امنيت؛ گوهر گمشده افغانستان


امنيت؛ گوهر گمشده افغانستان
امنيت، تنها عاملي است كه فقدان آن، هرگونه مقاومتي را در برابر شدايد غيرممكن مي‌سازد. تامين امنيت، شعاري است كه دولتمردان بويژه در مناطق آشوب‌زده، در سرلوحه شعارهاي خود قرار مي‌دهند، اما اينكه بتوانند به تحقق شعارهاي خود بپردازند، به شرايط خاصي بستگي دارد. شايد افغانستان تنها كشوري در جهان باشد كه وضعيت دشوار فقدان امنيت را براي ساليان چنين طولاني تحمل كرده است. بدون ترديد مردم افغانستان از هر رهبري پيش از هرچيز، امنيت خواهند ساخت، اما آيا سياستمداران توان برآورده كردن اين آرزو را دارند؟ نگارنده مطلب حاضر كه بخش پاياني آن را مي‌خوانيم به اين موضوع پرداخته است.

***

وي اخيراً در اجلاس سران سارك كه در سري‌لانكا برگزار شد، اين دفعه نهادهاي دولتي پاكستان را هم به حمايت از طالبان متهم كرد. گرچه در اين مساله كه طالبان از پاكستان، خصوصاً در مناطق قبايلي ايالت سرحد اين كشور تغذيه مي‌شوند، كمتر مي‌توان شك كرد، اما به نظر مي‌رسد طالبان با اتصال به زنجيره گسترده و وسيع تروريزم جهاني، از منابع متفاوتي تغذيه كنند.‌

از سويي، بحرانهاي عميق اجتماعي در جامعه افغانستان، وضعيت شكننده امنيت در اين كشور را آسيب‌پذيرتر كرده است. بزرگترين مصداق اين مورد، نزاع كوچ‌نشينان با ساكنان مناطق مركزي افغانستان (هزاره‌ها) است. افغانستان جامعه‌اي چند نژادي است. كوچ‌نشين‌ها به نژاد پشتون تعلق دارند و هزاره‌ها يكي ديگر از نژادهاي افغانستان هستند كه اكثراً شيعه مذهبند. بعد از قدرت يافتن (1880 - 1901) زماني كه مردم هزاره از پيروي حكومتش خودداري كردند، به آن مناطق لشكر كشيد، بسياري از آنان را كشت، بسياري را به عنوان برده به مناطق پشتون‌نشين برد و يا به هند فروخت. وي همچنين طي فرماني، بسياري از زمينهاي هزاره‌ها را به پشتونهاي كوچكي سپرد تا چراگاه بهارانه آنها باشد. اين عمل عبدالرحمان و رفتار غيرانساني وي با هزاره‌ها حتي از سوي پسرش نكوهش شد. هزاره‌ها مدعي ظلم و تبعيض تاريخي عليه خود هستند كه اين مساله در رابطه با كوچ‌نشين‌ها به اوج خود مي‌رسد.

سال گذشته كوچ‌نشين‌ها طبق همان فرمان گذشته به مناطق هزاره آمده و مدعي تصاحب زمينها شدند كه به نزاعي سخت بين آنها و هزاره انجاميد. آن سال با وساطت دولت و شخص كرزاي مساله خاتمه يافت، اما امسال كوچ‌نشين‌ها با تدارك وسيع و مجهز به انواع سلاحهاي گرم (كه طبق گفته شاهدان عيني، بيشترشان نيروهاي طالبان و حتي تروريست‌هاي عرب و پاكستاني بودند) به هزاره‌ها يورش برده، بسياري از مردم محلي را كشته و خانه‌هايشان را آتش زدند. اين اعمال با واكنش شديد هزاره‌هاي ديگر نقاط افغانستان مواجه شد كه بزرگترين مورد آنها تظاهرات بالغ بر صدهزار نفر در كابل بود. نهايتاً دولت دستور عقب‌نشيني موقت كوچ‌نشين‌ها را صادر كرد؛ گرچه حساسيت مساله و امكان اينكه اين موضوع به يك رويارويي بزرگ نژادي ميان هزاره‌ها و پشتونها تبديل شود، همچنان به قوت خود باقي مانده است. هزاره‌ها موضعگيري كرزاي و چهره‌هاي پشتون اطراف وي را در حادثه اخير جانبدارانه دانسته و معتقدند دولت، عامداً در حفاظت از مردم هزاره كوتاهي كرده است. اين موضوع، بحران عدم اعتماد ملي و تضعيف امنيت را شدت بخشيده است.

بحران تصاعدي امنيت در افغانستان، نظم اجتماعي را مختل كرده و مانع هر نوع پيشرفت دامنه‌دار شده است، به نحوي كه حجم سرمايه‌گذاري در كشور به شدت كاهش يافته و هرج و مرج اقتصادي رو به افزايش است. طبق گفته منابع خبري در سال گذشته 47نفر از بازرگانان اين كشور توسط آدم‌ربايان ربوده شده‌اند. فقدان امنيت باعث شده كه بسياري از طرحهاي دولت، همانند مبارزه با فساد اداري كه در اين كشور بيداد مي‌كند، به بوته فراموشي سپرده شود. همچنين اجراي طرح سرشماري كه قرار بود امسال و در مردادماه برگزار شود، مسكوت ماند.بحران امنيت در افغانستان برگزاري انتخابات را، كه قرار است در مهر آينده برگزار شود نيز با ابهام جدي مواجه كرده است، به نحوي كه برخي معتقدند در شرايط كنوني، امكان برگزاري انتخابات نخواهد بود و دولت ناچار است آن را به تاخير اندازد.

بحران امنيت در افغانستان كه به نحو نگران كننده‌اي افزايش يافته، ترسيم هر نوع آينده روشني را براي اين كشور با ابهام جدي مواجه كرده است. اين مساله، پرده از ناكارآمدي نيروهاي ائتلاف در تامين امنيت، ضعف بنيادين دولت و نيز كم توجهي جامعه جهاني به اين كشور برمي‌دارد.




 چهارشنبه 30 مرداد 1387     




شما هم رأی دهید