به گزارش واضح به نقل از خبرگزاری رویترز (Reuters)، ایالات متحده و ایران سیگنالهایی مبنی بر نزدیک بودن یک توافق برای پایان دادن به درگیریهای خود ارسال کردهاند. یک مقام ارشد دولت آمریکا اعلام کرده است که هر دو طرف روی متن پیشنویس به توافق رسیدهاند و واشنگتن انتظار دارد طی روزهای آینده یک توافق صلح ایران و آمریکا را به صورت اولیه امضا کند. با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اظهار داشت که اگرچه هنوز احتمال تغییراتی در جزئیات توافق وجود دارد، اما این توافق موقت نشان میدهد که کشورش قویتر از این خط درگیری خارج شده است.
عباس عراقچی روز جمعه در تلویزیون دولتی اعلام کرد: «ایران برنده این نبرد با آمریکا است.» تنها چند ساعت پس از این اظهارات، نیروهای آمریکایی چندین پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند، سرنگون کردند. یک منبع آگاه که خواست نامش فاش نشود، به رویترز گفت که این پهپادها تهدیدی برای کشتیرانی تجاری محسوب میشدند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز بعداً این اقدام نظامی را تایید و اعلام کرد که این آبراه استراتژیک اکنون باز و ایمن است.
جزئیات پیشنویس توافق صلح؛ بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی
بر اساس گزارش منابع مطلع از روند مذاکرات، یادداشت تفاهم پیشنهادی خواستار بازگشایی تنگه هرمز و رفع کامل محاصره دریایی ایالات متحده بر بنادر ایران است. طبق این برنامه، مذاکرات هسته ای ایران که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آن را دلیل اصلی آغاز این درگیریها عنوان کرده بود، در مراحل بعدی و پس از اجرای این توافق انجام خواهد شد. یک مقام آمریکایی نیز روز جمعه به خبرنگاران گفت که این توافق اهداف اصلی ترامپ را برآورده کرده و روند مذاکرات را در موقعیت بسیار خوبی قرار داده است.
کشور پاکستان به عنوان میانجی در این گفتگوها عمل کرده است. گزارشهای مربوط به پیشنویس پیشنهادی از سوی منابع غربی، پاکستانی و ایرانی نشان میدهد که شرایط کلی ممکن است به نفع تهران باشد؛ موضوعی که انتقاد شدید ترامپ را برانگیخت و او این گزارشها را نادرست خواند. با وجود تفاوتهای جزئی، این پیشنهادات به طور گسترده بخش زیادی از خواستههای تهران را پوشش میدهد، در حالی که به نظر میرسد ترامپ فراتر از بازگشایی تنگه هرمز (که ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه آن را بسته بود) امتیاز چندانی به دست نیاورده است.
کنترل استراتژیک بر آبراههای بینالمللی و زمان امضای توافق
عراقچی تصریح کرد که ایران به همراه عمان، کنترل ترافیک عبوری از تنگه هرمز را حفظ خواهد کرد؛ آبراهی که قبل از آغاز درگیریها، یکپنجم عرضه نفت و گاز جهان را تامین میکرد. وی در این باره گفت: «شمشیر ما همیشه بالای سر تنگه هرمز باقی خواهد ماند.»
یک منبع غربی اعلام کرد که این توافق ممکن است به زودی و در روز یکشنبه امضا شود و شهر ژنو به عنوان محتملترین مکان برای این رویداد در نظر گرفته شده است. البته وزیر امور خارجه ایران اشاره کرد که این توافق پیش از اعلام رسمی، به صورت از راه دور (دیجیتالی) امضا خواهد شد. وزارت امور خارجه پاکستان نیز در بیانیهای کوتاه اعلام کرد که اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان و ایگنازیو کاسیس، وزیر امور خارجه سوئیس، روز شنبه با یکدیگر گفتگو کرده و ضمن استقبال از پیشرفت در مذاکرات، برای حفظ تماسهای نزدیک توافق کردند.
مفاد اصلی توافق چیست؟ آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران
شرایط پیشنویس که توسط چندین منبع برای رویترز تشریح شده است، نشان میدهد که ایالات متحده در ازای بازگشایی آبراه توسط ایران، فرآیند آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران به ارزش میلیاردها دلار را آغاز کرده و معافیتهایی را برای صادرات نفت ایران در نظر خواهد گرفت. مفاد اصلی این پیشنویس شامل موارد زیر است:
- آزادسازی داراییهای ارزی: بازگشت میلیاردها دلار از اموال بلوکه شده ایران در بانکهای خارجی.
- لغو تحریمهای نفتی: صدور معافیتهای جدید برای فروش و صادرات نفت خام ایران.
- مذاکرات هستهای ۶۰ روزه: بررسی وضعیت برنامه هستهای ایران در یک بازه زمانی مشخص پس از توافق اولیه.
- بررسی خسارتهای جنگی: گفتگو درباره پرداخت احتمالی غرامت جنگی به تهران و کنار گذاشتن درخواستهای طولانیمدت آمریکا برای محدود کردن برنامه موشکی ایران.
یک مقام آمریکایی با رد برخی از این ادعاها تاکید کرد: «هیچ پولی تا زمان اجرای تعهدات آزاد نخواهد شد. تنگه هرمز باز خواهد بود و ایران حق تامین مالی گروههای دیگر را ندارد. این یک توافق مبتنی بر عملکرد و گامبهگام است.»
موضعگیری اسرائیل؛ نتانیاهو توافق را نمیپذیرد
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، صراحتاً اعلام کرد که کشورش بخشی از این توافق نخواهد بود. نتانیاهو در هفتههای اخیر با ترامپ بر سر درخواستهای آمریکا مبنی بر کاهش اقدامات نظامی اسرائیل در لبنان برای دستیابی واشنگتن به توافق با تهران، دچار اختلاف نظر شده است.
عراقچی معتقد است که این توافق به جنگ در لبنان پایان میدهد و به معنای عقبنشینی اسرائیل از مناطق اشغالی خواهد بود. با این حال، وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرد که این کشور عقبنشینی نخواهد کرد و یک مقام ارشد اسرائیلی گفت تلآویو انتظار دارد آزادی عمل خود را برای مقابله با تهدیدات حفظ کند.
واکنش بازارها؛ کاهش قیمت جهانی نفت و دغدغههای سیاسی ترامپ
پیشرفت به سمت این توافق در پایان هفتهای حاصل شد که شاهد تشدید شدید خصومتها در خلیج فارس، از جمله تبادل آتش میان ایران و اسرائیل و حملات آمریکا به اهداف ایرانی بود. با انتشار این اخبار، بازارهای سهام جهانی صعود کردند و قیمت جهانی نفت کاهش یافت؛ به طوری که قیمت نفت خام برنت با افت بیش از ۳ درصدی به کمترین میزان خود در نزدیک به دو ماه گذشته رسید.
این درگیری با توجه به افزایش قیمت سوخت و کاهش محبوبیت ترامپ، به یک سردرد سیاسی برای کاخ سفید تبدیل شده است. برخی از جمهوریخواهان نگرانند که نامقبول بودن این جنگ به قیمت از دست دادن کنترل کنگره در انتخابات میاندورهای نوامبر تمام شود. با این حال، بسیاری از همحزبیهای ترامپ ممکن است برای تایید توافقی که بیش از حد به نفع ایران ارزیابی میشود، با چالشهای جدی روبرو شوند.
آگهی فردا