یک استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله با اشاره به ویژگیهای پناهگاههای استاندارد در زمان حملههای هوایی گفت: پناهگاههای واقعی دارای سامانههای ارتباطی، نور اضطراری، تهویه مناسب و فیلترهای هوا هستند؛ در حالی که زیرزمینها و پارکینگها معمولاً فاقد چنین امکاناتی بوده و در انفجارهای شدید ممکن است آسیب ببینند.
مهدی زارع در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت ایجاد پناهگاههای استاندارد در شهرها اظهار کرد: توسعه پناهگاههای شهری در برنامههای توسعه کشور طی سالهای گذشته با کمکاری و عقبماندگی مواجه بوده است و حتی در شهرسازی پس از انقلاب و سالهای بعد از جنگ تحمیلی نیز توجه کافی به این موضوع نشده است.
وی درباره ویژگیهای فنی پناهگاههای امن توضیح داد: پناهگاهها باید در مکانهایی با لایههای زمینشناسی مقاوم یا در فضاهای زیرزمینی با پوششهای چندلایه ساخته شوند. استفاده از بتنهای چندلایه، سقفهای فشرده و مصالح مقاوم در برابر انفجار از جمله ویژگیهایی است که میتواند ایمنی این فضاها را افزایش دهد.
به گفته این استاد دانشگاه، وجود سامانههای فیلتر هوا و سیستمهای تهویه برای جلوگیری از ورود دود و گازهای سمی از الزامات یک پناهگاه استاندارد است. همچنین پناهگاههای واقعی معمولاً به سیستمهای ارتباطی مانند تلفن و اینترنت، نور اضطراری و تجهیزات تأمین هوای سالم مجهز هستند.
زارع با بیان اینکه زیرزمینها و پارکینگها لزوماً پناهگاه محسوب نمیشوند، گفت: پناهگاههای واقعی دارای سازههای ضد انفجار و سامانههای ایمنی هستند، در حالی که بسیاری از زیرزمینها و پارکینگها چنین ویژگیهایی ندارند و در صورت وقوع انفجار شدید ممکن است آسیب جدی ببینند.
پناهگاههای موقت
این استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی در پاسخ به این سؤال که آیا همه ساختمانها میتوانند به طور موقت به پناهگاه تبدیل شوند، گفت: همه ساختمانها چنین ظرفیتی ندارند. تنها ساختمانهایی که ساختار مقاوم و تابآور دارند یا به تجهیزات اضطراری مجهز هستند میتوانند در شرایط خاص به پناهگاه موقت تبدیل شوند. ساختمانهای معمولی ممکن است تا حدی امنتر باشند، اما در شرایط جنگی جایگزین پناهگاه واقعی نیستند.
آیا متروها پناهگاه امنی هستند؟
زارع درباره استفاده از ایستگاههای مترو به عنوان پناهگاه نیز گفت: در برخی شرایط و از سر ناچاری ممکن است از ایستگاههای مترو استفاده شود، اما بسیاری از این ایستگاهها برای تراکم بالای جمعیت دارای استانداردهای کامل مانند سیستمهای فیلتر هوا و تهویه مناسب نیستند.
وی تأکید کرد که تمرکز بیش از حد جمعیت در یک مکان، حتی در ایستگاههای مترو، میتواند خطراتی ایجاد کند و لازم است در چنین شرایطی مدیریت جمعیت و ملاحظات ایمنی به دقت رعایت شود.
نبود سامانه هشدار در زمان جنگ
زارع با اشاره به اهمیت سامانههای هشدار در زمان حملات گفت: وجود سیستمهای هشدار سریع و آژیر خطر از مهمترین ابزارهای کاهش خسارات در شرایط حمله هوایی است. این سامانهها بر اساس سیستمهای پایش و هشدار پیشهنگام عمل میکنند و میتوانند به شهروندان فرصت واکنش و پناه گرفتن بدهند.
امنترین نقطه در آپارتمانهای معمولی
این استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی درباره امنترین محل در ساختمانهای مسکونی گفت: در ساختمانهای معمولی، مرکز ساختمان و نقاط نزدیک به دیوارهای اصلی معمولاً ایمنتر از سایر بخشها هستند. همچنین بهتر است افراد از پنجرهها، بالکنها و ورودیها فاصله بگیرند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا راهپلهها مکان امنی هستند، گفت: راهپلهها معمولاً تابآوری کمتری دارند و در زمان فرار ممکن است خطر سقوط افراد نیز وجود داشته باشد. به همین دلیل در بسیاری از موارد راهپلهها گزینه مناسبی برای پناه گرفتن محسوب نمیشوند.
زارع در ادامه توضیح داد که در حملات هوایی، موج انفجار عامل اصلی تخریب ساختمانها است. این موج با فشار بسیار زیاد در مدت کوتاهی گسترش مییابد و میتواند سقفها، دیوارها و پنجرهها را تخریب کند. همچنین لرزشهای ناشی از موج ضربهای ممکن است باعث ترکهای عمیق در سازههای بتنی و فلزی شود.
توصیههای ایمنی هنگام حمله هوایی
به گفته این استاد دانشگاه، رعایت چند نکته میتواند خطرات احتمالی را کاهش دهد:
حرکت به سمت مرکز ساختمان و نزدیک دیوارهای اصلی
دوری از پنجرهها، شیشهها و ورودیها
پناه گرفتن در نقاطی که احتمال ریزش آوار کمتر است
حفظ آرامش و پرهیز از تجمع در فضاهای پرخطر
به نقل از خبرگزاری واضح
