بعد از رسوایی سیری، شنود فناوری چه خوابی برات دیده؟

اپل مجبور شد به خاطر شنود سیری، ۹۵ میلیون دلار غرامت بپردازد. اما این پایان ماجرا نیست. آیا فناوری‌های دیگر هم به حرف‌های خصوصی ما گوش می‌دهند؟ بیایید ببینیم ماجرا از چه قرار است و چه چیزی در انتظار ماست.

دنی الیس بچارد (Deni Ellis Béchard) در مقاله‌ای که دین ویسِر (Dean Visser) آن را ویرایش کرده، به این موضوع پرداخته است.

سیری، قربانی بعدی حریم خصوصی؟

طبق ادعاها، سیری در دستگاه‌های مختلف اپل، از جمله آیفون، هوم‌پاد و اپل واچ، به مکالمات کاربران گوش می‌داده است؛ حرف‌هایی درباره مسائل جنسی، معاملات مواد مخدر و حتی ویزیت دکترها! و از این اطلاعات برای نمایش تبلیغات هدفمند استفاده می‌کرده. با وجود اینکه اپل این اتهام را رد می‌کرد، اخیراً مجبور شده ۹۵ میلیون دلار غرامت بپردازد تا یک پرونده حقوقی را مختومه کند. در این پرونده، شاکیان از اتفاقات عجیب و غریبی خبر داده بودند: مثلاً بعد از صحبت درباره کفش‌های Air Jordan، بلافاصله تبلیغ همان کفش‌ها را می‌دیدند؛ یا بعد از صحبت درباره رستوران Olive Garden، ناگهان تبلیغات پاستا برایشان پخش می‌شد؛ و حتی بعد از گفت‌وگوی خصوصی با پزشک درباره یک عمل جراحی، تبلیغ همان عمل را مشاهده می‌کردند. از اوایل اردیبهشت‌ماه، مسئول رسیدگی به این پرونده یک وب‌سایت برای ثبت درخواست غرامت باز کرده است. دارندگان آمریکایی تمام دستگاه‌های دارای سیری که بین سپتامبر ۲۰۱۴ (شهریور ۱۳۹۳) و دسامبر ۲۰۲۴ (آذر ۱۴۰۳) خریداری شده‌اند، می‌توانند برای دریافت تا ۲۰ دلار غرامت برای هر دستگاه اقدام کنند؛ مبلغی که شاید فقط برای یک نوشیدنی و یک نگاه مشکوک به گوشی کافی باشد.

ماجرای لوپز علیه اپل از کجا شروع شد؟

پرونده حقوقی لوپز علیه اپل (Lopez v. Apple) به ژوئیه ۲۰۱۹ (تیر ۱۳۹۸) برمی‌گردد. در آن زمان، روزنامه گاردین (Guardian) ادعاهای یک افشاگر ناشناس را منتشر کرد. این فرد، پیمانکار فرعی اپل بود و وظیفه‌اش گوش دادن به ضبط‌های سیری برای تشخیص فعال شدن درست یا نادرست دستیار صوتی بود. این افشاگر ادعا کرد که فعال‌سازی‌های تصادفی سیری به‌طور معمول صداهای حساسی را ضبط می‌کنند. برخلاف وعده‌های اپل مبنی بر اینکه سیری فقط در صورت دعوت گوش می‌دهد، صداهای پس‌زمینه (به گفته افشاگر، اغلب فقط صدای زیپ) می‌توانستند آن را روشن کنند. این پیمانکار گفته بود که اطلاعات مکانی و اطلاعات تماس کاربر همراه با ضبط‌ها ارسال می‌شود.

اپل هرگز به صراحت به کاربران نگفته بود که ممکن است انسان‌ها درخواست‌های سیری آن‌ها را بررسی کنند. یک هفته پس از گزارش گاردین، اپل این برنامه را متوقف کرد. اولین شکایت لوپز علیه اپل در آگوست ۲۰۱۹ (مرداد ۱۳۹۸) ثبت شد و دو هفته بعد، اپل عذرخواهی عمومی کرد و قول داد که بررسی انسانی را فقط به صورت اختیاری انجام دهد و از نگهداری پیش‌فرض صداها خودداری کند. این عذرخواهی برای رفع نگرانی‌های مشتریان ارائه شد، نه به عنوان اعتراف به تخلف. اپل تمام اتهامات وارده در این دادخواست را رد کرد، که در توافق‌های دسته‌جمعی در دادگاه‌های ایالات متحده امری رایج است.

