تهدید کیفیت درمان: بدهی ۶۲۰ میلیاردی بیمه‌ها، افزایش مسمومیت‌ها و فرسودگی بیمارستان لقمان

دکتر امیدوار رضایی، رئیس بیمارستان لقمان حکیم، به عنوان یکی از مهم ترین و تخصصی ترین مراکز درمانی کشور در حوزه مسمومیت ها، هشدار داد که بدهی های سنگین سازمان های بیمه گر و دولت، در کنار مشکلات ساختاری مانند فرسودگی و کمبود نیروی انسانی، کیفیت خدمات درمانی را به صورت جدی تهدید می کند. او همچنین از افزایش مسمومیت های الکلی و مواد مخدر خبر داد و تاکید کرد که سن ابتلا به این موارد متاسفانه رو به کاهش است.

لقمان حکیم: مرجع ملی مسمومیت‌ها

بیمارستان لقمان حکیم، نه تنها یک مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی مهم در کشور است، بلکه به عنوان مرجع ملی و یکی از مراکز شاخص منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت (WHO) در حوزه مسمومیت ها شناخته می شود.

• حجم بالای خدمات: این بیمارستان سالانه بیش از ۶۰ هزار مراجعه به اورژانس، ۱۲۰ هزار مراجعه به درمانگاه ها، و بیش از ۶ هزار عمل جراحی بزرگ را مدیریت می کند.
• بخش های تخصصی مسمومین: در حال حاضر، پنج بخش تخصصی برای بیماران مسموم در لقمان فعال است که شامل بخش مسمومیت مردان و زنان، دو بخش مراقبت های ویژه و یک بخش سرپایی است. حدود یک سوم از مراجعه کنندگان اورژانس به این مرکز، مربوط به انواع مسمومیت ها است.

هشدارهای نگران کننده درباره مسمومیت‌ها

رئیس بیمارستان لقمان حکیم نکات نگران کننده ای را در خصوص روند مسمومیت ها مطرح کرد:

• افزایش مسمومیت های الکلی و کاهش سن: او تاکید کرد که متاسفانه مصرف و مسمومیت های الکلی در حال افزایش است و نکته بسیار مهم تر، کاهش سن مسمومیت در مراجعین است. مراجعین از اقشار مختلف شامل دانش آموزان، افراد تحصیل کرده و حتی کارکنان سفارتخانه ها هستند.
• افزایش مسمومیت مواد مخدر در زنان و جوانان: مسمومیت ناشی از مواد مخدر نیز رو به افزایش است. این افزایش به ویژه در میان زنان و جوانان دیده می شود که اهمیت توجه به این موضوع را چند برابر می کند. مصرف مواد صنعتی و تقلبی یکی از دلایل اصلی افزایش موارد مسمومیت های خطرناک با مواد مخدر است.
• خودخواسته بودن مسمومیت های دارویی: رضایی اعلام کرد که حدود ۹۰ درصد از مسمومیت های دارویی مراجعه کنندگان، خودخواسته و عمدی است. قرص برنج همچنان کشنده ترین نوع مسمومیت دارویی است که میزان مرگ و میر ناشی از آن در مراجعین حدود ۵۰ درصد است.
• توجه به سلامت روان: به دلیل نقش پررنگ مسائل روان شناختی در مسمومیت ها، بیمارستان لقمان از ظرفیت روان پزشکان و روان شناسان استفاده می کند تا به محض ورود، خدمات مورد نیاز را به بیماران ارائه دهند، به خصوص افرادی که سابقه تکرار مسمومیت یا اقدام به خودکشی دارند.

بحران مالی: بدهی های سنگین و تراز منفی

بزرگ ترین چالش بیمارستان های دولتی، مسئله مالی است که رئیس بیمارستان لقمان حکیم آن را تهدیدی مستقیم برای کیفیت خدمات دانست.

• بدهی کلان: میزان مطالبات بیمارستان لقمان حکیم از سازمان های بیمه گر و دولت، بالغ بر ۶۲۰ میلیارد تومان است. سهم بدهی سازمان تامین اجتماعی ۳۰۰ میلیارد تومان و بیمه سلامت ۱۶۸.۵ میلیارد تومان است.
• تاخیر در پرداخت: رضایی گفت تاخیر در پرداخت مطالبات بیداد می کند؛ به طوری که در هفت ماه از سال، هنوز هیچ مبلغی از بیمه ها دریافت نشده است. این تاخیرها در شرایطی که تورم بالاست و بیمارستان مجبور است اقلام مورد نیاز را با قیمت آزاد و نقدی تهیه کند، سبب تراز مالی منفی شده است.
• کسورات متعدد: علاوه بر تاخیر، کسورات گوناگون از بودجه اختصاصی بیمارستان ها توسط دستگاه های مختلف و همچنین کسورات به دلیل بهانه گیری های بیمه ها در هنگام بررسی اسناد، بار مالی بیمارستان را افزایش می دهد. به گفته وی، کسورات بیمه ای لقمان حکیم حدود ۷ میلیارد تومان در ماه است.
• واقعی نبودن تعرفه ها: تعرفه های پزشکی که توسط دولت اعلام می شود، به صورت واقعی و بر اساس قیمت تمام شده خدمات محاسبه نمی شود. این “تعرفه های تحمیلی” باعث ایجاد فاصله بین درآمد و هزینه شده و بیمارستان ها را زیان ده می کند.

