تئاتر - ديويد هِر/ David Hare


تئاتر - ديويد هِر/ David Hare
تئاتر - ديويد هِر/ David Hare

سكينه عرب‌نژاد:«ديويد هر»، نمايشنامه‌نويس، فيلمنامه‌نويس، بازيگر و كارگردان تئاتر و سينما، مقاله‌نويس، مصاحبه‌گر و خاطره‌نويس در سال 1947 در انگليس به دنيا آمد و در كمبريج تحصيل كرد. اولين نمايشنامه‌اش در سال 1970 به صحنه رفت. او نمايشنامه‌هاي بسياري نوشته است كه تعدادي از آنها عبارتند از: «نمايشگاه بزرگ»، «شكست هيتلر»، «فراواني»، «روياهاي زندگي كردن»، «نقشه‌اي از جهان»، «پاريس در شب»، «نوشتن با دست چپ»، «به سوي خانه»، «پچ پچه قضاوت‌ها»، «پوچي جنگ»، «پنجره سقفي» و... «ديويد هر» نيز مانند بسياري از نمايشنامه‌نويسان اروپايي در كارنامه كاري خود چندين اثر اقتباسي نيز دارد. نمايشنامه «پلاتونوف و ايوانف» از چخوف، «اتاق آبي» از شنيتسلر و «ننه دلاور و فرزندانش» از برشت از جمله نمايشنامه‌هايي است كه او دست به اقتباس آنها زده است. او تجربه‌هايش در زمينه بازيگري و نمايشنامه‌نويسي را در سال 1999 منتشر كرد. تعدادي از منتقدان او را در زمره نمايشنامه‌نويسان سياسي قلمداد مي‌كنند كه كارهاي زيادي در زمينه جنگ نوشته است. به عنوان مثال او نمايشنامه‌هايي در مورد جنگ فلسطين و اسرائيل نوشته است و همچنين يكي از آخرين نمايشنامه‌هايش در مورد جنگ عراق است. ايده‌آليسم تئاتر پس از جنگ در آثار او به چشم مي‌خورد. «ديويد هر» يك مفسر اجتماعي متعهد است. نمايشنامه‌هاي او تصويرگر واقعي اجتماعي هستند كه در آن زندگي مي‌كند. تنوع آثار او يادآور تنوع آثار «جان آزبرن» است، او نيز همانند استادش خود را ملزم به جهت‌گيري‌هاي سياسي و اجتماعي مي‌داند. او بر اين باور است كه دور شدن هنرمند از مسائل اجتماعي و پناه بردنش به موضوعات انتزاعي و ذهني، او را از رسالت انساني‌اش باز مي‌دارد. او مي‌گويد كه؛ «تمام اتفاقات و پديده‌هاي موجود در جهان بيشتر از آنكه به سياستمداران و اقتصاددانان و دانشمندان مربوط باشد، به هنرمندان و در اين ميان به نويسندگان، به خصوص به نمايشنامه‌نويسان مربوط مي‌شود.» از اين رو است كه او نيز مانند بسياري از هنرمندان معاصر نسبت به مسائل جهاني، فارغ از محدوده جغرافيايي‌شان، واكنش نشان مي‌دهد. «ديويد هر» نيز مانند بسياري از هم‌عصرانش در عرصه نمايشنامه‌نويسي، ديدگاه متعادل‌تري نسبت به گذشتگان و در مورد زن دارد. در آثار او رد پاي زن سنتي و منفعل به ندرت ديده مي‌شود. نمايشنامه‌هاي او هيچگاه جوابي مشخص و راه‌حلي روشن را در اختيار مخاطب نمي‌گذارند، بلكه فقط به طرح سوال مي‌پردازند و سوالاتش معمولا در زمينه مسائل اجتماعي و سياسي است. او تماشاگرانش را به تفكر وا مي‌دارد و در آثارش همواره در جست‌وجوي قانون و عدالت اجتماعي است. در نمايشنامه‌هاي او بين مسائل فردي، شخصي و مسائل سياسي تعادلي منطقي برقرار است. اگرچه او در آثارش ديدگاه سياسي تلخي دارد، اما در عين حال اغلب آثارش سرشار از نوعي رمانتيسم خوشبينانه است و اين پارادوكس اوست. گرايش او