تنشهای نظامی میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران با ورود به دومین شب متوالی از حملات سنگین موشکی و هوایی، به اوج خود رسیده است. این درگیریهای شدید که پس از اعلام پایان آتشبس از سوی دونالد ترامپ آغاز شد، اکنون مسیرهای ترانزیت انرژی جهان را با چالش جدی مواجه کرده است.
تداوم تبادل آتش در دومین شب درگیری؛ اتهام حمله به تأسیسات هستهای
به گزارش واضح به نقل از خبرگزاری بیبیسی (BBC)، در پی تبادل آتش سنگین میان ایالات متحده و ایران برای دومین شب متوالی، ناظران بینالمللی از کاهش شدید و دراماتیک تعداد تردد کشتیهای تجاری و نفتکشها از طریق تنگه هرمز خبر میدهند. مقامات واشنگتن اعلام کردهاند که در جریان حملات خود، ۹۰ هدف نظامی را بمباران کردهاند که برخی از آنها در نزدیکی این آبراه حیاتی قرار دارند.
در طرف مقابل، مقامات تهران گزارش دادهاند که در جریان حملات دو روز گذشته، ۱۴ نفر جان خود را از دست دادهاند. رسانههای دولتی ایران نیز در گزارشهای خود اعلام کردند که مواضعی در نزدیکی نیروگاه هستهای بوشهر در ساعات بعد از ظهر هدف اصابت قرار گرفته است. ایران در پاسخ به این اقدامات، داراییها و پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای کویت، بحرین و قطر را هدف قرار داد. رسانههای وابسته به دولت ایران گزارش دادند که در ساعات پایانی روز پنجشنبه، تهران حملات بیشتری را علیه مواضعی در کویت، اردن و عراق آغاز کرده است.
برگزاری مراسم تشییع سید علی خامنهای همزمان با تهدیدات علیه ترامپ
همزمان با این درگیریهای نظامی، جمعیت انبوهی از مردم برای خاکسپاری رهبر معظم سابق ایران، [آیتالله] علی خامنهای، پس از شش روز مراسم تشییع، گرد هم آمدند. جمیعت عظیمی در خیابانهای شهر مشهد در شمال شرقی ایران با تکان دادن پرچمهای ایران تجمع کردند و تصاویر منتشر شده نشان میدهد که برخی از حاضران پلاکاردهایی حاوی تهدید به مرگ علیه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در دست داشتند. وی در ۲۸ فوریه و در جریان نخستین ساعات حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران جان باخته بود.
وزارت امور خارجه ایران آخرین حملات ارتش آمریکا را به عنوان یک «جنایت جنگی آشکار» محکوم کرد و دولت ایالات متحده را «شرور و سایکوپات (روانآزار)» خواند. به گفته وزارت امور خارجه، پلها و خطوط راهآهنی که تهران را به شهر مشهد — محل برگزاری مراسم تشییع — متصل میکرد نیز در این حملات آسیب دیدهاند.
آمار تلفات و مجروحان حملات اخیر بر اساس اعلام وزارت بهداشت
وزارت بهداشت ایران اعلام کرد که در این دور جدید از درگیریها ۱۴ نفر کشته شدهاند. حسین کرمانپور، مدیر روابط عمومی این وزارتخانه، تشریح کرد که حملات آمریکا به پنج استان کشور در روزهای ۸ و ۹ ژوئیه، علاوه بر تلفات جانی، ۷۸ مجروح بر جای گذاشته که ۴۷ نفر از آنها همچنان در بیمارستان بستری هستند.
کشورهای حوزه خلیج فارس نیز پس از حملات آمریکا، وقوع حملات تلافیجویانه از سوی ایران را گزارش کردند؛ از جمله انفجارهایی در منامه، پایتخت بحرین شنیده شد، سیستمهای پدافندی کویت اقدام به رهگیری موشکها و پهپادها کردند و قطر نیز هشدار امنیتی صادر کرد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) تأیید کرد که در طول شب، حملات تلافیجویانی را علیه پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین انجام داده و این اقدامات را «مرحله اول پاسخ تنبیهی علیه پیمانشکنان آمریکایی» نامیده است.
واکنش تند قالیباف به نقض عهد آمریکا؛ شرط بازگشایی تنگه هرمز
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران با آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس (X) نوشت که آمریکا «هنوز یاد نگرفته است که قلدری و بدعهدی دیگر بدون هزینه نیست». او در پست خود نوشت: «بگذارید واضح بگویم؛ اگر بزنید، میخورید.» وی همچنین افزود که تنگه هرمز تنها تحت ترتیبات و نظارت ایران باز خواهد بود، نه با «تهدیدهای آمریکایی».
در مقابل، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام – CENTCOM) اعلام کرد که آخرین دور از حملات با هدف «کاهش بیشتر توانایی ایران برای حمله به کشتیهای تجاری و دریانوردان غیرنظامی بیگناه» در این آبراه حیاتی انجام شده است. سنتکام در بیانیه خود مدعی شد که ۹۰ هدف نظامی ایران شامل سیستمهای پدافند هوایی و زیرساختهای لجستیک نظامی را در طول خط ساحلی ایران منهدم کرده است.