هشدار: رضایی تاکید کرد که درامد و هزینه بیمارستان ها باید مثل ترازو در تعادل باشند. ادامه تراز منفی، فشار را مستقیما به کارکنان و در نهایت به **مردم و کیفیت خدمات درمانی** منتقل می کند.

مشکلات ساختاری: فرسودگی، کمبود پرسنل و طرح های ناموفق

چالش های لقمان حکیم تنها مالی نیستند و مشکلات عمیق ساختاری نیز بر کیفیت خدمات سایه افکنده اند:

• کمبود نیروی پرستاری: استانداردهای نیروی انسانی رعایت نمی شود. در حالی که حداقل ۱.۲ پرستار به ازای هر تخت لازم است، این نسبت در لقمان کمتر از یک است و بیمارستان با کمبود ۱۲۰ نفر در کادر پرستاری و هوشبری مواجه است. این کمبود منجر به کنسل شدن عمل های جراحی و تعطیلی برخی بخش ها می شود.
• قراردادهای گوناگون و حقوق پرسنل: رضایی انتقاد کرد که با وجود قانون مصوب مجلس در سال ۱۳۷۵ که حقوق پرسنل باید از بودجه عمومی تامین شود، دولت ها با روش های مختلف و ایجاد انواع قراردادهای استخدامی پرداخت بخش عمده ای از حقوق پرسنل را به درامد اختصاصی بیمارستان موکول کرده اند.
• فرسودگی بیمارستان ها: بر اساس آمار وزارت بهداشت، بیش از ۵۰ درصد بیمارستان های کشور فرسوده هستند. او با اشاره به قرار گرفتن تهران روی خطوط زلزله، درباره خطر فرسودگی بیمارستان های پایتخت هشدار داد و گفت عمر بیمارستان ها در ایران به دلیل عدم ساخت با استانداردهای مهندسی بالا، بسیار کوتاه است. لقمان حکیم نیز نیازمند طرح جایگزینی کامل است.

چالش مصدومان ترافیکی: بار مالی بر دوش نظام سلامت

رضایی به مسئله مصدومان حوادث ترافیکی پرداخت که بار مالی سنگینی بر بیمارستان های دولتی تحمیل می کند:

• عدم پرداخت سهم وزارت بهداشت: سهم ۱۰ درصدی وزارت بهداشت از محل بیمه شخص ثالث، که برای کمک به هزینه های درمانی مصدومان ترافیکی مصوب شده است، سال ها با تاخیر یا عدم پرداخت از سوی بیمه ها مواجه بوده است. این امر باعث شده تا مطالبات بیمارستان ها از وزارت بهداشت در این خصوص انباشته شود.
• افزایش مرگ و میر و سود خودروسازان: او هشدار داد که آمار مرگ و میر حوادث ترافیکی که تا ۱۸ هزار نفر کاهش یافته بود، دوباره به حدود ۲۰ هزار نفر در سال افزایش یافته است. او ریشه این معضل را در خودروهای ناایمن، عدم رعایت قوانین و نقاط حادثه خیز جاده ها دانست.
• بار مالی نامتوازن: وی تاکید کرد که بیشترین هزینه و بار ناشی از این حوادث بر نظام سلامت تحمیل می شود، در حالی که سود فروش و افزایش قیمت خودروهای ناایمن به جیب خودروسازان می رود.

خواسته ها: اجرای سیاست های کلی سلامت

در پایان، دکتر رضایی خواستار اجرای کامل سیاست های کلی نظام سلامت شد و تاکید کرد که وزارت بهداشت باید تولیت و اختیار کامل در نظام سلامت را داشته باشد تا بتواند سیاست گذاری های متمرکز و واحدی اعمال کند. او همچنین به تداخل شورای عالی انقلاب فرهنگی در تعیین ظرفیت دانشجویان علوم پزشکی انتقاد کرد و گفت تصمیم گیری های بدون توجه به سرانه آموزشی و خوابگاه، موجب اختلال در نظام سلامت می شود.