نماز جمعه از انتظارات تا واقعيت ها


نماز جمعه از انتظارات تا واقعيت ها
برگزاري نماز جمعه در زمان غيبت امام عصر (عج) از دير باز مورد اختلاف شديد عالمان شيعه بوده و از وجوب عيني تا حرمت برگزاري آن داراي نظر و فتواست و از اين جهت شايد هيچ مساله فقهي همانند آن نباشد؛ مطلبي كه ميان فقهاي اهل سنت مورد وفاق بوده و همچنان بر اجراي آن تاكيد مي شود. اختلاف شديد عالمان شيعه در اين مساله شايد بدان جهت بوده كه اقامه نماز جمعه از شئون حكومت محسوب مي شود و حكومت حق را از آن امام معصوم مي دانسته اند و جايگزيني آن را باعث سوءاستفاده حاكمان تلقي مي كردند. ولي قائليني كه ايجاد حكومت حق در زمان غيبت را ميسر مي دانستند يا فلسفه اقامه نماز جمعه را فراتر از حكومت ها ارزيابي مي كردند، بر اقامه آن در زمان غيبت تاكيد مي ورزند كه در هر صورت منشاء اختلاف به دو منظر كلامي باز مي گردد.از نكات برجسته نماز جمعه يكي توجه به مسائل و اتفاقات روز جامعه اسلامي است و دوم - كه اهميتي بيش از اولي دارد- اينكه نماز جمعه نماد وحدت و شكوه جامعه اسلامي است كه در وجوب آن بر اهميت وحدت كلمه مسلمين تاكيد ويژه يي دارد.احياي سنت نماز جمعه در كشور ما، از دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايران است كه پس از گذشت نزديك به 30 سال از آن، لزوم بررسي عملكرد آن ضرورتي اجتناب ناپذير است. با توجه به فلسفه اقامه نماز جمعه، انتظار آن بود كه نماز جمعه و امامان جمعه در قول و عمل، محوري براي اجتماع و وحدت جامعه باشند و اين رسالت فراتر از سلايق سياسي بنشيند و نماز جمعه و مسائل مطروحه در آن، مسائل مورد وفاق جامعه باشد و هر از گاهي كه مسائلي تفرقه آميز در جامعه مطرح مي شود، آنها پدرانه به نصيحت بپردازند و نماز جمعه را به ميعادگاهي مورد توجه و اهتمام همه آحاد جامعه تبديل كنند و به گونه يي اين جايگاه را فوق مصالح گروه ها و سلايق سياسي بنشانند تا مبادا اين سنت حسنه و اين مراسم موثر از فلسفه وجودي خود فاصله گرفته و اقشاري از مردم نسبت به آن كم اعتنا شوند؛ اتفاق ناگواري كه امروز كم و بيش شاهد آن هستيم و ترميم آن نيز با روش هاي دستوري و شركت هاي الزامي پر نخواهد شد. قشري - نه اندك- از مردم كه در اين مراسم يا اصلاً شركت نمي كنند يا كم رغبت و اعتنا به آن هستند، نه از باب بي اعتقادي و كم مبادلاتي است، بلكه از سر تبديل شدن اين مراسم ديني، به تريبوني براي منافع سياسي يك سليقه خاص در كشور است و ادامه اين روند، همچنان بر ناشكوهمندي آن خواهد افزود. توجه به چند نكته مي تواند جايگاه اين نهاد را بازسازي كند؛1- اينكه در گزينش امامان جمعه، توجه به شناخت، اعتبار و اعتقاد مردم به امام جمعه يك اصل اساسي است و عدم رعايت آن به كم رونقي نماز جمعه منجر خواهد شد. بارها ديده شده كه حضور افرادي شناخته شده و مورد اعتماد مردم در مسند امامت جمعه تاثيري شگرف بر حضور معتقدانه و پرشور مردم داشته است و اين ملاك بايد معياري براي گزينش امامان جمعه باشد؛ نكته يي كه در بسياري از مراكز مغفول واقع شده و همين باعث كم رونقي نماز جمعه شده يا ديده شده كه جمعيت نماز عادي يك فرد در آن منطقه، از نماز جمعه آن شهر باشكوهتر است. اعتماد، اعتقاد و شناخت مردم از امام جمعه جز آنكه اقامه نماز جمعه را باشكوهتر مي كند، تاثير كلام امام جمعه در مردم را نيز افزون خواهد كرد و رابطه مردم و نماز جمعه را معتقدانه تر خواهد كرد. 2- اينكه انتخاب ائمه جمعه براساس معيارهاي كلي و جامعيت آنها باشد، نه دلبستگي به جرياني خاص. بايد توجه داشت فلسفه و رسالت اصلي نماز جمعه و امامان آن، حفظ وحدت جامعه اسلامي است، نه سخنگويي جرياني خاص و اين رسالت در شأن افرادي است كه منهاي تعلق خاطر آنها، توانايي جداسازي آن در اين مسند را داشته باشند. گزينش افرادي كه تعلق ويژه يي به سليقه يي خاص داشته و توان جداسازي آن از هدف و رسالت نماز جمعه را نيز ندارند، از مهم ترين شروط احراز اين جايگاه محروم اند و حضور آنها نه تنها وحدت بخش نيست كه تفرقه افكن است. 3- جدا شدن نهاد ستادهاي نماز جمعه از جريانات سياسي داخلي يك ضرورت است تا شائبه هاي احتمالي را از اطراف اين مراسم دور كند. بسيار ديده شده كه حواشي برگزاري نماز جمعه در اختيار مسائلي تفرقه افكنانه قرار گرفته يا به ميداني براي تبليغ يك تفكر سياسي خاص تبديل شده است. مقدمات و مقارنات برگزاري نماز جمعه همانند امامت آن، از مسائل مهم و تاثيرگذار در آن است. بايد ستادهاي نماز جمعه بدانند اين مكان، عمومي است و اين مراسم، متعلق به هيچ سليقه يي نيست يا هيچ كدام حق بهره برداري ندارند يا همه بايد از آن بهره مند باشند. بي توجهي به آن مطمئناً تاثير شگرفي بر عدم حضور اقشاري از مردم خواهد داشت.بديهي است شكوهمندي برگزاري نماز جمعه، هم به عظمت اسلام و تشيع و هم به استحكام نظام اسلامي كمك خواهد كرد، ولي اين زماني است كه نماز جمعه در عمل، فراتر از سلايق سياسي دانسته شود و دست اندركاران آن، به رسالت اصلي آن توجه كنند و اجازه ندهند شائبه ها، اقشاري از مردم را از نماز جمعه و شركت در آن دور كند. والسلام.
 شنبه 5 مرداد 1387     




شما هم رأی دهید