آیا این داستان برایتان آشنا نیست؟

اگر این وضعیت برایتان آشنا به نظر می‌رسد، حافظه‌تان درست کار می‌کند. در سال ۲۰۱۸، الکسای آمازون (Amazon’s Alexa) مکالمه یک زن و شوهر درباره کفپوش‌های چوبی را ضبط و برای یکی از کارمندان شوهر ارسال کرد. آمازون این اتفاق را ناشی از یک زنجیره نامحتمل از نشانه‌های اشتباه شنیده شده دانست؛ در واقع، مشکل از این بود که الکسا با شنیدن صدای حرف زدن در اتاق نشیمن، به طور تصادفی با یک نفر تماس گرفته بود. سال بعد، بلومبرگ (Bloomberg) گزارش داد که آمازون هزاران کارگر دارد که برای تنظیم دقیق دستیار صوتی، کلیپ‌ها را رونویسی می‌کنند. بعداً گوگل (Google) نیز با اتهامات مشابهی روبرو شد. الگو روشن بود: ربات‌ها باید آموزش ببینند تا مطمئن شوند که دستورات صوتی را به درستی می‌شنوند، و این آموزش باید توسط انسان‌هایی انجام شود که در این فرآیند، ناگزیر چیزهایی را که نباید، از طریق وسایل مصرفی می‌شنوند. حتی تلویزیون‌ها هم در این ماجرا نقش داشتند: در سال ۲۰۱۵، سامسونگ (Samsung) به صاحبان تلویزیون‌های هوشمند خود هشدار داد که در نزدیکی آن‌ها درباره رازهایشان صحبت نکنند، زیرا دستورات صوتی به اشخاص ثالث ناشناس ارسال می‌شوند؛ هشداری که انگار جورج اورول (George Orwell) آن را نوشته بود.

این موضوع توهم توطئه نیست. یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۹ نشان داد که ۵۵ درصد از آمریکایی‌ها بر این باورند که تلفن‌هایشان برای جمع‌آوری داده برای تبلیغات هدفمند به آن‌ها گوش می‌دهند، و یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۳ این رقم را به بیش از ۶۰ درصد رساند. در بریتانیا، یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۱ نشان داد که دو سوم بزرگسالان متوجه تبلیغاتی شده‌اند که احساس می‌کنند مربوط به یک گفتگوی واقعی اخیر است. اما روانشناسان می‌گویند این تصور “خزش تبلیغاتی مرتبط با مکالمه” اغلب به یک حلقه بازخورد ناشی از سوگیری تاییدی متکی است: ما هزاران تبلیغی را که پس‌زمینه ثابتی برای زندگی ما تشکیل می‌دهند نادیده می‌گیریم، اما از یک باری که کلمه “آتش” را به زبان آورده‌ایم، یک افسانه می‌سازیم و یک برنامه سعی می‌کند مشعل‌های تیکی را به ما بفروشد. نتیجه، یک ترس فرهنگی خفیف است، به طوری که مردم روی میکروفون‌های دستگاه‌های خود نوار چسب می‌زنند و کاربران TikTok از سیری التماس می‌کنند که دست از تعقیب آن‌ها بردارد. با دانستن اینکه شرکت‌های فناوری تا چه حد تشنه داده هستند، نمی‌توان مردم را برای این نگرش سرزنش کرد.

اپل (Apple) که زمانی شعار “آنچه در آیفون شما اتفاق می‌افتد، در آیفون شما می‌ماند” را روی یک بیلبورد در لاس وگاس (Las Vegas) قرار داده بود، با این توافق مجبور به اعتراف به اشتباه خود نمی‌شود، اما لکه‌ای بر هاله تیتانیومی آن می‌اندازد: اگر شرکتی مستقر در کوپرتینو، کالیفرنیا (Cupertino, Calif.) نتواند جلوی لحظات “میکروفون داغ” را بگیرد، چه کسی می‌تواند؟

در پاسخ به درخواست اظهار نظر ساینتیفیک امریکن (Scientific American)، اپل اطلاعاتی درباره این توافقنامه به اشتراک گذاشت و بر تعهد خود به حفظ حریم خصوصی تأکید کرد. آمازون (Amazon) نیز بر تعهد خود به حفظ حریم خصوصی تأکید کرد و نوشت: «دسترسی به خدمات داخلی به شدت کنترل می‌شود و فقط به تعداد محدودی از کارمندانی که به این خدمات برای آموزش و بهبود سرویس نیاز دارند، اعطا می‌شود.» سامسونگ و گوگل تا زمان انتشار این خبر به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخی نداده بودند.

منبع