان ممکن است از آزمایشهای تکمیلی برای هدایت تصمیمات درمانی استفاده کنند. این آزمایشها شامل اندازهگیری پروتئین واکنشگر سی با حساسیت بالا (hsCRP) است که نشانگر التهاب در جریان خون به شمار میرود. همچنین بالا بودن Lp(a)، سابقه خانوادگی بیماری قلبی عروقی زودهنگام و نژادهای دارای خطر بالاتر نیز میتوانند بر ارزیابی نهایی اثر بگذارند.
این دستورالعمل همچنین توصیهها را برای انجام اسکن کلسیم شریان کرونر (CAC) گسترش داده است؛ آزمایشی که میتواند رسوبات کلسیم را در پلاکهای عروقی شناسایی کرده و به تنظیم دقیقتر برنامههای درمانی کمک کند. علاوه بر این، راهنماییهای تکمیلی برای زنان باردار یا شیرده، افراد بالغ ۷۵ ساله و بالاتر و مبتلایان به بیماریهایی مانند دیابت، بیماری پیشرفته مزمن کلیوی، عفونت HIV یا سرطان ارائه شده است.
این سند شامل توصیههای بهروز شده در مورد مصرف داروهای استاتین و همچنین سایر درمانهای کاهشدهنده کلسترول مانند ازتیمایب (ezetimibe)، بمپدوئیک اسید (bempedoic acid) و آنتیبادیهای تکتیره تزریقی PCSK9 است. این درمانها ممکن است برای افرادی که تنها با مصرف استاتین به کاهش کافی در LDL-C دست نمییابند یا به درمانهای ترکیبی نیاز دارند، مناسب باشند.
اهداف جدید برای کاهش LDL و گزینههای درمانی گستردهتر
برای افراد بدون سابقه بیماری قلبی عروقی، سطح بهینه LDL-C همچنان زیر ۱۰۰ میلیگرم بر دسیلیتر است. با این حال، دستورالعمل جدید کاهش LDL-C به زیر ۷۰ میلیگرم بر دسیلیتر را برای افراد با خطر متوسط و زیر ۵۵ میلیگرم بر دسیلیتر را برای افراد با خطر بالاتر توصیه میکند. این راهنما همچنین اهداف و توصیههایی را برای non-HDL-C و آپولیپوپروتئین B (پروتئینی متصل به ذرات کلسترول) شامل میشود.
در یادداشتی همراه، بلومنتال و نایبرئیس تدوین دستورالعمل دیسلیپیدمی سال ۲۰۲۶ پیشنهاد کردند که توصیههای آینده ممکن است به افرادی که حداقل به آترواسکلروز متوسط مبتلا هستند نیز توصیه کند که سطح LDL-C خود را به زیر ۵۵ میلیگرم بر دسیلیتر برسانند.
شایان ذکر است که دستورالعمل سال ۲۰۲۶ پیش از انتشار نتایج کارآزمایی بالینی VESALIUS-CV در مجله پزشکی نیوانگلند نهایی شده بود؛ مطالعهای که مزایای دستیابی به این اهداف LDL-C را از طریق ترکیب درمانهای مختلف کاهشدهنده کلسترول تایید کرده است.
آگهی فردا