سقوط شدید آمار تردد نفتکشها در خلیج فارس و ناامیدی در بازار انرژی
فیل بلچر، مدیر بخش دریایی سازمان بینالمللی مالکان مستقل نفتکش (اینترتنکو – Intertanko)، اعلام کرد که پس از تشدید درگیریها، تعداد کشتیهایی که از مسیر جنوبی تنگه هرمز عبور میکنند به «اعدادی تکرقمی» کاهش یافته است. به گفته بلچر، آمار روزانه تردد کشتیها که پیش از این حدود ۳۰ فروند بود، نسبت به آمار ۷۰ فروندی هفته گذشته افت شدیدی داشته و بسیار پایینتر از رقم نرمال ۱۳… فروندی است که قبل از آغاز جنگ ایران در اوایل سال جاری میلادی ثبت میشد.
او در گفتگو با برنامه امروز رادیو ۴ بیبیسی اعلام کرد که پس از امضای یادداشت تفاهم (MoU) میان ایران و آمریکا در ماه گذشته، یک «خوشبینی مفرط» در زمینه کشتیرانی در منطقه شکل گرفته بود، اما اکنون فضا کاملاً دگرگون شده است. وی افزود: «این چرخه خشونت و اخبار مثبت و منفی مکرر، تأثیر مخرب و عظیمی هم بر کسبوکارها و هم بر خود دریانوردان گذاشته است.»
جزئیات خسارات و فعال شدن پدافند هوایی در شهرهای ساحلی ایران
چهارشنبه شب، صدای چندین انفجار در دیگر نقاط سواحل ایران از جمله شهرهای کنارک و چابهار شنیده شد. تلویزیون دولتی ایران وقوع هشت انفجار را در بندرعباس گزارش کرد و گفت دو موشک به بنادر سیریک و جاسک در جنوب ایران اصابت کرده است. این گزارش افزود دو پرتابه نیز به جزیره ابوموسی برخورد کرده است. بر اساس گزارش رسانههای دولتی، سیستمهای پدافند هوایی در بندرعباس فعال شدهاند. میزان دقیق خسارات ناشی از حملات آمریکا هنوز مشخص نیست، اما رسانههای ایرانی از قطعی برق در چابهار و آتشسوزی در یک پادگان سپاه در بوشهر خبر دادهاند.
موضعگیری دونالد ترامپ و پایان رسمی توافقنامه آتشبس
سنتکام پیش از این در بیانیهای اعلام کرده بود که ایران را مسئول «تجاوزات توجیهناپذیر اخیر علیه کشتیهای تجاری و خدمه غیرنظامی» میداند. در همین حال، پرزیدنت دونالد ترامپ در اواخر روز چهارشنبه مدعی شد که مقامات ایران چندی پیش تماس گرفته و «به شدت» خواستار یک توافق جدید شدهاند. ترامپ افزود: «من فقط نمیدانم که آیا آنها ارزش توافق کردن را دارند یا خیر؛ مشکل اینجاست که مطمئن نیستم آنها به توافق پایبند بمانند.»
ارتش آمریکا روز سهشنبه اعلام کرده بود که حملات «قدرتمندی» را در پاسخ به هجوم به سه نفتکش در تنگه هرمز آغاز کرده است. تنشهای فعلی، شدیدترین تبادل آتش میان دو کشور از زمان امضای یادداشت تفاهم در ۱۷ ژوئن محسوب میشود. ترامپ اعلام کرد که توافق آتشبس ماه گذشته با ایران اکنون «به پایان رسیده است». او به خبرنگاران گفت: «من دیگر نمیخواهم با آنها معامله کنم، آنها تفاله هستند. میدانید تفاله چیست؟ آنها بیمار هستند.»
در پاسخ به این اظهارات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما پاسخ ادبیات سخیف را با ادبیات سخیف نمیدهیم، بلکه با عمل پاسخ خواهیم داد؛ بیباکانه و با شجاعتی بزرگ.» توافق اولیه میان آمریکا و ایران شامل ۱۴ بند بود که از جمله آنها میتوان به یک دوره ۶۰ روزه برای آتشبس جهت تداوم مذاکرات، تضمین عبور امن کشتیها از تنگه هرمز و لغو تحریمهای آمریکا علیه ایران اشاره کرد.
محورهای کلیدی تحولات اخیر در روابط ایران و آمریکا:
- حمله ارتش آمریکا به ۹۰ هدف نظامی و ادعای آسیب به مناطق نزدیک به نیروگاه اتمی بوشهر.
- پاسخ موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای ایالات متحده در کویت، بحرین و قطر.
- اعلام رسمی پایان توافق آتشبس از سوی دونالد ترامپ و واکنش تند وزارت خارجه ایران.
- کاهش بیسابقه تردد نفتکشها در تنگه هرمز و ایجاد بحران در بازار بینالمللی انرژی.
آگهی فردا