روشهای کنترل بارداری هورمونی به میلیونها زن در سراسر جهان این امکان را دادهاند تا چرخههای قاعدگی خود را مدیریت کرده و آینده باروری خود را کنترل کنند. با این حال، مانند هر داروی دیگری، این داروها نیز دارای مزایا و معایبی هستند که پزشکان و بیماران باید آنها را به دقت مورد ارزیابی قرار دهند.
به گزارش واضح به نقل از ساینس آلرت (ScienceAlert)، در حالی که شواهد قوی نشان میدهند کنترل بارداری هورمونی فواید بیشماری دارد، برخی از دانشمندان استدلال میکنند که خطرات بالقوهای مانند افسردگی یا سکته مغزی وجود دارد که به اندازه کافی به آنها پرداخته نشده است. یکی از ارتباطات نگرانکنندهای که به طور مداوم در مطالعات جمعیتی و مشاهداتی در سراسر جهان ظاهر میشود، توسعه یک تومور مغزی نادر اما قابل درمان به نام مننژیوم (Meningioma) است.
جزئیات مطالعه ۲۵ ساله دانشمندان بر روی سلامت زنان
محققان در آژانس دارویی دانمارک اکنون دادههای سلامت ۲۵ ساله این کشور را که شامل حدود سه میلیون زن میشود، غربالگری کردهاند تا ابهامات موجود در این زمینه را برطرف کنند. یافتههای آنها در نشریه معتبر علمی JAMA Network Open منتشر شده است. این مطالعه کشوری، اولین در نوع خود است که نشان میدهد تنها انواع خاصی از داروهای ضد بارداری هورمونی در واقع با این نوع تومور مغزی مرتبط هستند.
اگرچه خطر نسبی گزارششده توسط این مطالعه متوسط است و خطر مطلق احتمالاً بسیار ناچیز به نظر میرسد، اما بررسی بیشتر این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس این تحقیق، روش ضد بارداری تزریقی به نام مدروکسی پروژسترون (Medroxyprogesterone) با نام تجاری دپو پروورا (Depo-Provera) قویترین ارتباط را با تومورهای مننژیوم نشان داد و خطر نسبی ابتلا به آن را حدود ۴ برابر افزایش میدهد.
تفاوت خطر نسبی و مطلق در مصرف قرصهای ضد بارداری
طبق مطالعه دانمارکیها، ارتباط ضعیفتری برای قرصهای ضد بارداری خوراکی ترکیبی و مینیپیال (قرصهای فقط پروژسترون) وجود دارد که افزایش خطر نسبی آنها ۱.۵ برابر گزارش شده است. نکته مهم این است که این خطرات تنها زمانی پابرجا بودند که شرکتکنندگان به طور فعال از این روشها استفاده میکردند؛ به طوری که به نظر میرسد خطر افزایشیافته به طور کلی ظرف پنج سال پس از قطع مصرف پروژسترون ضد بارداری ناپدید میشود.
پل فارو (Paul Pharoah)، اپیدمیولوژیست سرطان از دانشگاه علوم پزشکی سدرز-ساینای در ایالات متحده، توضیح میدهد: «اگرچه افزایش ۴ برابری خطر نسبی بسیار بالا به نظر میرسد، اما خطر مطلق ابتلا به مننژیوم بسیار کوچک است.» او تشریح میکند که به طور طبیعی از هر ۱۰۰۰ زن، حدود ۵ نفر در طول زندگی خود به مننژیوم مبتلا میشوند. این رقم در زنانی که از سنین ۲۵ تا ۴۴ سالگی از مدروکسی پروژسترون استفاده میکنند، تنها به ۶ زن از هر ۱۰۰۰ زن افزایش مییابیابد.
فارو میگوید: «این افزایشهای بسیار کوچک در میزان خطر باید در برابر مزایای اشکال مختلف پیشگیری از بارداری سنجیده شود. بسیار مهم است که زنان بدون مشورت با پزشک خود، مصرف قرصهای ضد بارداری را قطع نکنند.»
شکایات حقوقی علیه فایزر و هشدارهای جدید سازمان FDA
تومورهای مننژیوم نه تنها نادر هستند، بلکه در صورت بروز نیز معمولاً در حدود ۹۰ درصد موارد خوشخیم به شمار میروند. با این حال، این تومورها گاهی اوقات میتوانند باعث تشنج و مشکلات شناختی شوند، به همین دلیل جدی گرفته میشوند. مننژیومها معمولاً با جراحی برداشته میشوند یا با پرتو درمانی تحت درمان قرار میگیرند.
هزاران زنی که میگویند پس از دریافت تزریق دپو پروورا دچار مننژیوم داخل جمجمهای شدهاند، از سال ۲۰۲۴ شکایتهایی را علیه شرکت داروسازی فایزر (Pfizer) تنظیم کردهاند. در دسامبر ۲۰۲۵، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برچسب جدیدی را برای این داروی تزریقی تایید کرد که به مصرفکنندگان درباره ارتباط احتمالی آن با مننژیوم هشدار میدهد.
