دانشمندان موفق به شناسایی پروتئینی شدهاند که به نظر میرسد ترمز التهاب مزمن مرتبط با افزایش سن را میکشد و گامی بزرگ رو به جلو در مسیر افزایش طول عمر سالم برمیدارد.
به گزارش واضح به نقل از ScienceDaily (بر اساس تحقیقات دانشگاه بوفالو)، دانشمندان پروتئینی را کشف کردهاند که فرآیند التهاب مزمن ناشی از پیری را متوقف میکند. موشهای مسنتری که سطح این پروتئین در بدن آنها افزایش یافته بود، نسبت به موشهای درماننشده، قویتر، پرانرژیتر و دارای استخوانهای سالمتری بودند. محققان میگویند این یافتهها در نهایت میتواند به ابداع درمانهایی منجر شود که به انسانها کمک میکند در سنین پیری، سلامت و استقلال جسمی خود را حفظ کنند.
تلاش برای مقابله با چالشهای جسمی دوران سالمندی
با توجه به افزایش جمعیت سالمندان، دانشمندان به دنبال راههایی هستند که به افراد کمک کند در سنین بالا سالمتر بمانند. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۵۰، تقریباً از هر چهار آمریکایی، یک نفر ۶۵ ساله یا بزرگتر باشد و بسیاری از آنها تا دهه ۹۰ زندگی خود عمر کنند. اگرچه طب مدرن به طور چشمگیری میانگین طول عمر را افزایش داده است، اما پیری همچنان چالشهای جسمی جدی از جمله تضعیف سیستم ایمنی، التهاب مزمن، پوکی و کاهش تراکم استخوان، خستگی مفرط و کاهش قدرت بدنی را به همراه دارد.
اکنون محققان دانشگاه بوفالو (University at Buffalo) بر این باورند که کلید مهمی برای کند کردن برخی از این تغییرات مرتبط با سن پیدا کردهاند.
هدفگیری پدیده «التهاب پیری» (Inflammaging) توسط دانشمندان
افزایش سن اغلب با یک حالت التهابی مداوم و سطح پایین همراه است که به تدریج به بافتها آسیب میرساند و بدن را ضعیف میکند. به گفته دکتر کیت کرکوود (Keith Kirkwood)، معاون ارشد پژوهشی و استاد زیستشناسی دهان در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه بوفالو، دانشمندان این فرآیند مخرب را التهاب پیری (Inflammaging) مینامند.
دکتر کرکوود توضیح میدهد: «این تغییرات مرتبط با سن که به عنوان پیری سیستم ایمنی (Immunosenescence) شناخته میشوند، منجر به کاهش تابآوری و انعطافپذیری سیستم ایمنی و افزایش حساسیت به بیماریهای التهابی مزمن مرتبط با سن میگردند.»
کرکوود اخیراً یک مطالعه طولانیمدت را با تمرکز بر کاهش ضعف و ناتوانی در موشهای پیر رهبری کرده است. این تحقیق بر روی تریستتراپرولین (TTP) متمرکز بود؛ یک پروتئین متصلشونده به RNA که با تجزیه سیگنالهای التهابی قبل از تجمع آنها، به کنترل و کاهش التهاب کمک میکند.
با افزایش سن انسان، سطح پروتئین TTP به طور طبیعی کاهش مییابد، به خصوص در سلولهای ایمنی. این افت شدید ممکن است اجازه دهد تا التهاب در سراسر بدن گسترش یافته و به یک عارضه شایع تبدیل شود.
تقویت پروتئین TTP؛ بهبود قدرت بدنی و سلامت استخوانها
برای بررسی اینکه آیا بازیابی و تقویت TTP میتواند مشکلات سلامتی مرتبط با پیری را بهبود بخشد، تیم تحقیقاتی گروهی از موشهای مسن را از نظر ژنتیکی اصلاح کردند تا این پروتئین در بدن آنها پایدار بماند. یافتههای شگفتانگیز آنها در شماره ژانویه ۲۰۲۶ مجله علمی Aging and Disease منتشر شده است.
کرکوود که چندین دهه از عمر خود را صرف مطالعه چاقی، پیری، التهاب دهان، بیماریهای پریودنتال (لثه) و پیشرفت سرطان دهان کرده است، میگوید: «این پروتئین واقعاً RNA را برای تخریب سریع هدف قرار میدهد. اکثر واسطههای پیشالتهابی نیمهعمر بسیار کوتاهی دارند، به این معنی که آنها فقط برای چند دقیقه دوام میآورند، نه چند ساعت.»
