خطر ورود یک مخدر عجیب از عراق به ایران: کپتاگون چیست و چرا داعش از آن استفاده میکرد؟
در سالهای اخیر، پدیدههای جدیدی در عرصه مصرف مواد مخدر در جهان نمایان شده است که یکی از آنها، مادهای به نام «کپتاگون» است. این مخدر، که بهعنوان یک روانگردان شناخته میشود، در برخی مناطق خاورمیانه، بهویژه در عراق و سوریه، شاهد افزایش مصرف آن بودهایم. اما برای ما ایرانیان، ورود این ماده به کشور میتواند تهدیدی جدی به شمار برود.
کپتاگون، با نام علمی «فنوثیامین» (Fenethylline) یکی از انواع ترکیبات شیمیایی است که در ابتدا با هدف درمان برخی مشکلات پزشکی و بهویژه در زمینه اختلالات خواب و افسردگی بهکار میرفت. اما بهسرعت به یکی از محبوبترین مواد مخدر در بین گروههای تروریستی و بزهکار تبدیل شد. دلیل این موضوع به تاثیرات روانی و فیزیکی قوی این ماده برمیگردد. مصرفکنندگان کپتاگون بهطور موقت احساس افزایش انرژی، افزایش تمرکز و عملکرد ذهنی بهتری را تجربه میکنند. این ویژگیها موجب شده تا این ماده بهعنوان دارویی غیرقانونی در بین افرادی که به دنبال انرژی و هوشیاری بیشتر هستند، بهویژه افرادی نظیر نیروهای درگیر در جنگ و تروریسم، به محبوبیت برسد.
یکی از نکات قابلتوجه در زمینه مصرف کپتاگون، ارتباط آن با گروههای تروریستی، بهویژه داعش است. بر اساس گزارشهای مستند، این گروه از کپتاگون بهعنوان ابزاری برای افزایش استقامت و کاهش ترس در میدانهای جنگ استفاده میکرد. با مصرف این ماده، تروریستها قادر بودند ساعات طولانیتری را بدون خواب و استراحت به نبرد بپردازند، امری که به آنها در انجام عملیاتهای پیچیده و خطرناک کمک میکرد. بهویژه در شرایطی که عملیاتهای تروریستی نیاز به تمرکز و شجاعت بیشتری دارند، کپتاگون بهنوعی بهعنوان یک داروی تقویتی عمل میکرد.
در حال حاضر، با توجه به شرایط بازار مواد مخدر در منطقه، خبرهایی مبنی بر ورود کپتاگون از عراق به ایران به گوش میرسد. تغییرات در الگوهای قاچاق مواد مخدر و ظهور انواع جدید مخدر میتواند نشاندهنده نگرانیهای جدی برای جامعه ایران باشد. بر اساس اعلام مسئولین و نهادهای مربوط، چنین مخدرهایی میتوانند عواقب اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی ناگواری را بهدنبال داشته باشند. بهویژه که جامعه ایرانی در سالهای اخیر درگیر مسائل مختلف اجتماعی و اقتصادی بوده و ورود هرگونه مواد مخدر جدید میتواند باعث آسیبهایی جدی به خانوادهها و جوانان شود.
وزارت بهداشت و درمان ایران در چند ماه اخیر هشدارهایی درباره خطرات احتمالی مصرف کپتاگون صادر کرده است. بهگفته مسئولین، ورود این مخدر به کشور میتواند تبعات جبرانناپذیری برای نسل جوان کشور بهدنبال داشته باشد. از آنجا که استعمال این ماده میتواند به اعتیاد منجر شود، لازم است تا جامعه با خطرات آن آشنا شود و تمهیدات لازم برای مقابله با آن اندیشیده شود.
تجربه کشورهایی مانند عراق و سوریه نشان میدهد که برخورد با پدیده مواد مخدر نیاز به یک راهکار جامع و هماهنگ دارد. این راهکار شامل آموزش عمومی، همکاریهای بینالمللی، و ایجاد مراکز درمان و بازپروری برای معتادان میشود. در این راستا، رسانهها نیز میتوانند نقش بسزایی ایفا کنند و با اطلاعرسانی مناسب و آگاهی بخشی به مردم، از انتشار این ماده خطرناک جلوگیری کنند.
بههرحال، ورود کپتاگون به ایران میتواند زنگ خطر جدی برای جامعه باشد. نیاز به همکاری همهجانبه مسئولین، کارشناسان، نهادهای اجتماعی و خود مردم برای مقابله با این پدیده نوظهور بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. تنها با آگاهی، اطلاعرسانی صحیح و اقدامهای پیشگیرانه میتوان از تهدیدات اینگونه مواد مخدر جلوگیری کرد و نسل آینده را در برابر آسیبهای اجتماعی و روانی محفوظ نگهداشت.