جینو پکورارو (Gino Pecoraro)، متخصص زنان و زایمان از دانشگاه کوئینزلند در استرالیا، تایید میکند که اگرچه افرادی که فرمهای خاصی از پیشگیری از بارداری را مصرف میکنند ممکن است در معرض خطر بسیار کمی برای ابتلا به مننژیوم باشند، اما عدم استفاده از روشهای ضد بارداری نیز خطرات خاص خود را دارد. پکورارو به عنوان مثال اشاره میکند: «بارداری در استرالیا دارای نرخ مرگومیر مادری ۶.۶ در هر صد هزار نفر است، در حالی که نرخ بقای پنج ساله در استرالیا پس از تشخیص مننژیوم بیش از ۹۰ درصد است.»
چرا هورمون پروژسترون متهم اصلی رشد تومور مغزی است؟
اگرچه دلیل قطعی ابتلا به مننژیوم هنوز ناشناخته است، اما دلایل خوبی وجود دارد که نشان میدهد هورمونهایی مانند پروژسترون در این امر نقش دارند. در ایالات متحده و دانمارک، احتمال تشخیص مننژیوم در زنان بیش از دو برابر مردان است. علاوه بر این، تومورهای مننژیوم در دوران بارداری یا زمانی که بیمار از درمانهای شبیهساز پروژسترون استفاده میکند، با سرعت بیشتری رشد میکنند.
چانا جیاسنا (Channa Jayasena)، متخصص غدد درونریز تولید مثل از امپریال کالج لندن، در این باره گفت: «ما چند سالی است که میدانیم مواجهه با دوزهای بالای برخی از داروهای پروژسترون، خطر ابتلا به مننژیوم را افزایش میدهد. مننژیومها تومورهای پوشش مغز هستند. اکثر مننژیومها دارای گیرندههایی هستند که میتوانند پروژسترون را در بدن جذب کنند، بنابراین منطقی است که هر نوع داروی شبه پروژسترون بتواند خطر را به میزان کمی افزایش دهد.»
پروژستوژنها ترکیبات مصنوعی هستند که از هورمون طبیعی پروژسترون تقلید میکنند. آنها در برخی آمپولهای ضد بارداری، آییودیها (IUD)، قرصهای ضد بارداری ترکیبی و قرصهای حاوی پروژسترون (مینیپیال) استفاده میشوند. سالهاست که دانشمندان به ارتباط این هورمون با مننژیوم مشکوک بودهاند؛ با این حال، مطالعات قبلی نتایج متفاوتی را به همراه داشتهاند. در گذشته، این تحلیلها اغلب مصرف فعلی داروهای ضد بارداری را در مقایسه با مصرف گذشته آن تفکیک نمیکردند و همین موضوع ممکن است نتایج را مبهم کرده باشد. اما بر اساس این تحلیل دادههای اخیر دانمارک، به نظر میرسد با قطع مصرف دارو، خطر نیز از بین میرود.
توصیههای مهم پزشکان به مصرفکنندگان و پزشکان تجویزکننده
ملانی دیویس (Melanie Davies)، متخصص زنان که در این مطالعه شرکت نداشته است، میگوید این تحقیق جدید ارتباط بین پروژستوژنها و برخی تومورهای مغزی را تایید میکند. با این حال، او میافزاید از آنجا که مننژیوم یک بیماری بسیار نادر است، این یافتهها نباید زنان را از مصرف پروژستوژنها منصرف کند؛ چرا که آنها درمانهای هورمونی موثری برای شرایط ناتوانکننده هستند و برای بسیاری از زنانی که به پیشگیری از بارداری نیاز دارند، مناسب عمل میکنند.
جیاسنا همچنین اشاره میکند که این مطالعه به هورمون درمانی جایگزین (HRT) که از دوزهای بسیار پایینتر پروژسترون استفاده میکند، نپرداخته است و انتظار نمیرود خطر مننژیوم را افزایش دهد؛ بنابراین، او تاکید میکند که این نتایج برای زنانی که HRT دریافت میکنند کاربردی ندارد. در حال حاضر، تحقیقات در مورد ارتباط بین پروژستوژنها و مننژیوم در آژانس دارویی اروپا نیز در جریان است.
پکورارو استدلال میکند: «پزشکان تجویزکننده قطعاً باید از این ارتباط آگاه باشند. این شواهد، اهمیت مشاورههای ضد بارداری مناسب را نشان میدهد که در آن پزشکان و زنان قبل از نوشتن نسخه یا ارائه توصیه، به بررسی خطرات و مزایای روشهای مختلف پیشگیری از بارداری میپردازند.» از سوی دیگر، زنانی که پس از تزریق این آمپولها دچار تومور مغزی شدهاند، بر این باورند که بیماران حتماً باید از قبل در جریان این خطرات احتمالی قرار گیرند.
آگهی فردا