به نمايش واقعيت در برخي از نمايشنامه‌هايش، برخي از آثار او را به «تئاتر مستند» نزديك كرده است. در طول يك دوره 30 ساله، نمايشنامه‌هاي «هر» روند طبيعي خود را داشته و تغييراتي در گرايش‌هاي ادبي، لحن و سبك و سياق خود داشته‌اند. اما در اين روند طولاني او همواره بر مضمون اجتماعي در آثارش تاكيد داشته است و همچنان به عنوان يك نويسنده اجتماعي‌نويس مطرح است كه هيچگاه حساسيت‌ها و انتقادهايش را نسبت به اجتماع از دست نداده است. البته در آثار او دو بعد اجتماعي و سياسي كه به عصيان پهلو مي‌زند، همواره با هم در جنگ و جدال بودند. با اين حال آثار او آينه يك ربع قرن زندگي اجتماعي در انگلستان است. ديدگاه و جهت‌گيري سياسي «هر» در كارهاي اخيرش به قدري غالب است كه شخصيت‌هايش نام‌هاي واقعي دارند؛ به عنوان مثال نام‌هايي مانند؛ «جورج بوش»، «توني بلر» و «ديك چني». در اين آثار او حتي از ديالوگ‌هاي واقعي و مستند اين اشخاص نيز استفاده كرده است. او نمايشنامه‌نويس سوسياليستي است كه در زمينه ژانر غير داستاني (NONFICTION) نيز تجربياتي را پشت سر ‌گذارده است. «هر» بر خلاف نقل قول مشهور «استنلي كوبريك» در هنگام ساخت فيلم «دكتر استرنج لاو» كه گفت: «بعضي از موضوعات آنقدر جدي هستند كه شما فقط مي‌توانيد با آنها رفتاري كميك (طنز) داشته باشيد»، مي‌گويد: «اما من در حقيقت احساس كاملا متضادي دارم. احساس مي‌كنم بعضي از موضوعات آنقدر جدي هستند كه شما مي‌توانيد فقط با آنها رفتاري جدي داشته باشيد.» نمايشنامه‌هاي او اغلب حول محور شخصيت‌هايي مي‌گردند كه قادر به تغيير موقعيت اجتماعي خودشان نيستند. او در اين موقعيت به عنوان يك نمايشنامه‌نويس از «هنر ويرانگر» استفاده مي‌كند تا تماشاگرانش را عليه تفكر و اعتقادات‌شان به انديشه يا شورش وادارد. به همين دليل در نمايشنامه‌هايش شاهد وجود طرح‌ها و شخصيت‌هاي متنوع و پيچيده‌اي هستيم كه جنبه‌هاي متنوع انسان اجتماعي و تضاد بين خوبي‌ها و بدي‌هاي مطلق و از پيش تعيين شده را نمايان مي‌كنند. او در آثارش هميشه به دنبال يك جامعه ايده‌آل است. نمايشنامه‌هاي او آينه‌اي در برابر اجتماع هستند. «ديويد هر» كه كار ادبي خود را با نقد تئاتر آغاز كرد و بسياري از نقدهايش علاوه بر انگلستان، در مجله‌هاي اروپايي و آمريكايي نيز منتشر شد، با اجراي بسياري از نمايشنامه‌هايش در «برادوي» به يكي از چهره‌هاي مطرح نمايشنامه‌نويسي در نزد آمريكاييان تبديل شد. امروزه بسياري از منتقدان او را در كنار نمايشنامه‌نويسان بزرگي همچون «هرولد پينتر» و «سام شپارد» قرار مي‌دهند. او به خاطر كارهايش در زمينه نمايشنامه‌نويسي و همچنين فيلمنامه‌نويسي جوايز بسياري را كسب كرد كه تعدادي از آنها عبارتند از: جايزه «ايونينگ استاندارد»، جايزه انجمن منتقدان تئاتر نيويورك، جايزه منتقدان تئاتر لندن، جايزه اليوير، جايزه خرس طلايي جشنواره فيلم برلين، جايزه بافتا. او همچنين نامزد دريافت جايزه توني براي بهترين نمايش شد.
 يکشنبه 20 مرداد 1387     




شما هم رأی دهید