این پروژه تحقیقاتی با حمایت مالی یک کمکهزینه ۲.۱ میلیون دلاری از سوی موسسه ملی بهداشت آمریکا (NIH) و طی یک دوره شش ساله در پردیسهای دانشگاه بوفالو انجام شده است.
دکتر کرکوود میگوید: «در ایالات متحده، شیوع ضعف و ناتوانی جسمی در جمعیت ۶۵ ساله و بزرگتر که در خانه سالمندان زندگی نمیکنند، حدود ۱۵ درصد است. بنابراین، درک مکانیسمهای ارتباطدهنده التهاب پیری، تغییرات سیستم ایمنی، سلامت استخوانها و ضعف جسمانی برای توسعه مداخلات هدفمند جهت بهبود کیفیت زندگی سالمندان حیاتی است.»
کرکوود در این مطالعه با همکاران دیرینه خود، دکتر بروس تروئن (Bruce Troen)، استاد و رئیس طب سالمندان در دانشکده پزشکی دانشگاه کانزاس، و دکتر پری بلکشیر (Perry Blackshear)، پژوهشگر بازنشسته مرکز پزشکی دانشگاه دوک همکاری کرد. پژوهشگران پسادکتری و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز در این پروژه مشارکت داشتند و رامکومار تیاگاراجان (Ramkumar Thiyagarajan)، پژوهشگر سابق آزمایشگاه کرکوود که اکنون استادیار دانشگاه کانزاس است، نویسنده اول این مقاله علمی بود.
موشهای پیر قویتر و تابآورتر شدند
موشهای مورد استفاده در این مطالعه ۲۲ ماهه بودند که برای موشها سن بسیار بالایی (سالمندی) محسوب میشود. محققان آنها را با استفاده از معیارهای متعددی از جمله قدرت پنجه (Grip Strength)، سرعت راه رفتن، استقامت روی تردمیل و سطوح کلی انرژی مورد ارزیابی قرار دادند.
موشهای نر با افزایش سطح پروتئین TTP، شاخصهای ضعف به مراتب کمتری را نسبت به موشهای درماننشده نشان دادند. موشهای ماده نیز بهبودهایی را تجربه کردند، اگرچه این تغییرات در آنها کمی کوچکتر بود.
کرکوود توضیح میدهد: «افزایش TTP منجر به قدرت پنجه بهتر، راه رفتن مطلوبتر، استقامت بالاتر و بهبود عملکرد فیزیکی کلی شد. این موشها استخوانهای سالمتری داشتند و تخریب استخوان در آنها کاهش یافته بود. آنها یک پروفایل ایمنی بسیار جوانتر را از خود نشان دادند.»
موشهای ماده با سطوح بالاتر TTP به اندازه موشهای نر واکنش قوی نشان ندادند. کرکوود میگوید این امر ممکن است به جثه کوچکتر و کاهش سطح استروژن آنها مربوط باشد که پاسخ بافتها به تغییرات ضدالتهابی را محدود میکند. با این حال، با تقویت بیان پروتئین TTP، استخوانهای هر دو گروه موشهای نر و ماده قویتر شد.
درمانهای انسانی همچنان در مراحل اولیه هستند
اگرچه این یافتهها بسیار امیدوارکننده و مشوق هستند، اما کرکوود هشدار میدهد که ابداع درمانهای مشابه برای انسانها هنوز در آیندهای دور قرار دارد. بلکشیر پیش از این تلاشهای اولیه غربالگری دارو را برای شناسایی ترکیباتی که قادر به افزایش بیان TTP هستند انجام داده است، اما هیچکدام از آنها هنوز به موفقیت قطعی دست نیافتهاند.
کرکوود با بیان اینکه نتایج نشان میدهد دستکاری TTP ممکن است در نهایت به نفع انسانها و سایر حیوانات باشد، میگوید: «ما مایل میشویم این شکاف را در آینده برطرف کنیم.»
این تیم پژوهشی اکنون در حال برنامهریزی برای انجام مطالعات تکمیلی است تا بررسی کند آیا پروتئین TTP میتواند به کاهش التهاب عصبی (Neuroinflammation) مرتبط با اختلالات دوران پیری مانند دمانس (خرفتی) و بیماری آلزایمر نیز کمک کند یا خیر.
کرکوود در پایان اشاره کرد: «من به سمتی که این تحقیقات پیش میروند و آنچه که ممکن است با ادامه مطالعات در طول زمان بیاموزیم، بسیار خوشبین هستم.»
آگهی فردا