هورمونهای مردانه با تغییرات نگرانکنندهای مواجه شدهاند. طی نزدیک به ۵۰ سال گذشته و در پنج کشور مختلف، سطح تستوسترون در مردان به شدت کاهش یافته است؛ موضوعی که به گفته محققان میتواند نشاندهنده یک بحران گستردهتر در سلامت باروری مردان باشد.
کاهش ۵۴ درصدی هورمون مردانه طی چند دهه
به گزارش واضح به نقل از زدتامای ساینس (ZME Science)، در تحلیل جدیدی که در نشست سالانه انجمن اروپایی تولید مثل انسان و جنینشناسی در لندن ارائه شد، محققان گزارش دادند که میانگین تستوسترون کل در مردان بین سالهای ۱۹۷۲ تا ۲۰۱۹ حدود ۵۴ درصد کاهش یافته است.
این پژوهش که به سرپرستی پروفسور هاگای لوین (Hagai Levine) از دانشکده بهداشت عمومی و طب جامعه هداسا برون در دانشگاه عبری اسرائیل انجام شده، شش مطالعه طولانیمدت را که به مرور زمان سطح تستوسترون را اندازهگیری کرده بودند، تجمیع کرده است. این مطالعات در مجموع شامل ۱۱۸,۵۹۳ مرد از کشورهای اسرائیل، ایالات متحده، برزیل، فنلاند و دانمارک بوده است.
لوین در گفتگو با روزنامه گاردین اظهار داشت: «ما شاهد کاهش بیش از ۵۰ درصدی در تستوسترون کل در این بازه زمانی بودیم. این آمار نشاندهنده کاهش بیش از ۱ درصدی در هر سال است؛ بنابراین این یک اتفاق تصادفی یا یک خطای آماری نیست.»
یک افت جدی در سلامت باروری مردان
دانشمندان سالهاست هشدار میدهند که سلامت باروری مردان رو به کاهش است. مطالعات قبلی به کاهش تعداد اسپرم اشاره داشتند، در حالی که پزشکان ارتباط بین تستوسترون پایین، چاقی، دیابت و ضعف در سلامت متابولیک را نیز ردیابی کردهاند. این تحلیل جدید سیگنال دیگری را اضافه میکند: طی نزدیک به پنج دهه، به نظر میرسد سطح هورمون مردانه بسیار شدیدتر از آنچه محققان انتظار داشتند، سقوط کرده است.
تستوسترون یک هورمون پیچیده است که بر مواردی بسیار فراتر از باروری تأثیر میگذارد. این هورمون به تنظیم تولید اسپرم و میل جنسی کمک میکند، اما با توده عضلانی، تراکم استخوان، خلقوخو، سطح انرژی و متابولیسم نیز در ارتباط است. بنابراین، افت مداوم تستوسترون در صورت تایید نهایی، میتواند نشانهای نه فقط درباره تولید مثل، بلکه در مورد سلامت عمومی مردان باشد.
سطح تستوسترون میتواند به طور طبیعی در طول زندگی یک مرد تغییر کند و سطوح پایینتر آن به طور خودکار نشانه بیماری نیست. اما افت شدید در سطح کل جامعه و در میان نسلها، با روند عادی پیری متفاوت است. این امر نشان میدهد که مردان بیشتری در معرض شرایطی قرار دارند که تستوسترون را سرکوب میکند؛ از چاقی و دیابت گرفته تا سایر فشارهای موجود در محیط مدرن.
تمرکز این تحلیل جدید بر مطالعات طولی بوده است؛ یعنی مطالعاتی که اندازهگیریهای تستوسترون را در چندین نقطه زمانی مختلف ردیابی کردهاند، نه اینکه صرفاً یک تصویر لحظهای واحد را ثبت کنند. این نوع طراحی جامع پژوهشی، وزن و اعتبار بیشتری نسبت به مقایسه ساده گروههای نامرتبط به این تحقیق میدهد.
عوامل اصلی کاهش تستوسترون چیست؟
بزرگترین متهمان این رویداد، چاقی، دیابت و عوامل محیطی هستند.
چاقی ارتباط قوی با کاهش تستوسترون دارد. با افزایش چربی بدن، تستوسترون بیشتری میتواند به استروژن تبدیل شود و در نتیجه میزان تستوسترون در گردش خون کاهش مییابد. چاقی همچنین با التهاب و اختلال عملکرد متابولیک همراه است که میتواند در تنظیم طبیعی هورمونها تداخل ایجاد کند.
دیابت نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشد. مقاومت به انسولین و قند خون بالا به صورت مزمن میتواند سیگنالهای هورمونی را که از مغز به بیضهها ارسال میشوند، مختل کند. وقتی این سیگنالها ضعیف میشوند، بدن ممکن است تستوسترون کمتری تولید کند.
تحلیل جدید، کنترل خاصی روی عامل چاقی انجام نداده است که این یک محدودیت مهم برای تحقیق به شمار میرود. این بدان معناست که مطالعه میتواند کاهش چشمگیر تستوسترون را در طول زمان نشان دهد، اما نمیتواند به طور دقیق بگوید چه مقدار از این کاهش به دلیل افزایش نرخ چاقی یا دیابت است.
لوین گفت: «اگر بخواهم حدس بزنم – که یک حدس علمی و مستدل است – میگویم شاید یکچهارم تا نیمی از این کاهش را بتوان با چاقی و سندرم متابولیک توضیح داد.»
سایر محققان بر این باورند که توضیح متابولیک میتواند حتی سهم بزرگتری داشته باشد. پروفسور چانا جایاسنا (Channa Jayasena)، متخصص غدد درونریز تولید مثل در امپریال کالج لندن که در این پژوهش مشارکت نداشته است، به گاردین گفت: «چاقی و دیابت به راحتی میتوانند توجیهکننده تمام این کاهش باشند.»
اما لوین و همکارانش به فشارهای محیطی احتمالی نیز اشاره میکنند. مواد شیمیایی مختلکننده غدد درونریز که میتوانند در سیستم هورمونی تداخل ایجاد کنند، در برخی پلاستیکها، محصولات مراقبت شخصی، آفتکشها و مواد خانگی یافت میشوند. آلودگی هوا و گرما نیز به عنوان تهدیدهای احتمالی برای سلامت باروری مردان مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
شواهد مربوط به این عوامل محیطی هنوز کمتر اثبات شده است. مطالعات همیشه نتایج ثابتی ارائه ندادهاند و جداسازی اثرات مواجهه با مواد شیمیایی از رژیم غذایی، وزن بدن، سن، استرس، خواب و دیگر بخشهای زندگی مدرن کار دشواری است.
مکملهای تستوسترون راه حل این مشکل نیستند
این یافتهها در میان یک بحث داغ در مورد باروری مردان مطرح میشود. گروه لوین پیش از این نیز از کاهش شدید تعداد اسپرمها خبر داده بود؛ تحقیقی که توجه عموم را به خود جلب کرد، اما با انتقاد برخی دانشمندان مواجه شد که میزان نتیجهگیری از دادههای موجود را زیر سوال میبردند. تحلیل جدید تستوسترون احتمالاً این بحثها را تشدید خواهد کرد.
هنوز مشخص نیست که این موضوع چقدر برای باروری مردان مشکلساز است و پاسخ آن برای هر مردی یکسان نخواهد بود. تستوسترون تنها بخشی از یک سیستم تولید مثل بسیار بزرگتر است و سطوح پایینتر آن همیشه به معنای ناباروری نیست. با این حال، این روند ممکن است به بازار رو به رشد مکملهای تستوسترون دامن بزند؛ واکنشی که به گفته متخصصان باروری میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
تبلیغات درمانهای تستوسترون در رسانهها و شبکههای اجتماعی بسیار دیده میشود و اغلب مردانی را هدف قرار میدهد که نگران خستگی، پیری، خلقوخوی پایین یا کاهش ویژگیهای مردانه خود هستند. فضای مجازی و کامیونیتیهای مردان مکرراً درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) و مکملها را به عنوان دارویی برای یک «بحران مردانگی» ساختگی تبلیغ میکنند.
با این حال، از نظر پزشکی، واقعیت پیچیدهتر است. مصرف تستوسترون خارجی میتواند باعث شود که مغز سیگنالهایی را که به بیضهها دستور ساخت اسپرم میدهند، کاهش دهد.
استفاده از درمانهای تستوسترون یک چرخه بازخورد بیولوژیکی ایجاد میکند که در واقع تولید اسپرم را کاهش داده و میتواند باروری مردان را حتی بیشتر تضعیف کند.
در حال حاضر، این تحلیل جدید علت واحد یا راه حل یگانهای را شناسایی نمیکند. در عوض، به تغییر گستردهای اشاره دارد که در طول دههها و در کشورهای مختلف در حال رخ دادن است.
این کاهش ممکن است تا حدودی به داستان چاقی و دیابت مربوط باشد. همچنین ممکن است شامل مواد شیمیایی، گرما، سبک زندگی و دیگر فشارهای محیطی شود. به گفته محققان، احتمال زیاد این روند بازتابی از چندین نیروی محرک است که همزمان عمل میکنند و موضوعی است که بهتر است هوشمندانه چشم از آن برنداریم.
این مطالعه در نشست سالانه انجمن اروپایی تولید مثل انسان و جنینشناسی در لندن ارائه شده و هنوز در یک مجله علمی با داوری همتا (Peer-Reviewed) منتشر نشده است.
آگهی فردا